Azərbaycanda tarixi abidələrin acınacaqlı vəziyyəti
Geqard Elmi-Analitik Fondu tarixi-mədəni irsini qoruyub saxlamayan, lakin Ermənistan tərəfini Dağlıq Qarabağdakı müsəlman abidələrini vandalizmdə ittiham edən Azərbaycana haqqında məqalə yazıb.
Məqalədə qeyd olunur ki, heç vaxt öz tarixi və mədəni dəyərlərini qoruyub saxlamaqla tanınmayan Azərbaycan Ermənistan tərəfini Artsax ərazisində yerləşən müsəlman mədəniyyət abidələrini vandalizmdə ittiham etməkdə davam edir.
“Qeyd edək ki, müsəlman mədəniyyətinə aid olan bu abidələrin sırf “Azərbaycan mədəniyyəti” ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Üstəlik, bu gün Azərbaycanda bir çox tarixi abidələr və mədəniyyət abidələri, hətta müsəlmanların ziyarətgahları və məscidləri də zibilliyə və ya anbara çevrilib. Monqol dövrünün və Şirvanşahların mədəni dəyərləri hazırda yox olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir.
Məsələn, Azərbaycanın Novxanı kəndində yerləşən Səfəvilər dövrünə aid Şah Sultan Hüseyn məscidi zibilxanaya çevrilib. İranın mədəni irsi olan şiə məscidinə Azərbaycanın bu cür münasibəti İran xəbər saytlarında sərt qarşılanıb. Azərbaycan tarixçisi Zaur Əliyev də məscidin acınacaqlı vəziyyəti ilə bağlı həyəcan təbili çalıb.
Onun sözlərinə görə, dini abidənin içi zibilxanaya çevrilib, orada hətta ölmüş heyvanların cəsədləri də atılır.
Məqalədə Bakının Sabunçu rayonunun Maştağa qəsəbəsindəki XVII-XVIII əsrlərə aid məşhur şərq hamamına da toxunulub. Qeyd olunur ki, abidə tamamilə zibilliyə çevrilmişdir. Bu mədəni irs “Qum hamamı” kimi də tanınır. Oxşar hamamlar Abşeronun demək olar ki, bütün kəndlərində mövcuddur, onların böyük əksəriyyəti bərbad vəziyyətdədir.
Sumqayıt şəhərinin Corat ərazisində yerləşən, əhali arasında “Köhnə hamam” kimi tanınan tarixi “Həcc Məcid” hamamı da belə acınacaqlı vəziyyətdədir. XV-XVI əsrlərə aid, Şirvanşahlar dövrünə aid abidədir. Sakinlərin sözlərinə görə, tarixi abidənin zibilxanaya çevrilməsinin əsas səbəbi məsul qurumların laqeyd münasibətidir. Qeyd edək ki, Həcc Məcid Hamamı sonuncu dəfə 1985-ci ildə təmir edilib və 1988-ci ilə qədər fəaliyyət göstərib. Bu tarixi abidə hazırda məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir”.
Ağsu şəhərində daha bir qədim abidənin ərazisi azərbaycanlılar tərəfindən zibilxanaya çevrilib. Ərazidə qazıntı işləri aparan arxeoloq Fariz Xəlilli qeyd edib ki, arxeoloji işlər başa çatdıqdan sonra ərazidə aparılan yol-tikinti işləri ilə əlaqədar abidənin bir hissəsi dağılıb. Arxeoloqun fikrincə, əraziyə atılan zibillər tarixi abidələrə hörmətsizliyin təzahürüdür.
Məqalədə onu da vurğulanır ki, mədəniyyət abidələrinin vandalizmi Azərbaycan siyasətinin tərkib hissəsi olmaqda davam edir. Qeyd edək ki, müxtəlif dövrlərə aid və azərbaycanlılarla heç bir əlaqəsi olmayan mədəniyyət abidələri dağıdılır.
“Bakı eyni məqsədyönlü siyasəti təkcə işğal olunmuş Artsaxda deyil, erməni izini silməklə, xristian kilsələrini ləğv etməklə yanaşı, öz ərazisində də həyata keçirir. Bunun sübutu Zaqatala rayonunda dövlət himayəsində olsa da, vandalizmə məruz qalmış qədim kilsədir.
Belə ki, Azərbaycan tərəfi hətta öz ərazisində müxtəlif dövrlərə və xalqlara məxsus mədəni dəyərləri məhv edərək sivilizasiyaya müharibə elan edib.
Bütün bunları azərbaycanlıların özləri də sübut edir. Onlar “Azərbaycanda vandalizm. Erməniləri qınamaq olmaz, çünki biz özümüz öz tarixi abidələrimizi məhv edirik” başlıqlarla sosial şəbəkələrdə paylaşımlar edirlər.
