Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi Azərbaycandakı erməni əsirlərə növbəti dəfə baş çəkib. Görüşün nə vaxt keçirildiyi və təşkilatın nələri qeydə alması ilə bağlı təfərrüatlar prosesdən sonra açıqlanmayıb.
Düz iki ay əvvəl Bakıda 15 nəfərin barəsində istintaqın yekunlaşdığı və işlərin tezliklə məhkəməyə göndəriləcəyi açıqlanıb. Lakin bundan sonra heç bir yeni inkişaf yoxdur.
Bu fonda Azərbaycan Ermənistanın dəstəyini aldığı böyük beynəlxalq konfransa ev sahibliyi etməyə hazırlaşır. Dekabrda Yerevan tədbirə ev sahibliyi etməkdən imtina etdi, bunun müqabilində Bakı 32 erməni hərbi əsiri azad etdi.
BMT-nin İqlim Dəyişikliyi konfransına üç ay qalıb. Ermənistan ümid edir ki, bu arada digər əsirləri də qaytarmaq mümkün olacaq.
Ayda bir dəfə görüş və telefon zəngi ilə qohumlarla əlaqə saxlamaq imkanı, bu, Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin səyləri ilə həyata keçirilən Bakıdakı erməni əsirlərin yeganə hüququdur.
Beynəlxalq təşkilat avqustda, eləcə də iyun və iyul aylarında erməni əsirlərə baş çəkdiyini təsdiqləyir. Saxlama şəraiti, sağlamlıq vəziyyəti, onlara münasibət qiymətləndirilib.
“Prosedurlara uyğun olaraq, sağlamlıq vəziyyəti və saxlanma şəraiti ilə bağlı məsələlər yalnız saxlanma orqanları ilə müzakirə olunur” – deyə Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi izah edib.
Hazırda təsdiq edilmiş məlumatlara görə, Azərbaycanda həbsxanalarda 23 erməni var, onlardan 8-i Artsaxın hərbi-siyasi rəhbərliyinin nümayəndələridir.
İyun ayında Azərbaycanın baş prokuroru 15 nəfərə qarşı istintaqın yekunlaşdığını bəyan edib. Düz 2 ay əvvəl Bakı Artsaxın keçmiş liderlərinin uydurma işlərinin tezliklə məhkəməyə göndəriləcəyini təsdiq edib. Bu istiqamətdə hələ də inkişaf yoxdur.
Əvəzində Azərbaycan beynəlxalq konfransa ciddi hazırlaşır, bu konfransın mövzusu ekoloji olsa da, Bakının fikrincə, humanitar kontekst də var.
Bu bəyanat Ermənistanın Avropa partiyasının sədri Tiqran Xzmalyanın fikrincə, yaxın aylarda Ermənistanın işinin əsas istiqamətinə çevrilməli olan Bakıdakı əsirlər məsələsini gündəmə gətirir.
“Məhkumlar problemi erməni diplomatiyasının və siyasətinin önəmliyinə çevrilməlidir, xüsusən indi Bakıda Beynəlxalq Assambleyanın astanasında. Məhbuslar qaytarılmayana qədər danışıqlar aparılmayacaq”.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişikliyi konfransı olan COP29-a Azərbaycanda ev sahibliyi etmək qərarı Artsax nizamlanmasından cəmi üç ay sonra, keçən dekabrda qəbul edilib. Qərar həm dəYerevanın rəsmi dəstəyi sayəsində verilib və bunun müqabilində Bakı 32 erməni hərbi əsiri azad edib.
Ermənistan noyabra kimi Azərbaycanın öz insanlığını dünyaya nümayiş etdirməyə çalışacağına ümid etsə də, Artsax ombudsmanı Geqam Stepanyan bu addımın Artsaxın keçmiş rəhbərliyinə təsir etməyəcəyinə əmindir və onları Bakıda şou məhkəməsinin gözlədiyini irəli sürür. Həm də Azərbaycanda yaşayan azlıqlara nümunə kimi.
“Azərbaycan məhbus məsələsindən ona uyğun gələn istənilən vəziyyətdə siyasi alver obyekti kimi istifadə edir və onları təzyiq altında buraxmır.
Azərbaycan əvvəlki kimi yenə də qəbul müqabilində nəyisə “satmağa” çalışacaq. Əgər COP29-dan əvvəl Azərbaycan öz beynəlxalq reputasiyası-filan, hətta reputasiya baxımından da qazanmaq istəyirsə, bu addımı atmaq olar”.
Eyni zamanda, azərbaycanlıların özləri arasında da öz ölkələrindəki problemlərdən danışanlar var. Beynəlxalq hüquq-müdafiə təşkilatları və Əliyev administrasiyasının əleyhdarları mötəbər tədbirin Bakıda keçirilməsi qərarını tənqid edib və tədbir iştirakçılarını Azərbaycan həbsxanalarında olan 300-dən çox siyasi məhbusun azadlığa buraxılmasına və məhdudiyyətlərin yumşaldılmasına dəstək verməyə çağırıblar.
Nyu-York görüşlərini təşkil edən İqlim Qrupu, iştirak və spiker müraciətlərinin kəskin artdığını bildirdi: keçən il 650 müraciətlə müqayisədə 1350 müraciət olub. Bu böyük marağa nəyin səbəb olduğunu cavablandırmaq təşkilatçılar üçün çətin idi.
Ertəsi gün Bonn iqlim konfransında azərbaycanlı mühacirətdə olan jurnalist Arzu Qeybulayeva sual edib ki, Əliyev administrasiyası daxili iqlim siyasətinə görə məsuliyyəti kim və necə öz üzərinə götürməli, ölkə müstəqil olduqda Azərbaycanın qalıq yanacaq sənayesindəki çatışmazlıqları kim işıqlandırmalıdır. Səslər həbs olunubmu?
“Azərbaycandakı hazırkı vəziyyətdən danışarkən deyə bilərəm ki, o qədər narahatdır ki, COP29-a qədər ölkədə müstəqil siyasi birlik olmaya bilər.
COP29 iqlim konfransından əvvəl xatırlamaq lazımdır ki, Azərbaycanda ekoloji fəallar da dəmir barmaqlıqlar arxasındadır. Məsələn, Nazim Bəydəmirli Söyüdlü kəndində qızıl mədəninə etirazlar zamanı həbs edilib.
O, mədənin bağlanmasına çağıran kəndliləri açıq şəkildə dəstəkləyərək, tullantıların torpağı və çayları zəhərlədiyini və mal-qaranın yetişdirilməsini demək olar ki, qeyri-mümkün etdiyini müdafiə etdi.
