Ekspert Bakının COP-29 zirvə toplantısı fonunda erməni əsirləri Yerevana təzyiq göstərmək üçün saxlamaq ehtimalını daha yüksək qiymətləndirir.
Euronews-un mənbələrinə görə, artıq 100-dən çox dövlət və hökumət başçısı Azərbaycanda keçiriləcək COP-29 sammitində iştirakını təsdiq edib.
Çexiya, Almaniya, Yunanıstan, Macarıstan, İtaliya, Polşa və İspaniya rəhbərləri bu tədbirə qatılacaq. Eyni zamanda, Fransa, ABŞ və Rusiya prezidentləri kimi əsas ölkə rəhbərlərinin, həmçinin Avropa Komissiyasının Prezidentinin Bakıya səfər etməyəcəyi bildirilir.
Noyabrın 11-dən 22-dək Bakıda keçiriləcək BMT-nin İqlim Dəyişikliyi Konfransı – COP-29-da Avropa Komissiyasının rəhbəri Ursula fon der Leyen, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, Fransa Prezidenti Emmanuel Makron və ABŞ Prezidenti Co Bayden iştirak etməyəcəklər.
Co Baydenin qatılmayacağı ilə bağlı məlumatı Ağ Ev təsdiqləyib. Ursula fon der Leyenlə bağlı məlumatı isə Reuters-ə Avropa Komissiyasının nümayəndəsi təsdiqləyib.
Siyasi ekspert Ara Poğosyan “Radiolur”a müsahibəsində Rusiya, ABŞ prezidentlərinin və Avropa Komissiyası rəhbərinin müxtəlif səbəblərə görə sammitə qatılmayacağını bildirib.
AB-nin iştirak etməməsi xüsusilə əhəmiyyətlidir. Avropa Birliyi , Avropa Şurası və ayrı-ayrı dövlətlərdə Azərbaycanın insan haqları ilə bağlı vəziyyəti ilə əlaqəli baş verən hadisələri nəzərə alaraq AB-nin Azərbaycana münasibətini müəyyən qədər dəyişdiyini görə bilərik.
Bununla yanaşı, Belçikada Ermənistanın səfirinə qarşı Azərbaycan səfiri tərəfindən hücum məsələsini də nəzərə alaq”.
ABŞ-da seçkilərdən sonrakı dövr davam edir və ekspertə görə, Prezident Co Baydenin Bakıya getməməsi də bu səbəbdən ola bilər.
Rusiya Prezidenti Putinin qərarında isə dəyişiklik ola bilər. Siyasi ekspertlərə görə, bu ölkə liderlərinin sammitə qatılmaması Azərbaycanın avtoritar idarəetməsi ilə bağlı deyil, AB-nin Bakı ilə bağlı spesifik siyasi mövqeyi ilə bağlıdır.
Beynəlxalq məsələlər üzrə ekspert David Karapetyan isə Fransa, Rusiya, ABŞ prezidentlərinin və Avropa Komissiyası rəhbərinin Bakıya getməməsini əhəmiyyətli saymır. O, Azərbaycanın COP-29-a Yerevanı necə dəvət etdiyini diqqətlə izləyir:
“Erməni əsirləri ilə bağlı Ermənistan tərəfi təklif irəli sürüb, lakin Azərbaycan bununla razılaşmayaraq, bu mövzunu manipulyasiya etmək və ultimatum olaraq istifadə etmək üçün daha çox imkan tapacaq.
Mənim məlumatlarıma görə, Ermənistan XİN Bakıya gedişin qarşılığında əsirlərin geri qaytarılmasını təklif edib, lakin Bakının İrəvanın tələbini qəbul edəcəyini düşünmürəm”.
David Karapetyanın fikrincə, Ermənistanın sammitə qatılmaması Bakıya beynəlxalq ictimaiyyətə İrəvanın “humanist addımı” rədd etdiyini nümayiş etdirməsi üçün əsas verə bilər.
İki gün əvvəl Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan erməni əsirlərinin geri qaytarılması və COP-29-da Ermənistanın mümkün iştirakı ilə bağlı deyib ki, əsirlər geri qaytarılmadan sammitə qatılmaq düzgün olmazdı.
Rəsmi məlumatlara görə, hazırda Azərbaycanda 23 erməni əsir saxlanılır ki, onlardan 8-i Qarabağın keçmiş hərbi-siyasi rəhbərliyinin üzvləridir. Bakı onların üzərinə qondarma ittihamlar qoyub və məhkəmə prosesini qanunsuz şəkildə uzadır.
Ara Poğosyan Ermənistan və Azərbaycanın əsirlərin geri qaytarılması ilə bağlı kulis arxasında müzakirələr apara biləcəyini istisna etmir, lakin onun fikrincə, Bakı üçün erməni əsirləri saxlamaq daha vacibdir. Bu, Yerevana təzyiq göstərmək üçün əlavə fürsət yaratmış olur.
“Fikrimcə, sülh sazişi müzakirəyə belə çıxarılmayacaq. Bu, Azərbaycanın və Türkiyənin daha önəmli olan strateji bir hissəsidir”.
Bakının sammitdə Ermənistana sürprizlər yaşatması nə qədər mümkündür?
“Bakı daha çox Ermənistanın atom elektrik stansiyası ilə bağlı ənənəvi manipulyasiyalar, Ermənistan iqtisadiyyatının vacib sahələrindəki təbii resurslarla bağlı məsələlər kimi neqativ mövzularla çıxış edəcək. Bu məsələlərdən istifadə etməyə çalışacaq” – deyə Ara Poğosyan qeyd edir.
David Karapetyan isə Bakının daha çox təşkilati məsələlərə yönələcəyini düşünür:
“Orada qlobal bir şeyin baş verəcəyini düşünmürəm. Onlar üçün bu tarixi bir hadisədir və əsas diqqəti yüksək səviyyəli mərasimlərin mükəmməl təşkili üzərində cəmləyəcəklər” – deyə Karapetyan bildirib.
Bu arada, erməni əsirlərin azad edilməsi və Ermənistanda sülhün bərqərar olması üçün, noyabrın 10-da Ümumdünya erməni kilsələrində bütün ermənilər üçün ümumdünya ekumenik dua mərasimi keçiriləcək.
