Brüssel yaxınlarda dərc etdiyi rəqəmlər Azərbaycanın 2027-ci ilədək AB-yə illik 20 milyard kub metr qaz tədarük etmək öhdəliyini yerinə yetirə biləcəyi ilə bağlı suallar yaradır.
EurasiaNet-in məlumatına görə, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev təbii qaz ixracını artırmaq üçün AB-nin tənzimləyici maneələri azaltmasını və maliyyə şərtlərini yaxşılaşdırmasını istəyir.
Bruegel-in məlumatlarına əsasən, Azərbaycanın AB-yə qaz ixracı 2025-ci ilin ilk rübündə 2,84 milyard kub metrə enərək, əvvəlki ilin eyni dövründəki 3,2 milyard kub metrdən aşağı düşüb.
2023-cü ilin ilk rübündə ümumi ixrac həcmi 3,07 milyard kub metr olmuşdur.
AB hələ də Rusiyadan Azərbaycandan daha çox qaz alır (Bruegel).
Azərbaycan iddia edir ki, 20 milyard kub metr hədəfinə çatmaq üçün AB boru kəmərlərinin gücünü artırmaq üçün ciddi investisiyalar etməlidir.
Lakin Brüssel, Azərbaycanın yeni infrastruktura qaz təmin edə bilməyəcəyi şübhəsi ilə əlavə xərclərə ehtiyatla yanaşır.
9 apreldə İlham Əliyev, “Cənub Qaz dəhlizi”nin genişləndirilməməsi halında Azərbaycanın qazını “Şərqə və Cənuba” ixrac etmək üçün alternativ yollar axtaracağını bildirdi.
O, yeni kəşfiyyatlar və yenilənə bilən enerji proqramlarının ixrac üçün əlavə qaz buraxacağını da vurğuladı.
Əliyev AB-nin iki önəmliyini – Rusiyadan asılılığın azaldılması (qısa müddət) və 2050-ci ilədək “xalis sıfır emissiya” hədəfi (uzun müddət) arasındakı uyğunsuzluğu qeyd etdi.
O, AB-nin 2049-cu ildən sonra uzunmüddətli qaz müqavilələri bağlamamaq qərarına və Avropa İnvestisiya Bankının “karbohidrogen layihələrinə maliyyəni tam dayandırmasına” etirazını bildirdi.
Heinrich-Böll-Stiftung təşkilatının analitiki Yana Zabanovanın fikrincə:
AB-nin təbii qaz tələbi 2022-ci ildən sənaye istehlakının azalması, enerji səmərəliliyi və yenilənə bilən enerjiyə keçid səbəbindən eniş trendindədir.
2050-ci il iqlim hədəfləri qaz idxalını daha da azaldacaq.
2026-cı ildən Qatardan maye qazın (LNG) idxalı “Azərbaycandan tələbin nə dərəcədə olacağını qeyri-müəyyən edir”.
Zabanova qeyd edir ki, insan hüquqları sahəsində problemli tarixçəsi olan Azərbaycan AB üçün siyasi cəhətdən mübahisəli tərəfdaşdır.
Avropa Parlamentində də daxil olmaqla bir çox səslər bu əlaqələrin yenidən qiymətləndirilməsini tələb edir.
Rəqəmlər və təhlillər göstərir ki, Azərbaycanın AB-yə qaz tədarükünü kəskin şəkildə artırmaq planları həm texniki, həm də siyasi çətinliklərlə üzləşir.
Brüsselin iqlim strategiyası və Azərbaycanın insan hüquqları rekordunu nəzərə alaraq, tərəflər arasında gərgin danışıqlar davam edəcək.
