Noyabrın 2-4-də Yerevanda keçirilməsi planlaşdırılan konfrans çərçivəsində Cənubi Qafqazda regional əməkdaşlığın təşviqi məsələsi mühüm olacaq.
ABŞ dövlət katibinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə köməkçisinin yeni təyin olunmuş müavini Erika Olson bu məqsədlə Ermənistana gəlib, o, ABŞ-ın Cənubi Qafqaz regionunda missiya rəhbərlərinin konfransında iştirak edəcək. Amerikanın yüksək rütbəli rəsmisi Azərbaycan və Gürcüstana da səfər edəcək.
Konfransda ABŞ-ın Ermənistandakı səfiri Lin Treysi, ABŞ-ın Gürcüstandakı səfiri Kelli Deqnan, ABŞ-ın Azərbaycandakı səfiri Li Litzenberqer, Qafqaz danışıqları üzrə baş müşaviri Endryu Çeffer, USAİD-in Vaşinqton idarəsinin direktor müavini Aleksandr Sokolovski də iştirak edirlər.
Konfrans Romada keçirilən G-20 sammitində müzakirə olunan regional məsələlərin ardınca keçirilir və Türkiyə prezidenti bu toplantıda regionda sülh platformasının yaradılmasından danışıb.
Fövqəl dövlətlərin başçıları səviyyəsində dünyanın əsas müzakirələrində regionumuzda kommunikasiyaların açılması mövzusuna toxunulur.
Mövzu Cənubi Qafqazda 3+3 platformasının yaradılması mövzusu ilə birləşdirilib, ideyası bu ilin əvvəlindən Türkiyə tərəfindən israrla irəli aparılır.
Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Erdoğan Romada keçirilən G-20 sammitində Fransa Prezidenti Makronla bu mövzuda artıq danışıb
Artıq təyyarədə olan Erdoğan jurnalistlərə açıqlamasında Cənubi Qafqazda atılan müsbət addımlar barədə Makronu məlumatlandırdığını və Azərbaycan lideri Əliyevin bu müsbət addımları davam etdirmək əzmində olduğunu bildirib.
“Əgər Rusiya, Azərbaycan, Türkiyə, İran, Gürcüstan və onların yanında Ermənista da qəbul etsələr, sülh platforması yaranar” – deyərək Erdoğan bildirib.
Politoloq Armen Bağdasaryan hesab edir ki, ilk baxışdan beynəlxalq ictimaiyyətdə sülhsevər təəssürat yaradan bu ideya Sünikdən dəhliz qoparmaq cəhdlərindən başlayaraq Ermənistan üçün təhlükələr yarana bilər.
Ermənistan dəhlizlə bağlı bütün söz-söhbətləri istisna edir, rəsmi səviyyədə xüsusi status verilmədən yalnız vaxtında istifadə edilən yolun açılmasından söhbət gedir.
Bağdasaryan “Radiolur”la söhbətində əvvəlcə Sünikdən keçən yolun açılması məsələsində Ermənistan və Azərbaycan-Türkiyənin yanaşmalarının çox fərqli olduğunu vurğulayır.
ABŞ və Rusiyanın regional məsələlərə baxışları da fərqlidir. Ümumiyyətlə, politoloqun Ermənistan-Azərbaycan qoşunlarının təmas xəttində sülhməramlıların yerləşdirilməsi ilə bağlı öz müşahidələri var.
Buna nail olacağını düşünmürəm, amma Rusiya sülhməramlılarının və ümumilikdə təhlükəsizlik strukturlarının beynəlxalq mandatı varsa, bir gün Moskva nümunə göstərmək və getmək qərarına gəlsə, risklərin qarşısını alacağıq”.
Moskvanın regionda olması ona ambisiya və müstəqil qərar qəbul etmək üçün geniş imkanlar verir. Onların yanında ABŞ-ın məqsəd və ambisiyaları da var.
Politoloqun sözlərinə görə, noyabrın 2-4-də Yerevanda keçirilməsi planlaşdırılan konfransda Cənubi Qafqazda regional əməkdaşlığın təşviqi məsələlərinə toxunulacaq.
Onlardan bizim üçün ən önəmlisi kommunikasiyaların açılması mövzusudur. Konfransda ABŞ dövlət katibinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə köməkçisinin yeni təyin olunmuş müavini Erika Olson, həmçinin ABŞ-ın Ermənistan, Gürcüstan və Azərbaycandakı səfirləri iştirak edəcəklər.
Armen Bağdasaryan hesab edir ki, ABŞ missiyalarının rəhbərləri səviyyəsində bu diplomatik format Amerikanın Ermənistandakı mövqelərini gücləndirmək məqsədi daşıyır.
“Konfransda kommunikasiya məsələsi də müzakirə olunacaq. ABŞ onun 3+3 formatından kənarda qaldığını anlayır.
Əgər Moskva yola nəzarət etməli olduğunu düşünürsə, belə olan halda Qərb burada daha geniş iştirak etməyə çalışır”.
ABŞ Ermənistanda fəallaşır. Hərbi ekspert xatırladıb ki, ABŞ səfirinin Ermənistanın bölgələrinə səfəri və bu barədə ictimaiyyət qarşısında fotolarla danışması buna sübutdur.
ABŞ regionumuzda özünəməxsus rolunu oynamaq istəyir və Karen Hovhannisyanın sözlərinə görə, konfransda ABŞ dövlət katibinin yeni təyin olunmuş müavininin iştirakı buna sübutdur.
Amerikanın diplomatik təşəbbüslərinin aktivləşməsi ilə yanaşı, 6-cı platformanın formalaşdırılması ilə bağlı müzakirələr də intensivləşir.
Artıq Rusiya, Azərbaycan, Türkiyə, İran bu barədə müsbət mesajlar verib, Ermənistan bu mövzunu müzakirə edir, Gürcüstan isə buna qarşı çıxıb.
Politoloqun fikrincə, belə çıxır ki, Cənubi Qafqaz ölkələrində Rusiya-Amerika maraqlarının yeni toqquşmaları mümkündür və bu, Artsax məsələsində də özünü göstərə bilər.
“ABŞ-ın məqsədi Artsaxa status verməkdir. Syuniklə bağlı qorxular böyük deyil, çünki İran burada maraqlıdır. Qırmızı xətlərin pozulması kifayətdir və Tehran hərbi güc tətbiq edəcək”.
Nəzərə alsaq ki, guya sülh platformasında bir neçə konflikt var və burada bir çox maraqlar toqquşur, Karen Hovhannisyanın fikrincə, bu proses uzun çəkəcək.
