İqtisadi həyatda baş verən bütün dəyişikliklər birbaşa və ya dolayısı ilə ümumi daxili məhsulun formalaşmasına təsir göstərir. Bu ilin doqquz ayında adambaşına düşən ÜDM 5 faizə yaxın artıb. Ekspertlər hesab edirlər ki, indeksin artması həm daxili, həm də xarici amillərlə bağlıdır. Ekspertlər onu da qeyd edirlər ki, Ermənistanda ümumi daxili məhsul inklüziv deyil. Deyilənlərin əsasını statistik məlumatlar təşkil edir.
Rəsmi statistikaya görə, adambaşına düşən ÜDM ötən ilin eyni dövründəki 872 min 328 dram ilə müqayisədə 894 min 328 dram olub. Artım 5,2 faiz təşkil edir. Statistik rəqəmlərin arxasında iqtisadi inkişaflar dayanır. Bunu Ermənistanın Ermənistan Dövlət İqtisad Universitetinin Makroiqtisadiyyat kafedrasının rəhbəri Sos Xaçikyan bildirib.
“ÜDM müəyyən bir ölkədə bir il ərzində yeni yaradılmış dəyərdir. Əvvəlki illə müqayisədə Ermənistanda 5,2% çox mal və xidmət yaradılıb.
Mütəxəssislər ÜDM-in necə formalaşmasına xüsusi diqqət yetirirlər. İqtisadçı qeyd edir ki, Ermənistanda ÜDM çox da əhatəli deyil, onu az sayda sahibkar formalaşdırır. Mütəxəssis bunu statistik məlumatlarla əsaslandırır.
Maliyyə naziri Vahe Hovhannisyan parlamentdə Ermənistan Respublikasının 2023-cü il dövlət büdcəsinin icrasına dair illik hesabatın təqdimatı zamanı bəyan edib ki, vergi daxilolmalarının nominal səviyyəsi və ya daxilolmaların mütləq sayı heç nə demək deyil.
“Biz buna keçən il hamımızın yaratdığı ümumi dəyərlə, ümumi daxili məhsulla baxırıq və ötən ilin eyni göstəricisi ilə də müqayisə edirik”.
Orbel Analitik Mərkəzinin eksperti Meri Boyajyan qeyd edir ki, adambaşına düşən ÜDM-in artımına xüsusilə ticarət sektoru, həm topdansatış, həm də pərakəndə satış töhfə verib. Onun ÜDM-də payı 13 faizdir.
“Eyni dövrdə kənd təsərrüfatının və emal sənayesinin də xüsusi çəkisi yüksək olub, müvafiq olaraq 11,3% və 9,8% olub ki, bu da ÜDM-in ümumi həcminin artmasına müəyyən dərəcədə töhfə verib. Böyük paya baxmayaraq, kənd təsərrüfatının həcmi əvvəlki illə müqayisədə 1,2% azalıb”.
Doqquz ayda iqtisadi aktivlik göstəricisi 8,7 faiz artıb. Maliyyə-bank sektorunun xidmətləri də iqtisadi aktivlik indeksinə daxil edilməyib. Bunun əvəzinə onlar real ÜDM-ə daxil edilir.
“Son 10 ildə Ermənistanda ən yüksək artım 2022-ci ildə qeydə alınıb. 2023-cü ilin illik məlumatlarına görə, artım tempi əvvəlki illə müqayisədə bir qədər azalaraq 8,7% təşkil edib. 2023-cü ilin ümumiləşdirilmiş məlumatlarından məlum oldu ki, müəyyən dəyişiklik qeydə alınıb. Paralel olaraq sənayenin dövriyyəsində ciddi artım müşahidə olunub.
Ekspertlər son illər Ermənistanın ümumi daxili məhsulunun formalaşmasına xarici amillərin, xüsusən də Rusiya-Ukrayna müharibəsinin töhfə verdiyi ilə razılaşırlar.
