İran Azərbaycana anti-İran mövqelərindən çəkinmək üçün siqnallar göndərir: Ekspert
Azərbaycan məsələləri üzrə ekspert Tatev Hayrapetyan hesab edir ki, Azərbaycan İsraillə sıx əməkdaşlıq etməklə gələcək fəaliyyətləri baxımından Ermənistana qarşı mümkün anti-İran mövqeyindən istifadə etməyə çalışır.
Tatev Hyrapetyan Azərbaycan-İsrail münasibətlərinə və bu kontekstdə Novruz bayramı münasibətilə ABŞ Prezidenti Donald Trampın Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə təbrik məktubunda İsraillə dostluğuna və bu ölkəyə göstərdiyi dəstəyə görə Azərbaycan tərəfinə minnətdarlığına toxunub.
“Donald Trampın təbrik mesajı kifayət qədər diqqətçəkən olub. Əvvəlki illərdə də oxşar mesajlar verilsə də, bu dəfə ən maraqlı cümlə Azərbaycanla İsrail arasında əməkdaşlığa aid idi. Bundan əvvəl Trampın İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu ilə görüşü olub. Son zamanlar, xüsusilə dekabr-fevral aylarında Azərbaycan tərəfi çox fəallıq nümayiş etdirir. Məsələn, İlham Əliyevin köməkçisi Hikmət Hacıyev iki dəfə İsrailə səfər edib və fevralda o, Netanyahu ilə də görüşüb, Azərbaycan, İsrail və ABŞ arasında üçtərəfli platformanın formalaşdırılması məsələsini müzakirə edib”, – Hayrapetyan bildirib.
O əlavə edib ki, Azərbaycan tərəfi bu istiqamətdə fəal və intensiv lobbiçilik edir. Buna görə də Trampın müşahidəsi bütün bu səfərlərin və səylərin nəticəsidir. Hayrapetyanın sözlərinə görə, aprelin sonu və mayın əvvəllərində nəhayət Tramp administrasiyasının 907 saylı qətnamə ilə bağlı hansı qərarı verəcəyi bəlli olacaq.
“Əslində gələcəkdə Azərbaycana silah satılıb-satılmayacağı, yoxsa əvvəlki qaydaların tətbiq ediləcəyi bəlli olacaq. Burada Vaşinqtonun Azərbaycanla münasibətlərlə bağlı gələcək imkanlara münasibəti öz əksini tapacaq”, – o deyib.
Hayrapetyanın fikrincə, istənilən əməkdaşlıq yersiz olmur. 44 günlük müharibədə həm hərbi, həm də siyasi cəhətdən fəal iştirak edən İsrailin öz maraqlarına əsaslanan və gələcəyə bağlı gözləntiləri var idi.
“Mətbuatda İsrailin hazırda Azərbaycanın nəzarətində olan və İranla həmsərhəd ərazilərdə İrana qarşı müəyyən kəşfiyyat əməliyyatları aparması ilə bağlı materiallar dərc olunur. Bununla da İsrail İran sərhədlərinə çox yaxınlaşıb. Eyni zamanda, Azərbaycanla İsrail arasında enerji sahəsində sıx əməkdaşlıq barədə ictimaiyyətə məlumat var. Azərbaycan İsraili əhəmiyyətli qaz və neft ehtiyatları ilə təmin edir ki, bu da aktiv enerji əməkdaşlığının sübutudur, ona görə də İsrail Azərbaycana Cənubi Qafqazda İrana qarşı mühüm dayaq kimi baxır. Azərbaycan da öz xidmətlərini İrana qarşı yönəlmiş İsrail maraqlarının xidmətinə qoymağın əleyhinə deyil”, – Hayrapetyan vurğuladı.
Azərbaycanşünasın fikrincə, Bakı bu kartdan Tramp administrasiyası ilə sıx əlaqələr qurmaq üçün istifadə edir. İsrail də bu kartdan istifadə edir ki, Ağ Ev Əliyevə lazımi diqqət yetirsin, ona görə də bu kontekstdə çox fəal iş aparılır.
“Bu məsələlər bir-biri ilə bağlıdır və Azərbaycanın gələcək fəaliyyətləri baxımından Ermənistana qarşı mümkün anti-İran mövqeyindən necə istifadə etməyə çalışdığını göstərir”.
Bakı istəsə də, istəməsə də İranın mövqeyini də nəzərə almalıdır, xüsusən son vaxtlar İranın müxtəlif yüksək rütbəli rəsmiləri Bakıya gəlir və mühüm təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə edirlər. Azərbaycanda bütün tendensiyaları izləyirlər. Yaxın vaxtlarda İran prezidentinin də Bakıya səfəri planlaşdırılır.
“İran tərəfi özünün məlum diplomatiyasını və siyasətini nümayiş etdirir və təkcə birbaşa deyil, həm də digər üsullar və diplomatik kanallarla Bakıya başa salmağa çalışır ki, sonuncunun davranışı Tehran üçün qəbuledilməzdir. Düşünürəm ki, Ermənistanla birgə hərbi təlimlərə də bu kontekstdə baxmaq olar, yəni İran bununla da Azərbaycana anti-İran mövqelərindən çəkinmək üçün siqnallar göndərir”.
