Regionda baş verən son proseslər fonunda Azərbaycan anklavlar məsələsini gündəmə gətirməyə çalışır. Lakin bu, hüquqi baxımdan anklavlar məsələsi mübahisəlidir. Kartoqraf Ruben Galçyan qeyd edir ki, biz xaritələrə görə 2600 ildir bu bölgədə yaşayırıq. Bu müddət ərzində bir çox ölkələrdən heç nə qalmadı, Ermənistan, Artsax da daxil olmaqla, bu müddət ərzində bu regionda yaşayır.
“Anklavlara gəlincə, deyə bilərəm ki, onlar ümumiyyətlə qeyri-qanuni qurulub. Bu məsələ hüquqi nöqteyi-nəzərdən mübahisəlidir, çünki onlar Ermənistan Respublikasının ərazisindədir və onların Azərbaycana verilməsini və ya Azərbaycana aid olması barədə heç bir təsdiqedici sənəd yoxdur.
Kartoqraf onu da qeyd edib ki, bundan başqa bugünkü Azərbaycan özünü 1918-ci yaradılmış Azərbaycan Demokratik Respublikasının varisləri olduqlarını bəyan edib.
“Anklavlar isə 1936-39-cu illərdə yaradılıb, yəni aydındır ki, o vaxt anklav olmayıb. Anklavın olmaması bir yana, Naxçıvan Ermənistanın nəzarətində idi. Sovet İttifaqı isə həmin ərazini Azərbaycana verdi. Bu, Sovet İttifaqının qərarı idi. Arxivlərdə bu anklavların yaradılması ilə bağlı heç bir hüquqi sənəd yoxdur. Əgər anklavlar Sovet Azərbaycanına verilibsə, deməli, Azərbaycan özünü Sovet Azərbaycanının varisi hesab etmir və qəbul etmir. Yəni Sovet Ermənistanla Sovet Azərbaycanı arasındakı sərhədi qəbul etmirsə, anklavları da qəbul etməməlidir. Buna görə də anklavlardan danışa bilməzlər. Azərbaycanın bu iddiası qeyri-qanunidir, çünki 1918-ci il xaritələrinə görə anklavlar yox idi, 1926-cı xaritəsinə görə, Ermənistan 31 min km əraziyə malik idi.
Həmin xəritəyə görə, Al Lçer, Artsvaşen, Tavuş bəzi sahələri Ermənistana məxsusdur. Xəritəyə görə, Artsax Ermənistana bağlı idi və yalnız Ağavno çayı ilə ayrılırdı. Sonrakı illərdəki xəritələrdə anklavlar yox idi və yalnız 1938-ci ilin xəritəsində iki anklav meydana çıxdı, 1940-cı ildə Tiqranaşen xəritədə ilk dəfə olaraq anklav kimi qeyd olunur. Beləliklə, bütün hüquqi əsaslanmalarına görə, Azərbaycan Tirqanaşen və Tavuşun beş kəndinin sahibi ola bilməz. Çünki Azərbaycan Respublikası elan olunanda həmin ərazilər Azərbaycana aid deyildi.
Azərbaycan indi yeni tezislər uydurmağa çalışır guya ki, azərbaycanlılar 200 il anklavlarda yaşayıblar. Bir daha açıq şəkildə qeyd etməliyik ki, 200 il bundan əvvəl nə Azərbaycan ölkəsi, nə də azərbaycanlılar var idi”
Bundan başqa, Azərbaycan Syunik, Sev Lçer, Tavuş, Cermuk da ərazi iddialar irəli sürür. Sev Lçer ərazisinin hərbi qərargahının və Ermənistanla Azərbaycan sərhədinin xəritəsi 1970-ci ildə qəbul edilmiş. Orada Ermənistan və Azərbaycan nümayəndələrinin möhürləri var. Azərbaycan isə həmin sərhədlərini dəyişib, saxtalaşdırıb və öz sərhədləri kimi təqdim edir.
“Biz başqa heç nə istəmirik, biz öz torpaqlarımızı istəyirik”.
