10 gündən artıqdır ki, Avropa İBirliyi missiyasının müşahidəçiləri Ermənistandadır və bu, Rusiya-Azərbaycan arasında ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri olmaqda davam edir.
2022-ci il dekabrın 27-də Ermənistan AB-nin Xarici Əlaqələr və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsi Xosep Borelə Ermənistana mülki missiya təyin etmək xahişi ilə müraciət edib.
Avropa Şurası missiyanın yaradılması ilə bağlı qərarı təxminən 1 ay sonra, 2023-cü il yanvarın 23-də qəbul edib. Müşahidəçilər fevralın 20-dən bəri Ermənistandadırlar.
Missiyanın əhatə dairəsinə kimlər daxildir, onlar sərhəd müşahidələrini necə həyata keçirirlər və Brüsselə nə qədər tez-tez hesabat verirlər.
Missiyanın rəhbəri milliyyətcə alman olan Markus Ritterdir. Cənubi Sudan, Kosovo, Əfqanıstan, Gürcüstan – müxtəlif qaynar nöqtələrdə olub. Qarşıdakı növbəti 2 ildə Ermənistanda olacaq.
Bayraq, uniforma, durbin gündəlik patrulun vazkeçilməz aksesuarlarıdır.
Markus Ritter (Aİ-nin Ermənistandakı monitorinq missiyasının rəhbəri) – Bizim üç problemimiz var:
Birincisi, Azərbaycanla sərhəddə, o cümlədən Naxicevanla sərhəddə patrul xidməti aparmaq və hər şey haqqında məlumat verməkdir.
İkincisi, patrul xidməti vasitəsilə insanların təhlükəsizliyini təmin etməkdir ki, bu da kəndlərə, sərhədyanı ərazilərə baş çəkmək, insanlara burada olduğumuzu göstərmək deməkdir və bizim vəzifəmiz onların qayğısına qalmaqdır.
Üçüncüsü isə etimadın qurulması mexanizmlərinin tətbiqidir, lakin bu, artıq gələcəyin işidir. İndi önəmlisi sərhəd boyu vəziyyətə nəzarət etməkdir.
AB-nin Ermənistandakı mülki missiyasının əməliyyat mərkəzi Yeğeqnanadzordadır. Yer seçimi də təsadüfi deyil.
Markus Ritter – Yeğeqnadzor ona görə seçilib ki, missiyanın məqsədi iki ölkə sərhədinə mümkün qədər yaxın olmaqdır.
Biz göstərmək istəyirik ki, missiya təkcə Ermənistan tərəfi üçün Yerevanda deyil, Azərbaycanla sərhəddə də yerləşdirilib. Yarımstansiyalarımız var, onlardan biri Martunidə,
həmçinin İcevanda, Cermukda, Kapanda, Qorisdədir.
Vurğulanır ki, bu yolla Azərbaycanla sərhədin bütün uzunluğunu əhatə edirlər. Patrullar bəzən 24 saat davam edə bilər, hamısı hava da daxil olmaqla ehtiyacdan asılıdır.
İndi qış havası davam etdiyindən dağlıq rayonlara getmək çətinləşir.
Missiya işə başlasa da, onun bütün üzvləri Ermənistanda deyil, Ritter izah edir.
Markus Ritter – Hazırda 50-yə yaxın yerdədir, hamısı mart-aprel aylarında gələcək.
Demək olar ki, bütün AB-nə üzv dövlətlər missiyaya daxildir.
Markus Ritter – Aİ-yə üzv olan 25 ölkədən nümayəndəmiz var: Fransa, Almaniya, Portuqaliya, Polşa, İsveç və digər ölkələrdən.
Gələcəkdə AB missiyası yerli əhalini bəzi işlərə cəlb etməyi planlaşdırır.
Avropa Şurası tərəfindən verilən bəyanatda vurğulanır ki, missiyaya 50 silahsız müşahidəçi cəlb olunub və bu, digər 50 müşahidəçi haqqında fərziyyə dalğasına səbəb olub.
Markus Ritter – Təkcə sərhəddəki vəziyyətlə bağlı deyil, həm də gördüyümüz işlər haqqında, yəni gördüyümüz işlər barədə hər həftə sizə məlumat veririk.
Hesabatlar bağlıdır, bizim yalnız onları Brüsselə ötürmək səlahiyyətimiz var və orada dərc edib-etməmək barədə qərar verə bilərlər.
Missiya rəhbəri qeyd edir ki, 1 həftədən artıq aparılan müşahidələr ərzində atəşkəs rejiminin pozulması halı qeydə alınmayıb.
Markus Ritter – Bizim iştirakımız vəziyyətə müəyyən qədər təsir göstərir, çünki hər iki tərəf burada beynəlxalq monitorinq qrupunun olduğunu bilir.
Ötən günlərdə rastlaşdığımız yeganə çətinliklər hava şəraiti ilə bağlıdır.
Markus Ritter – Çətinliklər hava şəraiti ilə bağlıdır, qış idi, qar idi, yollar buz bağlamışdı. İstədiyimiz yerlərə çata bilmədiyimiz vaxtlar olub.
