Qərb və RF münasibətlərindəki kəskin qarşıdurma Qarabağ münaqişəsinin siyasi həlli üçün mandata malik yeganə formatın mövcudluğunu sual altına qoyub. Həmçinin ABŞ, Fransa və Rusiya da həmin platformada münasibətlərə aydınlıq gətirirlər.
Analitiklər Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə məşğul olacaq ATƏT MQ-ni nə gözlədiyini anlamağa çalışırlar. Rusiya Xarici işlər nazirliyinin verdiyi açıqlamaya görə məsələ aktualdır.
ATƏT-in Minsk Qrupunda rusiyalı həmsədr statusunun dəyişdirilməsi ilə bağlı qərarın əsaslandırılmasında Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı heç bir ifadə yoxdur.
Bu, Rusiya Xarici işlər nazirinin Ermənistanla Azərbaycan arasında münasibətlərin yaxşılaşdırılması üzrə xüsusi nümayəndəsi İqor Xovayevın yeni vəzifəsidir.
Rəsmi Moskvanın fikrincə, Xovayevin yeni statusu Vaşinqton və Parisin həmsədrlər vasitəsilə Moskva ilə təmaslardan imtina etmək mövqeyindən irəli gəlir.
Aprelin 8-də RF Xarici işlər naziri Sergey Lavrov məsələ ilə bağlı çıxış edib.
Rusiyanın analitik sahəsində belə bir fikir var ki, münaqişənin həlli üçün regionda kimin “lider” olacağına qərar verəcək rəqabət başlayır.
Politoloq Tiqran Qriqoryanın fikrincə, danışıqların miqyası ilə bağlı son hadisələr ATƏT-in Minsk Qrupunun faktiki olaraq buraxılmasından xəbər verir.
“Praktikada, hətta müharibədən əvvəl Minsk Qrupu yalnız elanlar və unikal səfərlər səviyyəsində mövcud idi. Rusiya-Ukrayna müharibəsi, təbii ki, bu vəziyyəti daha da gərginləşdirdi.
Aydındır ki, Rusiya ilə Qərb arasında görünməmiş qarşıdurma şəraitində MQ formatında əməkdaşlığın əsasını tapmaq çətin olacaq.
Aydındır ki, Minsk Qrupu ümumilikdə praktiki olaraq fəaliyyətini dayandırır baş tutmalı olan gələcək danışıqlar çox güman ki, ya AB-nin, ya da Rusiyanın vasitəçiliyi ilə baş tutacaqdır”.
Rusiyanın Ermənistandakı səfiri Sergey Kopirkin Rusiyanın regiondan çıxarılması ilə bağlı şayiələrə toxunub. O, Rusiyanın bölgəni tərk etməyəcəyini təsdiqləyib. Jurnalistlə efirdə söhbətində o, ATƏT MQ-nin mövcudluğu faktını şübhə altına almayıb.
“Səfirin sözlərinə görə, Rusiya həmişə bu formatın mövcudluğunu dəstəkləyib, bu çərçivədə fəal işləyib, heç vaxt bundan imtina etdiyini deməyib.
Rusiya diplomatı qeyd edib ki, problem Amerika-Fransa tərəfdaşlarının mövqeyidir..Səfir vasitəçilik platforması ilə bağlı bütün məsələləri Qərbə ünvanlayır və təkid edir ki, beynəlxalq təhlükəsizlik əməkdaşlığının miqyası geosiyasi məqsədlərə çatmaq üçün dağıdılır. region, ilk növbədə Ermənistan başqa geosiyasi ambisiyalara qurban verilir”.
Bu arada Vaşinqtonda jurnalist ABŞ Dövlət departamentinin nümayəndəsinə Rusiya XİN rəhbərinin Minsk Qrupu ilə bağlı bəyanatının nə demək olduğunu soruşduqda Ned Prays cavab verib:
“Biz Ermənistan və Azərbaycanla həm ikitərəfli, həm də həmfikir ölkələrlə, o cümlədən ATƏT mexanizmləri, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkələri ilə əməkdaşlıq etməyə hazırıq”.
Fransa da Qarabağ münaqişəsinin həlli yollarını tapmağa hazır olduğunu bildirib. Həmin ölkənin Minsk qrupundakı nümayəndəsi Brays Rokfoy Rusiya Xarici işlər nazirinin bəyanatlarından sonra Ermənistana gəlib.
Fevralın 24-dən Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyalar çərçivəsində ABŞ, Fransa və Minsk Qrupu Rusiya ilə əməkdaşlığı dayandırsalar da, Cənubi Qafqazdakı vəziyyət danışıqlarda fasilə yaratmağa imkan vermir.
Ermənistanın Xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan da parlamentdə bu barədə danışıb.
“ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrliyi ilə bağlı bizim təssəvürlərimiz tam olaraq qüvvədə qalır. Biz Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllini ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrliyi formatında görürük.
Əslində o konfransın qərarını, dünyada heç kim ləğv etməyib, o qərar qüvvədədir. Təəssüf ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkələri arasında münasibətlər məlum səbəblərdən o qədər də əlverişli deyil ki, onların üçü müzakirə apara bilsin.
Biz bununla bağlı hər hansı vakuumun yaranmasına imkan verə bilmərik”.
Rusiya ATƏT-in Minsk Qrupunun rusiyalı həmsədri statusunu dəyişdirməklə, səfir Xovayevin diqqətini sülh sazişinin hazırlanmasına yönəldəcəyini bəyan edir. Qeyd olunur ki, Rusiya müqavilənin imzalanmasını dəstəkləməkdə qərarlıdır.
“Azad Vətəndaş” QHT-nin rəhbəri Hovsep Xurşudyanın sözlərinə görə, hazırda vasitəçilik missiyasında ciddi dəyişikliklərin şahidi oluruq. O hesab edir ki, vasitəçilik missiyası Rusiyadan Qərbə rəvan gedir.
Xurşudyan münaqişə tarixində Ki-Uestdən sonra ABŞ-ın liderliyindən geri çəkildiyi başqa bir hadisəni xatırladır.
“Mən əminəm ki, Minsk Qrupu qalacaq, təsadüfi deyil ki, ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədri bu proseslərdən əvvəl regiona səfər edib, görüşlər keçirib.
Düşünürəm ki, problemin vasitəçilik rəhbərliyi tamamilə Qərbin əlinə keçib.Digər tərəfdən biz Qərbin enerjidən asılılığında “tektonik” dəyişikliklər görürük.
Rusiya asılılığından qurtulmaqla onlar Azərbaycanın bu gün əllərində olan kiçik təsir rıçaqından da qurtulacaqlar. “Avtoritar lider olan Azərbaycan hansı problemi həll edəcək?
Xurşudyanın sözlərinə görə, ATƏT MQ-nin iki yolu var: ya yalnız Qərbin rəhbərliyi altında işləmək, o da ya da bir müddət sonra üçtərəfli əməkdaşlığı bərpa etməkdir.
Danışıqların yeni mərhələsində “bir amil” birbaşa təmas mərhələsinə qədəm qoyub, bu, vasitəçilərin də rolunu azaltdığı göz qabağındadır.
