Piyada əleyhinə minalarla mübarizə məqsədi daşıyan Yerüstü minaların qadağası üzrə Beynəlxalq Kampaniya (ICBL) mina istehsal edən ölkələri müəyyən edən illik hesabatlar dərc edir.
Azərbaycan mediası və rəsmiləri tərəfindən dərhal paylaşılan “Landmine Monitor Report 2023” adlı yeni hesabat dərc edilib.
Məsələ burasındadır ki, Ermənistan nədənsə hesabata mina istehsal edən 12 ölkə arasında yer alıb. “Ermənistanın mədən istehsalçıları siyahısına salınması Azərbaycanın iddialarının əsaslı olduğunu sübut edir” – deyə Azərbaycan prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev dərhal bildirib.
Halbuki, hesabatın özündə birbaşa qeyd olunur ki, ilkin məlumat mənbəyi Azərbaycandır, lakin hesabat müəllifləri bu məlumatı yoxlaya bilməyiblər.
Üstəlik, əvvəlki iki ilin hesabatları Ermənistana davamlı “hücum” idi. Bu, çox qəribə görünür, çünki hesabat müəllifləri tərəflərin məlumatlarından istifadə edirdilərsə, o zaman Yerevanın rəyi, o cümlədən kaset bombalarından istifadə ilə bağlı Bakıya qarşı ittihamlar hesabatlarda öz əksini tapmalı idi və bu baş vermədi.
“Monitor Ermənistanı piyada əleyhinə mina istehsal edən ölkələr siyahısına daxil edib və bu siyahı 12 ölkəyə çatdırılıb.
Sadalanan bütün istehsalçılar minaların qadağası müqaviləsinin tərəfləri: Ermənistan, Çin, Kuba, Hindistan, İran, Myanma, Şimali Koreya, Pakistan, Rusiya deyil” – deyərək məlumatda bildirilib.
Onun müəllifləri Ermənistan istehsalı olan 100-dən çox piyada əleyhinə mina aşkarlanması ilə bağlı Azərbaycan Müdafiə nazirliyinin məlumatlarını təqdim edir.
“Ermənistanda piyada əleyhinə minaların istehsalı ilə bağlı bu ilkin iddiaları qeyri-azərbaycan mənbələrindən təsdiqləmək çətin idi” – deyərək hesabat müəllifləri etiraf edir və əlavə edirlər ki, “2022-ci ilin avqustunda Azərbaycan Müdafiə nazirliyi bütövlükdə , Laçın rayonunda 1318 piyada əleyhinə mina təmizləyib”.
Ermənistan bu ittihamları rədd edib və bu barədə sentyabrın 13-də BMT Təhlükəsizlik Şurasına (BMT TŞ) göndərdiyi məktubda məlumat verib.
Lakin bu iddialar ortaya çıxandan sonra mötəbər texniki mənbələr PMN-Э piyada əleyhinə minasını siyahıya daxil edib və onun istehsalını Ermənistana aid ediblər. Baxmayaraq ki, bir çox suallar qalır” – deyə hesabat müəllifləri yazır.
Suallar təkcə onlarda qalmır…
“PMN-E minasının mənşəyi və xüsusi istehsal detallarına gəldikdə, Monitor hesab edir ki, “istehsal” döyüş effektivliyini artırmaq üçün orijinal istehsalçının məhsulunun dəyişdirilməsini, sonra məhsulun yenidən yüklənməsini, yığılmasını və qablaşdırılmasını da əhatə edə bilər.
Məlumata görə, Hindistan, həmçinin döyüş başlıqları piyada əleyhinə minalarla doldurula bilən çoxbarrelli “Pinaka” reaktiv yaylım atəşi sistemi istehsal edir.
2022-ci ilin sentyabrında Ermənistanın Hindistanın özəl şirkətlərindən “Pinaka” çoxbarrelli reaktiv yaylım atəşi sistemi sifariş etdiyi bildirilmişdi, lakin sifarişdə piyada əleyhinə mina variantının olub-olmadığı məlum deyil.
Hesabatın müəllifləri “məlumatları” Azərbaycan Müdafiə nazirliyi və Azərbaycan ərazilərinin minalardan təmizlənmə agentliyinin (ANAMA) hesabatlarından çıxarırlar.
Buna uyğun olaraq hesabatda Bakının bütün arqumentləri və tezisləri sadalanır…
Bəs niyə minaların qadağan edilməsi ilə bağlı beynəlxalq kampaniya Azərbaycanın hüquqşünası rolunu öz üzərinə götürdü?
Bəlkə ona görə ki, qeyri-hökumət təşkilatlarının koalisiyasıdır və bildiyimiz kimi QHT-lərin maliyyəyə ciddi ehtiyacı duyulur.
Açıq mənbələrdə belə bir məlumat tapılmasa da, çox güman ki, Bakı bu problemin həllinə kömək edir. Di ondan sonra hesabatları “sübutlar bazası” olaraq istifadə edir”.
