Baş nazir Nikol Paşinyanın iki Artsax müharibəsi və Azərbaycanın sentyabr təcavüzü nəticəsində 1000-dən çox itkin düşmüş şəxs haqqında dərc etdiyi rəqəmsal məlumatlar yeni deyil.
Hüquq müdafiəçilərinin fikrincə, onlar Azərbaycanın manipulyasiya etdiyi tezislərə cavab olaraq dərc edilir.
Birinci Artsax müharibəsi nəticəsində: 777, 44 günlük müharibə nəticəsində: 217, Azərbaycanın sentyabr təcavüzü nəticəsində: 29 naməlum itkin olub.
Baş nazir bu rəqəmləri Twitter-də dərc etməklə itkin düşənlərin taleyinin müəyyən edilməsində Azərbaycanın Ermənistanla əməkdaşlıq edəcəyinə ümid etdiyini bildirib.
Faktiki olaraq biz itkin düşmüş şəxslərin hüquqlarının davamlı şəkildə pozulması ilə məşğulu.
AİHM-də erməni hərbi əsirlərin hüquqlarının müdafiəsi ilə məşğul olan hüquqşünas Siranuş Sahakyan “Radiolur” a müsahibəsində qeyd edib və vurğulayıb ki, orada hüquqların müdafiəsi baxımından heç bir müddət məhdudiyyəti yoxdur, ona görə də bütün məsələlərin beynəlxalq məhkəmələrdə də qaldırılması zəruridir.
“44 günlük müharibə, 90-cı illər və ya 2022-ci ilin sentyabr müharibəsi nəticəsində itkin düşənlərlə bağlı beynəlxalq məhkəmələrə müraciət etmək olar.
Bizdə hüquqi qüvvəyə malik məhkəmə aktları qəbul edən Avropa məhkəməsi var və əsas yük də üzərinə düşür. Hüquq mexanizmləri çox vaxt aparan olduğundan, oxşar işlərin araşdırılmasının illər çəkəcəyini başa düşmək olar.
İctimai-siyasi xadim, keçmiş hüquq müdafiəçisi Larisa Alaverdyan yalnız axtarışların davam etdirilməsi, itkin düşənlərin və ya onların qalıqlarının tapılması təşəbbüsünü alqışlayır. O deyir ki, bu axtarışlar heç vaxt dayanmayıb.
“İllərin heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Məsələ ondadır ki niyə bu gün, erməni tərəfləri belə işlərin görülməsini təklif etdiyi vaxtdanədən olmadı.
Bu cür təkliflər mütəmadi olaraq verilir. Amma Azərbaycan həmişə bundan imtina edib. Məsələni ikitərəfli mənəvi və beynəlxalq humanitar hüquq çərçivəsində deyil, daha çox tələb etmək və müqabilində bəzi şərtlər qoymaqdır.
Bu, əxlaqsızlığın təzahürüdür, Azərbaycanın yenidən istifadə edib siyasiləşdirmək istədiyi başqa bir mexanizmdir”.
Bu ay hətta Azərbaycanda akkreditə olunmuş hərbi attaşelər də Hadrut rayonunun Uxtadzor icmasına aparılaraq burada “aşkar edilmiş” 12 qalıq göstərilərək ermənilərin hərbi cinayətlərinin sübutu kimi təqdim edilib.
Üstəlik, Azərbaycan prezidenti ABŞ-ın dövlət katibi Entoni Blinkenlə telefon danışığında bu məsələni qaldırıb, ondan qardaş məzarlarının xəritəsini, belə demək mümkünsə, əldə etmək üçün öz təsir rıçaqlarından istifadə etməyi xahiş edib.
Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsində ER nümayəndəliyinin rəhbəri Liparit Drmeyanın sözlərinə görə, Azərbaycan bu faktlardan həm diplomatik sahədə, həm də müxtəlif beynəlxalq platformalarda, həm də hüquqi sahədə istifadə etməyə və manipulyasiya etməyə çalışır.
“Amma təkcə həmin faktı təqdim etmək və ya beynəlxalq ictimaiyyətə belə halların, kütləvi dəfnlərin olduğunu göstərmək kifayət deyil, çünki məlum deyil ki, hansı yerdən, kimin qalıqlarından danışırıq, bəlkə də onlar erməni məzarlarıdır.
Çoxlu faktlar və əks-sədalar var.Erməni məzarlarının azərbaycanlılar tərəfindən təhqir olunması, sonralar azəri qəbirləri kimi təqdim edilməsi ilə bağlı faktlamövcuddur.
Bu, azərbaycanlılara xas olan praktikadır.Hüquq müstəvisində uğur qazanmaq üçün sadəcə olaraq bu faktları təqdim etməklə kifayətlənmir, nə qədər olduğunu göstərmək lazımdır. Bunları Ermənistana nə qədərlə şamil etmək olar”.
Şünas Taron Hovhannisyan hesab edir ki, Azərbaycan birinci Artsax müharibəsində itkin düşənlər mövzusunu qaldırmaqla özünün törətdiyi hərbi cinayətlərə və mədəni vandalizmə qarşı balans yaratmağacan atır.
“Bu, törətdikləri cinayətləri açıqladıqları saxta gündəm və məlumatlarla eyniləşdirmək üçün ortaya atdıqları saxta gündəmdir”.
Azərbaycanın 13 sentyabr təcavüzü nəticəsində 29 nəfər itkin düşmüş hesab olunur. Avropa Məhkəməsində erməni hərbi əsirlərin maraqlarının təmsilçiləri Artak Zeynalyan və Siranuyş Sahakyan Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinə yeni ərizə təqdim ediblər.
Onlar Bakının nəzarətində olan ərazilərdə həlak olmuş hərbiçilərin meyitlərini qaytarmağa məcbur etmək üçün təcili tədbir görülməsini tələb edirlər.
