İran son günlər regional təhlükəsizlik mövzusunu gündəmdə saxlayaraq qonşu dövlətlərlə aktiv müzakirələr aparır. Bir tərəfdən Fələstin-İsrail münaqişəsi, digər tərəfdən Azərbaycan ambisiyaları regionda onsuz da gərgin olan vəziyyəti qızışdırıb.
İranşünas Armen Vardanyan “Radiolur”-a müsahibəsində deyir ki, Ermənistan-İran gündəmindəki əsas məsələ regionda geosiyasi sərhədlərin dəyişməsinə imkan verməməkdir.
Həmin gündəm həm qarşı tərəfin düşmən bəyanatları fonunda, həm də geosiyasi vəziyyətin gərginləşməsi fonunda İsrail-Fələstin münaqişəsinin coğrafiyasının genişlənməsi kontekstində bu gün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
İran öz maraqlarını əsas götürərək qonşu dövlətlərlə fəal müzakirələr aparır. İran və Azərbaycanın Xarici işlər nazirləri Hüseyn Əmir Abdolahian və Ceyhun Bayramovun Səudiyyə Ərəbistanında keçirilən görüşündə regiondakı vəziyyət, o cümlədən regional əməkdaşlıq müzakirə olunub.
Azərbaycanın Xarici işlər naziri Ermənistan və Azərbaycan arasında qondarma “sülh gündəmi”nin perspektivləri mövzusuna da toxunub.
Bundan əvvəl İran Xarici işlər nazirinin təşəbbüsü ilə Ermənistan və İran XİN rəhbərləri arasında telefon danışığı olub.
Ararat Mirzoyan və Hossein Amir Abdollahian iki ölkə liderləri səviyyəsində müzakirə olunan formatlarda əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə ediblər, onların əsasını Ermənistan-İran ikitərəfli gündəliyinin irəliləyişinə dair işlər, eləcə də Cənubi Qafqazda və Yaxın Şərqdə mövcud vəziyyətlə bağlı məsələlər müzakirə olunub.
“Azərbaycan Meğri vasitəsilə “Zəngəzur dəhlizi” adlandırılan layihəni həyata keçirməyə çalışırdı ki, bu da təkcə Ermənistan üçün deyil, həm də İran üçün təhlükəsizlik təhdididir.
İran dəfələrlə bunun onun üçün qırmızı xətt olduğunu bəyan edib. Tərəflər çalışırlar ki, bölgəmizdə yeni müharibənin qarşısını alsın”.
İran Ermənistanda bu yaxınlarda keçirilən erməni-amerikan hərbi təlimlərindən narahat idi, lakin bu baxımdan iranşünasın fikrincə, erməni tərəfi Tehrana hərbi təlimlərin anti-İran xarakterli olmadığına dair zəmanətlər verib.
“Ümumiyyətlə, region daim partlayan qaynayan qazana bənzəyir və biz görürük ki, hərbi əməliyyatlar bizdən çox uzaqlarda deyil, həm də bizim ərazimizdə gedir, tərəflər öz mövqelərini, “3+3” formatında mövqe tutmağa çalışırlar.
İran,Rusiya və Türkiyə Qərbi regiondan sıxışdırıb çıxarmağa çalışır ki,bu da Ermənistanın maraqlarına uyğun deyil.Bu məsələdə Ermənistan və İranın maraqları bir-birinə ziddir.
İranın Xarici işlər nazirinin müzakirələrində İranda narahatlıq doğuran İsrail-Fələstin münaqişəsinin mümkün genişlənməsi məsələsi də gündəmdədir.
İranın Xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahiyan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının İcraiyyə Komitəsinin Ciddədə keçirilən fövqəladə sessiyası çərçivəsində Türkiyənin Xarici işlər naziri Hakan Fidan ilə mövzunu müzakirə edib və İsrailin Qəzza zolağındakı hərəkətlərinə qarşı durmağın yollarını qeyd edib.
Bununla bağlı İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Məhəmməd Baqiri Rusiyanın Müdafiə naziri Sergey Şoyqu ilə telefon danışığı zamanı yeni xəbərdarlıq edib.
O, bildirib ki, İsrailə dəstək Fələstin HƏMAS-a qarşı yeni iştirakçıların birləşməsinə səbəb ola bilər, yəni arenaya yeni ifaçılar çıxa bilər və onun fikrincə, müstəqil hökumətlər vəziyyətə ciddi reaksiya verməlidir.
Rusiyanın Xarici işlər naziri Sergey Lavrov da bəyan edir ki, İsraillə Fələstin arasında silahlı münaqişənin regional münaqişəyə çevrilməsi riski çox yüksəkdir. Bu baxımdan iranşünas xatırladır ki, Tehran demək olar ki, hər zaman qaynar şəraitdə gərginlik dalğasını öz sərhədlərindən çıxara bilib.
“İran güclü diplomatiyaya malik olan güclü ölkədir, lakin biz onu da nəzərə almalıyıq ki, İrana qarşı daha güclü dövlətlər fəaliyyət göstərir: İsrail, ABŞ və biz şahidi oluruq ki, dünya dövlətləri öz hərbi potensiallarını daha çox artırır” .
Belə bir gərgin vəziyyətdə ekspertlər mümkün hadisələrdən danışarkən ilk növbədə Ermənistanın hərbi potensialının inkişaf etdirilməsinin vacibliyinə işarə edirlər.
