Türkiyə və Ermənistan Gürcüstan vasitəsilə birbaşa quru ticarəti üzrə razılığa gəliblər. The Independent Türkçe yazır ki, ANKA xəbər agentliyi ilə müsahibədə Türkiyə XİN nümayəndəsi qeyd edib ki, birbaşa ticarətin inkişafına müsbət baxırlar.
“Ümid edirik ki, gələcəkdə sərhəd keçidləri açılsa, Türkiyədən birbaşa Ermənistana getmək mümkün olacaq”.
1993-cü ildən bəri iki ölkə arasında birbaşa ticarətin olmadığını xatırladaraq, yüksək vəzifəli şəxs qeyd edib.
“Yerinə yetirilməli olan bəzi formal prosedurlar var. Onlar tamamlandıqda proses başlayacaq. Biz buna müsbət baxırıq, çünki bu, uzun müddətdir həyata keçirilməyən yeni bir addımdır.
Artıq havadan ticarəti açmışdıq. İndi bu, quru yolu ilə – Gürcüstan vasitəsilə həyata keçiriləcək. Ümid edirik ki, gələcəkdə sərhəd keçidləri açılsa, Türkiyədən birbaşa Ermənistana getmək mümkün olacaq”.
Türkiyə və Ermənistan arasındakı ticarət həcmi 300-350 milyon dollar təşkil edir, lakin bu ticarət indiyə qədər Gürcüstan vasitəsilə yenidən ixrac şəklində həyata keçirilib.
Türkiyə-Ermənistan Biznes Şurasının vitse-prezidenti Noyan Soyak ANKA-ya verdiyi müsahibədə qeyd edib ki, iki ölkə arasındakı ticarətin təxminən 99%-i Türkiyədən Ermənistana ixracdır və bu, Gürcüstanda sənədlərin dəyişdirilməsi ilə həyata keçirilib.
“Bu, bütün mallara 10-15% əlavə xərclər əlavə edirdi. İndi isə, baxmayaraq ki, mallar yenə də Gürcüstan vasitəsilə daşınacaq, sənədlərdə Ermənistan son təyinat kimi qeyd oluna biləcək.
Bu, ixracçılar üçün nə deməkdir? Gürcüstanda yaranan 10-15% fərq Türkiyə ixracçısının və ya Ermənistandakı idxalçının cibində qalacaq. Nəticədə qiymətlər bir qədər ucuzlaşacaq və ticarət həcmi artacaq”.
Soyak bu proqramın Ermənistan iqtisadiyyatına əhəmiyyətli töhfə verəcəyini bildirib: “Bu proqram həyata keçdikdən sonra Ermənistandan Türkiyəyə olan erməni mənşəli malların ixracı ilə bağlı çətinliklər də aradan qalxacaq.
Beləliklə, Ermənistan ixracı Türkiyəyə çatdıqca bu həcm daha da artacaq”.
O, həmçinin qeyd edib ki, bu, sərhəd ticarətinin inkişafına səbəb olacaq. Soyakın sözlərinə görə, ixrac olunan malların çeşidi çox genişdir.
“Qida məhsullarından istehlak mallarına, təmizlik məhsullarından toxuculuq, maşınlar, sənaye məhsulları, dəmir və polad kimi bir çox məhsullar var ki, embarqoya və sənədlərin üçüncü ölkələr vasitəsilə dəyişdirilməsinə baxmayaraq, ixrac olunur.
Düşünürəm ki, bu məhsullar eyni qalacaq, bəlkə də kənd təsərrüfatı məhsulları daha da artacaq. Çünki Türkiyənin həmin bölgəsində yetişdirilən məhsullar ilə Ermənistanın Ararat vadisi adlandırdığı məhsullar arasında böyük fərq var.
Bizdə əsasən taxıl və şəkər çuğunduru yetişdirilir, sərhədin digər tərəfində isə daha çox tərəvəz və meyvə yetişdirilir. Buna görə də bu bölgələrdə qarşılıqlı ticarət inkişaf edəcək”.
Soyak soruşulduqda ki, bu proses Türkiyə və Ermənistan arasında birbaşa sərhəd ticarətinə çevriləcəkmi, cavab verib ki, sərhəd 30 ildir bağlıdır, lakin ABŞ-nin rəhbərlik etdiyi sülh prosesi uğurla davam edir”.
“Bu sülh prosesi uğurla davam edir. Regionda iqtisadi inteqrasiya həyata keçirilir. Onlar bir-birinə güvənərək ticarət etməyə başlayacaqlar. Tranzit yolları açılacaq.
Bu o deməkdir ki, sərhədlərin artıq bağlı qalmasına ehtiyac qalmayacaq. Düşünürəm ki, yaxın gələcəkdə həm Azərbaycan-Ermənistan, həm də Türkiyə-Ermənistan sərhədləri fəaliyyət göstərəcək və bu, böyük ticarət həcminə, mühüm tranzit yollarına və nəticədə bütün Mərkəzi Asiyanı Avropaya bağlayacaq”.
O, “Türk Hava Yolları”nın 11 martdan Ermənistana birbaşa uçuşlarının əhəmiyyətini vurğulayıb.”Türk Hava Yolları” əslində Türkiyənin ‘”uçan səfirliyidir”.
Bu, vacib bir inkişafdır. Xəbərlər var idi ki, üçüncü ölkələrin vətəndaşları və ya diplomatik pasportu olan şəxslər quru sərhədindən keçə biləcəklər.
Bu məsələdə razılıq əldə olunub. İndi yük sənədlərində Ermənistan qeyd oluna biləcək və Ermənistandan gələn mallar Türkiyəyə daxil ola biləcək.
Ümid edirəm ki, yaxın gələcəkdə bütün maneələr aradan qalxacaq və dostluq qalib gələcək”.
Mənbə factor.am.
