Ermənistan hətta Azərbaycanı hərtərəfli sülh sazişi üzrə danışıqlara tez bir zamanda başlamağa çağırmağa hazırdır. Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının iclasında Dağlıq Qarabağa hücum istiqamətində yeni azərbaycanlı təxribatlarının qarşısını almaq üçün addım atılması zərurəti müəyyən edilib.
Eyni təklifi Ermənistan adından Almatıda MDB Parlamentlərarası Assambleyası zamanı Ermənistan parlamentinin sədri Alen Simonyan səsləndirib.
Rusiya da sülh müqaviləsinin zəruriliyindən danışır. Rusiya Federasiyası Federasiya Şurasının sədri Valentina Matvienko prosesin sülh razılaşması ilə yekunlaşacağına ümid etdiklərini bildirib. Rusiya da bunu istəyir.
Bu proseslərə paralel olaraq beynəlxalq ictimaiyyət də fəallıq nümayiş etdirir.
Dağlıq Qarabağdakı gərgin vəziyyət beynəlxalq ictimaiyyəti aktivləşdirib.Uzun müddətdən sonra ATƏT regiondadır. ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədri, Polşanın Xarici işlər naziri Zbiq Raun və ATƏT MQ-nin rusiyalı həmsədri İqor Xova ayrı-ayrılıqda səfərə gəliblər. Onlar görüşlər keçirir, tərəflərin müharibədən sonrakı mövqeləri ilə tanış olurlar.
Azərbaycanın Artsax xalqına tətbiq etdiyi “qaz təzyiqi” və paralel olaraq martın 24-də Faruxda həyata keçirilən təxribat Amerika tərəfinə Rusiya sülhməramlılarının Artsaxdakı uğursuzluğu barədə danışmaq imkanı verir.
ABŞ Senatının Xarici Əlaqələr komitəsinin sədri Bob Menendes “Amerikanın Səsi”ndə deyib:
“Əvvəla, Rusiya Ermənistanı Azərbaycandan qoruya bilmədi. Müdafiəçi rolunu oynamaq istəyirsənsə, müdafiə etməlisən. Siz ora sülhməramlı missiya göndərməklə, sadəcə olaraq, həmin əraziyə ayaq basmağa çalışırsınız.
Azərbaycanın Dağlıq Qarabağın girməməli olduğu hissəsinə daxil olması xəbəri məni çox narahat edir və hökumətimizi Azərbaycana qarşı daha sərt olmağa, bu cür təcavüzün qəbuledilməz olduğunu bildirməyə çağırıram. “Mən qəti şəkildə vurğuladım ki, buna ABŞ Bakıya yardım etdikdən sonra baxıla bilər”.
Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, politoloq Sergey Markedonov yardım və ya razılaşmalarla bağlı fərziyyəni əsassız hesab edir.
“Mənə elə gəlir ki, əsas məsələ Qarabağ münaqişəsinin iki komponentdən yəni – hərbi-siyasi olmasıdır . Hərbi baxımdan 2020-ci ilin payızında Azərbaycan müharibədə qalib gəldi, siyasi cəhətdən yox. İndi bütün bunlara son qoymaq üçün cəhdlər edilir.
Onu da başa düşməliyik ki, bizim mövqelərimiz heç də eyni deyil. Ümid edirəm ki, “müqavilə”yə eyham vuran insanlar Moskvanın mazoxist kimi sadəcə olaraq öz sülhməramlı missiyasına son qoymağa çalışdığını düşünmürlər.
Belə olan halda sual yaranır ki, o, niyə buna təşəbbüs edib? Əslində vəziyyət bəzilərinin düşündüyü qədər aydın deyil”.
Markedonov Cənubi Qafqazda Rusiyaya qarşı “ikinci cəbhə” açmaqdan danışmır. Qafqaz İnstitutunun direktoru, politoloq Aleksandr İskandaryan bu cür şayiələri ciddi qəbul etmir, lakin buna baxmayaraq, Dağlıq Qarabağ ətrafında baş verənlərin Ukrayna hadisələri ilə bağlı olduğuna inanır.
“Həqiqətən də, Rusiyanın indi yumşaq desək, Cənubi Qafqazla məşğul olmağa vaxtı yoxdur, Qarabağ ətrafında baş verənlər onun istək və qayğılarının mərkəzi deyil. Azərbaycan vəziyyətdən istifadə etməyə çalışır, “qırmızı xətləri” yoxlayır, təzyiq göstərməyə çalışır, gör harda işləyir, harda yox.
Təbii ki, Artsax və ya Ermənistan Respublikasının deyil, Rusiyanın reaksiyasını yoxlayın. Yəni Azərbaycan “sərhədlərinin” harda olduğunu anlamağa çalışır, nəyi etmək olar, nəyi etmək olmaz.
Rusiya diplomatik vasitələrlə işləyir, əminəm ki, tam danışıqlar aparılır, bu və ya digər tərəfdən telefon danışıqları aparılır. “Təəssüf ki, bu kifayət deyil”.
Son zamanlar yaranmış gərgin vəziyyətin təhlili göstərir ki, Azərbaycan Respublikası xəyali əsaslandırmalar axtararaq Dağlıq Qarabağ istiqamətində yeni təxribatlar və hücumlar üçün zəmin hazırlayır, o cümlədən Ermənistan Respublikasını sülh sazişində dağıdıcı hərəkətlərdə ittiham edir. Qeydiyyat Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının iclasında qeydə alınıb.
Regionda yeni hərbi eskalasiyanın qarşısını almaq üçün rəsmi Yercan Azərbaycanı hərtərəfli sülh sazişi üzrə danışıqlara tez bir zamanda başlamağa çağırmağa hazır olduğunu bir daha bəyan edib. Ermənistan artıq bir neçə dəfə Bakının 5 təklifini məqbul hesab etdiyini təsdiqləyərək, öz təklifləri ilə sülh gündəmini tamamladığını, Azərbaycanın hələ cavab vermədiyini bildirib.
Ermənistan MDB Parlamentlərarası Assambleyası zamanı MDB ölkələrinin parlament rəhbərlərinin iştirakı ilə yenidən Azərbaycana sülh danışıqları təklifi ilə müraciət edib.
“Dağlıq Qarabağ ermənilərinin hüquq və azadlıqlarının təminatları, Dağlıq Qarabağın statusu məsələsi əsasdır. Biz dəfələrlə bildirmişik ki, münaqişə ərazi məsələsi deyil, hüquq məsələsidir”.
Azərbaycan Milli Məclisinin sədri Sahibə Qafarova bir sıra şərtləri sadalayıb ki, Azərbaycanın fikrincə, regionda sülh və sabitliyin bərqərar olması mümkündür.
Azərbaycan tərəfinin fikrincə, Ermənistan hələ birinci Artsax müharibəsində itkin düşmüş 4000 azərbaycanlının taleyinə aydınlıq gətirməmiş, Azərbaycanın suverenliyini, ərazi bütövlüyünü, beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığını tanımalı və regional kommunikasiyaları bərpa etməmişdir.
Rusiya da öz növbəsində Dağlıq Qarabağ ətrafındakı vəziyyətin Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh sazişi ilə həll olunacağına ümid edir. Bu fikri MDB Parlamentlərarası Assambleyası Şurasının iclasında RF Federal Məclisi Federasiya Şurasının sədri Valentina Matvienko deyib.
