Artsax Respublikasının keçmiş dövlət naziri Ruben Vardanyanın vəkili Abraham Berman Bakıda Ruben Vardanyanın qondarma işlərlə bağlı məhkəmə iclasını və ittihamını şərh edib.
“1. Fərdi məsuliyyət prinsipi
Müasir cinayət hüququnun əsas prinsipi konkret əməllərə görə fərdi məsuliyyətdir.
Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 7-ci maddəsinə əsasən, yalnız cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxs cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə bilər.
İttiham konkret şəxsin hərəkətləri ilə iddia edilən cinayət əməlləri arasında birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsinin qurulmasına əsaslanmalıdır. İttihamın müddətinə xüsusi diqqət yetirilməlidir.
Cinayət məsuliyyəti yalnız şəxsin müəyyən vaxtda və yerdə faktiki törətdiyi və həmin əməllərin törədilməsinə şərait yaradan şəraitdə törətdiyi əməllərə görə yarana bilər. Bu halda təqsirləndirilən şəxsin şəxsi məsuliyyətini kollektiv və ya üçüncü şəxslərin məsuliyyətindən aydın şəkildə fərqləndirmək vacibdir, əks halda bu, cinayət hüququnun fundamental prinsiplərinə zidd olardı.
2. Beynəlxalq Ədalətli Məhkəmə Standartları
Azərbaycan Respublikası Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının iştirakçısıdır və bu Konvensiya onu ədalətli mühakimə standartlarına riayət etməyə borcludur. Mülki və Siyasi Hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktın 14-cü maddəsi və İnsan Hüquqları və Əsas Azadlıqları Haqqında Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsi da daxil olmaqla ədalətli məhkəmə araşdırması hüququnu təmin edir.
3. Əməllərin kvalifikasiyası və hüquqi müəyyənlik prinsipi haqqında
Hərəkətlərin kvalifikasiyası bu əməlin törədilməsi zamanı qüvvədə olan cinayət qanunvericiliyinə ciddi şəkildə uyğun olaraq həyata keçirilməlidir.
Hüquqi müəyyənlik prinsipi cinayətin tərkibinin, o cümlədən onun obyektiv və subyektiv tərkib hissələrinin, habelə nəzərdə tutulmuş cəzaların qanunla aydın və dəqiq müəyyən edilməsini tələb edir. Bu, cinayət qanununun özbaşına şərhini və tətbiqini istisna edir.
İstənilən qeyri-müəyyənlik təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə həll edilməlidir (in dubio pro reo). Nullum criminaln, nulla poena sine lege (Qanunsuz cinayət, cəza yoxdur) prinsipi dünyanın əksər hüquq sistemlərində cinayət hüququnun əsas prinsiplərindən biridir. Bu o deməkdir ki, sözügedən əməl törədildiyi zaman qanunla cinayət sayılmayıbsa, heç kəs təqsirli sayıla bilməz.
Bu prinsipə əsasən, xeyriyyəçilik və humanitar fəaliyyət, o cümlədən mədəni irs obyektlərinin bərpası və əhaliyə sosial yardımın göstərilməsi qanunla müəyyən edilmiş hüquqi pozuntular və sübut edilmiş cinayət niyyəti olmadan qanunsuz hesab edilə bilməz. Qanuni ictimai fəaliyyətləri cinayət hesab etmək cəhdləri qanunun aliliyinin əsaslarına ziddir.
4. Beynəlxalq öhdəliklər və hüququn ümumi prinsipləri
İnsan Hüquqları və Əsas Azadlıqlar haqqında Avropa Konvensiyası onun iştirakçısı olan dövlətlər üçün məcburidir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 148 və 151-ci maddələrinə uyğun olaraq, ziddiyyət yarandıqda Konvensiyanın müddəaları daxili qanunvericilikdən üstün tutulur. Azərbaycan Respublikası beynəlxalq birliyin üzvü və insan hüquqlarına dair əsas beynəlxalq konvensiyaların iştirakçısı kimi beynəlxalq hüququn hamılıqla tanınmış prinsip və normalarına riayət etməyi öhdəsinə götürmüşdür.
İttiham tərəfinin təqdim etdiyi materialların təhlili hərtərəfli məhkəmə ekspertizasını tələb edən bir sıra ciddi hüquqi məsələlər üzə çıxarır. Müdafiə tərəfi iddia edilən əməllər və onların hüquqi kvalifikasiyası arasında mütənasiblik prinsipinə ciddi riayət olunmasının vacibliyini vurğulayır.
Cinayət məsuliyyəti yalnız fərdi məsuliyyət prinsipinə ciddi əməl olunduqda, hərəkətlər hüquqi müəyyənlik prinsipi ilə kvalifikasiya olunduqda, beynəlxalq öhdəliklərə əməl olunduqda, prosessual təminatlara tam əməl olunduqda yarana bilər.
Bu prinsiplərdən hər hansı birinin pozulması cinayət təqibinin və məhkəmənin qanuniliyini və ədalətliliyini şübhə altına alır. Əminəm ki, ədalətli məhkəmə araşdırması maddi və prosessual hüququn dəqiq tətbiqinə əsaslanmalıdır.
Mən bir hüquqşünas kimi peşə etikası prinsiplərini və müdafiə hüququnun konstitusiya təminatını rəhbər tutaraq, bu işdə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi çərçivəsində qanunçuluq prinsipinə ciddi əməl olunmasını bundan sonra da ardıcıl olaraq müdafiə edəcəyəm.
Azərbaycan Respublikası hüquqi dövlət kimi beynəlxalq ədalət standartlarına sadiqliyini nümayiş etdirməlidir”.
Xatırladaq ki, Ruben Vardanyan Azərbaycanda “insanlığa qarşı cinayətlər, hərbi cinayətlər, habelə terrorizm, terrorizmin maliyyələşdirilməsi” və başqa saxta və qondarma cinayətlərdə ittiham olunur.
