Ermənistanda Gümrinin “Quru liman” layihəsi istiqamətində aktiv iş aparılır. Layihənin həyata keçirilməsi bütün mümkün infrastrukturlara və yeni iş yerlərinə malik böyük sənaye zonası yaratmağa imkan verəcək.
Gümri “Quru limanı”nın texniki-iqtisadi əsaslandırmasının hazırlanması son mərhələdədir. Dekabrın 22-dək tərtibatçı, Hollandiyanın beynəlxalq konsaltinq şirkəti MTBS Dövlət İnvestisiya Komitəsinə texniki-iqtisadi əsaslandırması ilə bağlı hesabat təqdim etməlidir. Bu barədə “Sputnik Armenia”ya müsahibəsində layihənin təşkilinə cavabdeh olan Ermənistan Respublikasının iqtisadiyyat nazirinin müşaviri Şarl Malas bildirib.
Malas ümid edir ki, komitə ilin sonuna qədər layihənin icrasını təsdiqləyəcək.
“Bundan sonra “quru liman”ın operatoru seçiləcək. “Bu gün bir sıra xarici şirkətlər, o cümlədən Yaxın Şərq ölkələrindən olan şirkətlər layihəyə maraq göstəriblər”, – deyə Malas bildirib.
Onun sözlərinə görə, seçilmiş şirkət beynəlxalq səviyyəli, biznesin aparılmasında zəngin təcrübəyə malik olmalı və maliyyə cəhətdən güclü olmalıdır. Ermənistanda belə şirkətlər yoxdur.
Quru liman anlayışı bütün dünyada geniş yayılmışdır və xüsusilə Ermənistan kimi dənizə çıxışı olmayan ölkələr üçün aktualdır. Əsasən quru limanın dəniz limanından nə infrastruktur, nə də konseptual baxımdan heç bir fərqi yoxdur. Fərq ondadır ki, gəmilərin əvəzinə vaqonlar, dəmir yolları və yük maşınlarıdır.
“Quru liman” ER iqtisadiyyatının ən zəif tərəfini, yəni xarici dünya ilə əlaqəni nəzərə alaraq, azad iqtisadi zona statusu daşıyan ərazidə ticarətin inkişafı üçün mükəmməl həll yolu olacaqdır. Layihənin həyata keçirilməsi yeni iş yerlərinin açılmasına (ilkin: 100-dən çox iş yeri – red.), iqtisadi fəallığın yaradılmasına, daha səmərəli nəqliyyat sistemi (prosedural, sistemli) əldə etməyə imkan verəcək.
Malas Gürcüstan, Rusiya, İraq və bir sıra digər ölkələrin oxşar “quru limanları” ilə ikitərəfli sazişlərin imzalanmasını istisna etməyib.
Beləliklə, məsələn, erməni və gürcü tərəfləri ikitərəfli saziş imzalaya bilərlər ki, bu da əlavə gömrük əngəli və sərhəd prosedurları olmadan yüklərin bir məntəqədən digər məntəqəyə daşınmasına imkan verəcək.
“Məsələn, Gümrinin “Quru limanından” çıxan mallar gömrükdən sərhəddə yox, artıq Tbilisinin “quru limanı”ndan keçə, sonra isə Verin Lars keçid məntəqəsində dayanmadan oradan Moskvanın “quru limanına” çata bilər”, – deyə Malas bildirib.
Rusiyaya gəldikdə, bu, Yuxarı Larsı əhəmiyyətli dərəcədə yüngülləşdirəcək, çünki mallar keçid məntəqəsində deyil, Moskvanın “quru limanında” gömrük rəsmiləşdirilməsindən keçəcək.
Gümri quru liman konsepsiyasının həyata keçirilməsi üçün ən uyğun şəhərdir, çünki o, avtomobil, hava və dəmir yolu əlaqələrini təmin edə bilir. Bundan əlavə, burada infrastruktur və dəmir yolu əlaqələri yaxşı inkişaf etmişdir. Şəhər Türkiyə və Gürcüstanla həmsərhəddir və Rusiya və Avropa ölkələri, o cümlədən Qara dəniz limanları ilə əlaqə saxlaya bilir.
“Gümri nəqliyyat qovşaqlarının kəsişdiyi yaxşı klasterdir. Yük daşımaları (avtomobil, hava və dəmir yolu) üçün böyük imkanlar var. Bu onun özəlliyi və cazibəsidir. Avstraliyadan və bir sıra Qərb ölkələrindən olan professorlar mənə dedilər ki, bu layihənin dünyanın ən yaxşı layihələrindən birinə çevrilmək üçün hər cür şansı var”, – deyə Malas bildirib.
Böyük sənaye parkının yaradılması nəzərdə tutulur. Burada fabriklər də tikiləcək, istehsal qurulacaq. Layihə həm də ticarətin şaxələndirilməsinə imkan verəcək.
Layihəyə əsasən, “quru liman” gömrük proseslərinin konsolidasiyaya ehtiyacı olan regional və beynəlxalq təşkilatlara xidmət göstərmək üçün çoxfunksiyalı və multimodal mərkəzə çevriləcək. Bu, Şirak bölgəsinin sənaye zonasına çevrilməsinə imkan verəcək. “Liman”ın “Şirak” beynəlxalq hava limanı, həmçinin dəmir yolu və “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi ilə əlaqəsi olacaq. Buraya azad iqtisadi zona statuslu hava limanı, paylama mərkəzləri, kiçik və orta müəssisələr, yüngül sənaye obyektləri, istehsal bazaları, konveyer xətləri və beynəlxalq ərzaq bazarı daxil olacaq.
