Paşinyan-Əliyev görüşü, Kopenhagenda təbriklər və siyasi zarafatlar

Qırmızı xalı, rəsmi qəbul, planlaşdırılmış və planlaşdırılmamış görüşlər, həmçinin siyasi zarafatlar…

Kopenhagenda Avropa Siyasi Birliyinin yeddinci zirvə görüşü keçirildi, burada Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan da iştirak etdi.

Ermənistan-Azərbaycan münasibətləri zirvə görüşündə gündəmdə olmasa da, müxtəlif formatlarda müzakirə edildi. Kopenhagenda Ermənistanın Baş naziri və Azərbaycanın prezidenti də görüşdülər.

 Nümayəndə heyətinin üzvləri olmadan, dəyirmi masa ətrafında üz-üzə görüş haqqında Ermənistanın Baş naziri və Azərbaycanın prezidentinin işçi qrupları demək olar ki, eyni məzmunlu bəyanatlar yaydılar.

Nyu-Yorkda, Strasburqda, sonra isə İrəvanda Milli Məclisdə sual-cavab zamanı ifadə edilən şübhə və narazılıqlar Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan tərəfindən Kopenhagendə də, şəxsən Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevə qarşı təqdim edildi.

Avropa Siyasi Birliyinin 7-ci zirvə görüşünün iclasından əvvəl Paşinyan-Əliyevin növbəti üz-üzə görüşü baş tutdu.

Yayımlanan qısa video və Baş nazirin idarə heyətinin rəsmi bəyanatında Nikol Paşinyanın Əliyevə qarşı “Zəngəzur dəhlizi” ifadəsinin qeyri-leqitim istifadəsi barədə erməni tərəfinin narazılığını düzgün şəkildə təqdim edib-etmədiyi ətraflı şərh edilmir.

Kopenhagena yola düşməzdən saatlar əvvəl Parlamentdə Baş nazir Paşinyan bəyan etmişdi:

“Bu sənədlərdə olmayan ifadələr səsləndirildikdə, yaxşı, sual yaranır: bu ifadə haradandır? Biz bu sənədi açırıq, oxuyuruq.

Bunu Azərbaycan prezidenti ilə imzalamışıq, Birləşmiş Ştatların Prezidenti də öz növbəsində imzalamışdır. Burada belə bir ifadə varmı? Yoxdur.

 Heç bir yerdə belə bir ifadənin olduğu sənəd varmı? Yoxdur. Bəs bu nə üçün istifadə olunur?

Düşünürəm ki, aydınlaşdırılması dəyər. Aydındır ki, bu ifadə cəmiyyətimizdə müəyyən şərtlər səbəbilə narahatlıq yaradır. İndi başa düşməliyik ki, bu nə üçün istifadə olunur?

 Ermənistan Respublikasının ərazisinə aid başqa bir xarakteristika ola bilməz və mənim dediyim leqitimdir”.

Rəsmi bəyanatda iki ölkənin rəhbərlərinin Vaşinqton sülh sammitində razılaşdırılmış şərtlər əsasında Ermənistan və Azərbaycan arasında sülhün daha da möhkəmləndirilməsi istiqamətində işləri davam etdirmək hazırlığını təsdiq etdikləri qeyd edilir.

Zirvə görüşündə Ermənistanın baş nazirinə və Azərbaycanın prezidentinə ünvanlanan təbriklər və prosesə aid işarələr çox idi. İclas bu mövzu ilə başladı.

 Avropa Şurasının sədri Antonio Koşta Nikol Paşinyan və İlham Əliyevi “tarixi sülhə nail olmaqla” bağlı təbrik etdi.

Lakin bu, Ermənistan və Azərbaycan münasibətlərinə aid yeganə istinad deyildi. Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Kopenhagenda Avropa Siyasi Birliyinin zirvə görüşü çərçivəsində panel müzakirəsində də Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh bəyannaməsinin imzalanmasının böyük uğur olduğunu vurğuladı.

Makronun sözlərinə görə, Avropa birliyi Cənubi Qafqazda və Qərbi Balkanlarda baş verən hadisələrə diqqət yetirir.

Siyasi zarafatlar Albaniyanın Baş nazirindən gəldi. Edi Rama Fransa və Azərbaycan prezidentləri Emmanuel Makron və İlham Əliyevlə söhbət zamanı ABŞ prezidenti Donald Trampın səhvi barədə zarafat etdi.

ABŞ prezidenti Vaşinqton sazişlərindən danışarkən bir neçə dəfə Ermənistan əvəzinə Albaniya deyib.

İnternetdə yayılan videoda Rama Makrona deyir ki, o, özünü və Əliyevi Albaniya və Azərbaycan arasında prezident Trampın vasitəçiliyi ilə sülhün qurulması ilə bağlı təbrik etmədiyinə görə üzr istəməlidir.

Cavab olaraq iştirakçılar gülür, Makron isə təbrik etmədiyinə görə çox peşman olduğunu deyir.

Ayrıca, xüsusi və isti bir görüş Makron və Paşinyan arasında baş tutdu.

Rəsmi bəyanata görə, görüş zamanı Baş nazir Paşinyan və prezident Makron Ermənistan-Fransa çoxsahəli əməkdaşlığının gedişatı və inkişaf perspektivlərini müzakirə etdilər.

Tərəflər Ermənistan və Fransa arasında formalaşmış xüsusi münasibətlərin yüksək səviyyəsini təsdiq etdilər və yeni birgə təşəbbüslərin həyata keçirilməsinin vacibliyini vurğuladılar.

Regional inkişaflar, Vaşinqton sülh sammitində əldə edilmiş razılaşmalar və “TRIPP” layihəsinin həyata keçirilməsi ilə bağlı məsələlər də müzakirə gündəmində idi.

“TRIPP” layihəsi həmçinin Paşinyan-Əliyev görüşünün mövzularından biri idi. Ermənistanın baş naziri, əslində, bir gün əvvəl ”Zəngəzur dəhlizi” ifadəsinə aid düzəlişlərin zəruriliyinin heç bir şəkildə Ermənistanın nəqliyyat koridorlarının blokadasının aradan qaldırılması məsələsində mövqeyini dəyişdirmədiyini açıqladı.

 Onlar nə sərtləşib, nə zəifləyib, nə də dəyişib – deyə Nikol Paşinyan bəyan etdi.

“İndi biz heç bir problem olmadan qaz kəmərlərinin, boru kəmərlərinin, elektrik ötürücü xətlərinin kabel layihələndirilməsinə və tikintisinə başlaya bilərik.

İndi dəmir yolu layihələndirilməsinə başlamalı və görək hansı digər infrastruktur var ki, yenidən açmalıyıq. Biz getməyə hazırıq və gedəcəyik sadələşdirmələrə, belə ki, gömrük, sərhəd nəzarətimiz dünyanın ən yaxşı müasir standartlarına uyğun olsun.

Lakin bu sadələşdirmələr də 5 prinsip ilə məhdudlaşır: suverenlik, ərazi bütövlüyü, sərhədlərin toxunulmazlığı, hüquqi güc və əlbəttə, qarşılıqlılıq – daxili, ikitərəfli və beynəlxalq daşımalar üçün.

 Bizim iradəmiz və qətiyyətimiz heç bir şəkildə sarsılmayıb. Azərbaycana indi də deyə bilərəm: niyə bu sözlər ətrafında mübahisə yaradırıq, gəlin gedək razılaşdırdığımızı yerində həyata keçirək. Biz bunu dəqiqə ilə edəcəyik və bu istiqamətdə çox intensiv işləyirik”.

Avropa Siyasi Birliyinin yeddinci zirvə görüşü Avropada təhlükəsizliyin ümumi vəziyyətinə və dünya siyasi vəziyyətində Avropanı daha güclü və təhlükəsiz etmək məsələlərinə yönəldilib.

Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyenin sözlərinə görə, Avropa çətin zamanlardan keçir.

Avropa rəsmilərinin narahatlığı ilk növbədə Rusiya-Ukrayna münaqişəsi ilə əlaqədardır. Zirvə görüşünün plenar iclasından sonra bir neçə dəyirmi masa müzakirəsi keçirildi, bunlar Avropada təhlükəsizlik vəziyyətinin müxtəlif aspektlərinə, o cümlədən ənənəvi və hibrid təhdidlər, iqtisadi təhlükəsizlik və miqrasiyaya yönəlmişdir.

Avropa Siyasi Birliyinin növbəti görüşləri Ermənistanda və İrlandiyada keçiriləcək.