2026-cı il mayın 11-12-də Yerevana iki günlük səfərindən sonra Avropa Şurasının Parlament Assambleyasının (AŞ PA) seçkiöncəsi nümayəndə heyəti iyunun 7-də keçiriləcək parlament seçkilərinin qorxu, xarici qanunsuz təsir və inzibati resurslardan sui-istifadədən azad mühitdə keçirilməli olduğunu vurğulayıb.
Nümayəndə heyəti Ermənistanın siyasi və informasiya mühitinə təsir edən xarici müdaxilələrin getdikcə daha mürəkkəb və sistemli xarakteri ilə bağlı narahatlıq ifadə edib.
Nümayəndə heyətinə məlumat verilib ki, xarici müdaxilə artıq ənənəvi dezinformasiya çərçivəsini aşaraq qanunsuz siyasi maliyyələşdirmə, kiberhücumlar, iqtisadi təzyiqlər və seçki prosesini manipulyasiya etmək üçün birbaşa cəhdləri əhatə edir.
Bu hibrid metodlar təkcə ictimai rəyə təsir etməyə deyil, həm də Ermənistana qarşı uzunmüddətli geosiyasi rıçaqlar təmin etməyə yönəlib.
Nümayəndə heyətinə Rusiya Prezidentinin Ermənistanın Baş nazirinə ünvanladığı birbaşa və aydın tələblər barədə məlumat verilib ki, bu tələblər Rusiyadan ermənistanlı diasporun səsverməsinə şərait yaradılmasına, həmçinin əsas müxalifət partiyası tərəfindən Rusiyanın erməni icmasının həmin hissəsinə maliyyə xarakterli həvəsləndirmələr təklif edilməsinə aiddir – seçki günü səs vermək məqsədilə Ermənistana gəlib.
Nümayəndə heyəti bu cür müdaxilənin seçki dövründən çox daha geniş zaman kəsiyini əhatə edən davamlı və uyğunlaşan təhlükə olduğunu vurğulayıb.
Nümayəndə heyəti həmçinin bəzi Qərb tərəfdaşlarının açıqlamalarla hakim partiyaya dəstək verdiyini qeyd edib.
Nümayəndə heyəti Ermənistanın qeyri-məqbul təsirlərə qarşı mübarizəyə yönəlmiş hüquqi və tənzimləyici çərçivəsini alqışlayıb.
Lakin nümayəndə heyətinin fikrincə, mövcud mexanizmlər gizli, sistemli və sərhədlər xaricində təşkil edilən təhdidlərin qarşısını almaq üçün gücləndirilməlidir.
İnstitusional imkanların möhkəmləndirilməsi, idarələrarası koordinasiyanın yaxşılaşdırılması və siyasi maliyyələşmənin şəffaflığının artırılması təcili hesab edilib.
Ümumi seçkiöncəsi mühitlə bağlı nümayəndə heyəti insan hüquqları müdafiəçilərinə, jurnalistlərə və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarına qarşı güclənən dezinformasiya kampaniyaları ilə bağlı da narahatlıq ifadə edib.
“Xarici agent” olmaq ittihamları kimi narativlər ictimai etimadı riskə atır və vətəndaş məkanını məhdudlaşdırır. Nümayəndə heyəti sistemli saxta fəaliyyət və sosial şəbəkələrdə manipulyativ məzmun barədə məlumat alıb və texnoloji şirkətlərin bu cür kampaniyalara qarşı daha qəti addımlar atacağına ümid etdiyini bildirib.
Nümayəndə heyəti həmçinin ictimai iştiraka qarşı strateji məhkəmə iddiaları (SLAPP) da daxil olmaqla, vətəndaş cəmiyyətini, jurnalistləri və seçki müşahidəçilərini hədəf alan artan hüquqi təzyiqlərdən narahatdır.
Bu cür üsullar söz azadlığını məhdudlaşdıra və demokratik iştirakı cilovlaya bilər. Nümayəndə heyəti canlı və müstəqil vətəndaş cəmiyyətinin demokratik seçkilərin vacib tərkib hissəsi olduğunu və təzyiqlərdən qorunmalı olduğunu vurğulayıb.
Digər narahatlıq doğuran məsələlər sırasında artan siyasi qütbləşmə, dövlət institutlarına qarşı aşağı etimad və xüsusilə gənc nəsil arasında siyasətə qarşı ümumi laqeydlik var.
Nümayəndə heyəti sərt seçkiöncəsi ritorika, inzibati resurslardan sui-istifadə, seçicilərə qarşı təzyiqlər, tənzimlənməyən üçüncü tərəflərin təşviqatı və (bəzən xeyriyyəçilik adı altında) səs alışı barədə məlumat alıb.
Nümayəndə heyəti həmçinin Erməni Həvari kilsəsinin siyasətə misli görünməmiş cəlb olunmasını qeydə alıb.
Kampaniya maliyyələşməsinin şəffaflığı və hesabatlılığı, xüsusilə ianə hədlərinin nəzarət boşluqlarını tamamilə aradan qaldırmadan artırıldığı son qanunvericilik dəyişiklikləri fonunda, əsas əhəmiyyət kəsb etməyə davam edir.
Nümayəndə heyəti seçki prosesinin bütövlüyünün qorunmasının milli hakimiyyət orqanlarının, vətəndaş cəmiyyətinin və beynəlxalq tərəfdaşların əməkdaşlığını, habelə rəqəmsal platformaların məsuliyyətli davranışını tələb etdiyini vurğulayıb.
O, iyunun 7-də keçiriləcək seçkilər ərəfəsində Ermənistan hakimiyyət orqanlarının və maraqlı tərəflərin konstruktiv əməkdaşlığını alqışlayaraq, bu səsvermənin, xüsusilə davam edən sülh prosesləri və regional transformasiyalar şəraitində, Ermənistanın demokratik və geosiyasi trayektoriyası üçün əhəmiyyətini vurğulayıb.
Nümayəndə heyəti həmçinin ədalət sistemində ikili standartlarla bağlı ittihamları dinləyib; müxalifət nümayəndələri çoxsaylı siyasi xadimlərin və ruhanilərin məhkəmə qərarları nəticəsində istintaq altında və ya ev həbsində olmasından şikayətləniblər.
Səfər zamanı nümayəndə heyəti Parlamentin vitse-spikeri, Ermənistanın AŞ PA-dakı nümayəndə heyətinin üzvləri, parlament və qeyri-parlament partiyalarının liderləri, Ədliyyə nazirinin müavini, Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Komitəsinin sədri, İnformasiya Sistemləri Agentliyinin rəhbərliyi, Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri və üzvləri, ATƏT/DİHB missiyasının rəhbərliyi, İrəvanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələri, habelə media və vətəndaş cəmiyyətinin nümayəndələri ilə görüşüb.
Nümayəndə heyəti Mərkəzi Seçki Komissiyasının, xüsusilə İnformasiya Sistemləri Agentliyi ilə əməkdaşlıq və təlimlər vasitəsilə kibertəhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətindəki səylərini yüksək qiymətləndirib.
Seçki gününə qalan qısa müddətdə AŞ PA nümayəndə heyəti Ermənistan hakimiyyət orqanlarını xarici müdaxilələrdən qorunmaq və bütün siyasi qüvvələr üçün bərabər şərait təmin etmək səylərini gücləndirməyə çağırır.
O, həmçinin vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarını seçkilərə monitorinq, pozuntuların qeydə alınması və demokratik standartların müdafiəsi sahəsində mühüm rolunu davam etdirməyə təşviq edir.
AŞ PA 2026-cı il iyunun 7-də keçiriləcək seçkiləri müşahidə etmək üçün ATƏT/DİHB, ATƏT Parlament Assambleyası və Avropa Parlamentinin müşahidəçiləri ilə birlikdə tam seçki müşahidə missiyası göndərəcək.
