Bu gün Belarusun Nesvij şəhərində Aİİ Hökumətlərarası Şurasının iclası keçirilib. Strukturun ildönümünə Aİİ ölkələri yaxşı iqtisadi göstəricilərlə yekun vurub. Bu iqtisadi birliyin üzvləri Rusiya, Qazaxıstan, Belarus, Qırğızıstan və Ermənistandır.
KTMT tədbirlərindən fərqli olaraq, Ermənistan Aİİ tədbirlərində iştirak edir. Avrasiya Hökumətlərarası Şurasının Nesvijdə keçirilən sessiyasında bu dəfə ER Baş nazir müavini səviyyəsində təmsil olunub. Aİİ-nin növbəti iclası sentyabrın sonu-oktyabrın əvvəlində Yerevanda keçiriləcək.
KTMT-dən fərqli olaraq, Ermənistan iqtisadi təhlükəsizlik baxımından Aİİ-də öz maraqlarını görür. ER Baş naziri Nikol Paşinyanın bir qədər əvvəl dediyi kimi, “Avrasiya Avropa İttifaqı heç bir siyasi və xüsusilə geosiyasi gündəmi olmayan iqtisadi birlikdir” və prinsipial yanaşmaya əsaslanır.
Lakin ekspertlər əmindirlər ki, bir zonada iqtisadi fayda və təhlükəsizlik baxımından başqa zonada təhlükəsiz olmaq mümkün deyil.
İqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyan parlamentdə bunu etiraf edib. “Bizim AB-ER gündəliyi ilə deyil, AB-ER gündəliyi ilə bağlı problemlərimiz var. Açığı, sanksiyaların iqtisadiyyatımıza mənfi təsiri oldu”.
Halbuki, Aİİ rəqəmlər təqdim edib ki, ona görə, Aİİ-yə daxil olduqdan sonra Ermənistan İttifaq bazarına ixracını 14 dəfə, Belarus və Qazaxıstan iki dəfə, Qırğızıstan üç dəfə artırıb.
Yeri gəlmişkən, bu barədə parlamentdə maliyyə naziri Vaan Sirunyan məlumat verib. “2023-cü ildə Aİİ çərçivəsində 73 milyard dram gömrük rüsumu daxil edilib, mənfi 184 milyard dram gömrük rüsumu ixrac edilib.
Hər beş dövlət Avrasiya İqtisadi İttifaqında iştirakdan, ilk növbədə, daxili sərhədlərdə gömrük nəzarətinin olmaması səbəbindən faydalanır.
Belarusun baş naziri Qolovçenko bildirib ki, sənaye əməkdaşlığı Aİİ ölkələrinin iqtisadi təhlükəsizliyinin açarıdır.
“Aİİ-nin ÜDM-i 10 ildə 12%-dən çox artıb. Aİİ malların gömrük dəyərinə nəzarət etmək üçün əlavə qərarlar qəbul etməlidir”.
Gürcüstanın baş nazirinin müavini Mher Qriqoriani çıxışında Aİİ-də enerji bazarları ilə bağlı fikir ayrılıqlarının mövcud olduğunu bildirib.
“Aİİ-nin inkişafında ən mühüm amil ümumi enerji bazarlarının formalaşmasıdır. Biz tərəfdaşların struktur yanaşmasına arxalanırıq ki, bu da bir çox mövcud fikir ayrılıqlarını həll etməyə və Avrasiya zonasında inteqrasiya konsepsiyasına daxil edilmiş əsas prinsiplərin həyata keçirilməsinə yönəlmiş praktiki addımlar çərçivəsində irəliləyiş əldə etməyə imkan verəcək”.
Ermənistanın Baş nazirinin müavini əlavə edib ki, Aİİ-nin yaranmasının birinci onilliyinin başa çatması əhəmiyyətli dərəcədə müsbət iqtisadi göstəricilərlə yaxınlaşıb, baxmayaraq ki, əsas məqsəd, ümumi bazarın formalaşdırılması vəzifəsi göstəricilərdən çox da asılı deyil.
Aİİ-nin digər aktual problemləri arasında ER Baş nazirinin müavini nəqliyyat dəhlizlərinin, habelə ittifaq daxilində müxtəlif layihələrin dəstəklənməsi üçün maliyyə mexanizmlərinin və ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi yollarının təkmilləşdirilməsinin zəruriliyini qeyd etdi.
“Mövcud resurslardan istifadənin səmərəliliyini artırmaq, qida məhsullarına fasiləsiz çıxışı təmin etmək və nəqliyyat və logistika da daxil olmaqla maneələri aradan qaldırmaq üçün bu məsələyə kompleks yanaşmaların hazırlanmasını zəruri hesab edirik”.
Rusiyanın Baş naziri Mixail Mişustin bildirib ki, Aİİ-də vahid gömrük tranzit sistemi ilə bağlı razılığa gəlmək lazımdır. Önəmli Avrasiya İqtisadi İttifaqında gömrük tənzimlənməsinin daha da təkmilləşdirilməsidi” – deyərək Rusiyanın Baş naziri Avrasiya Hökumətlərarası Şurasının iclasında çıxışı zamanı bildirib.
“Ötən ilin sonunda İttifaqın Gömrük Məcəlləsinə dəyişikliklər edilib ki, bu da Aİİ ölkələrinin internet platformalarında malların alınmasını, eləcə də sonrakı prosesi əhəmiyyətli dərəcədə sadələşdirib. İndi bizim qarşımızda vahid gömrük tranziti sistemi haqqında beynəlxalq sazişi razılaşdırmaq vəzifəsi durur ki, artıq yaradılmış ittifaq sisteminə başqa ölkələr də qoşula bilsin”.
Mişustinin sözlərinə görə, bu, malların daşınmasını asanlaşdıracaq, ümumi tranzit bəyannaməsindən istifadə etməyə, naviqasiya plomblarından istifadə etməklə yükləri izləməyə imkan verəcək, həmçinin gömrük rüsumlarının ödənilməsini təmin edəcək. Rusiya hökumətinin başçısı deyilənləri ümumiləşdirərək qeyd edib.
“Ümumiyyətlə, deyim ki, Aİİ-də həyata keçirilən bütün layihələr qanunvericiliyin yaxınlaşmasına və inteqrasiya proseslərinin dərinləşməsinə yönəlib.
Bununla bağlı Aİİ ölkələrinin hökumət başçıları Nesvijdə keçirilən görüşün yekunlarına əsasən sənədlər paketi imzalayıblar”.
Bütün bunlarla əlaqədar olaraq, Aİİ ölkələrinin hökumət başçıları Nesvijdə keçirilən görüşün yekunlarına dair sənədlər paketi imzalayıblar. Onlar texnoloji suverenliyi və iqtisadi təhlükəsizliyin təminatlarını təmin etməyə kömək edəcəklər, Aİİ əmindir. Aİİ üzvü olan ölkələrin liderləri hesab edirlər ki, Aİİ üçüncü ölkələrlə azad ticarət zonaları haqqında sazişlər üzərində işi aktivləşdirməlidir.
Yeri gəlmişkən, İran Aİİ-də müşahidəçi ölkə statusu almaq üçün rəsmi müraciət edib.
Rusiya Baş nazirinin müavini Aleksey Overçuk jurnalistlərə müsahibəsində deyib: “Bütün prosedurlara əməl olunarsa, İrana Aİİ-də müşahidəçi statusunun verilməsi ilə bağlı qərar bu il dekabrın sonunda verilə bilər”.
Hazırda Kuba, Moldova və Özbəkistan təşkilatda müşahidəçi statusuna malikdir. Avrasiya Hökumətlərarası Şurasının növbəti iclası sentyabrın sonu-oktyabrın əvvəlindəYerevanda keçiriləcək.
