Avropanın Azərbaycan Neft Tankerlərinə Qoyduğu Sanksiyalar

18 iyulda Avropa İttifaqı (AB) Rusiyaya qarşı tətbiq olunan 18-ci sanksiya paketini qəbul etdi.

 Digər tədbirlərlə yanaşı, AB dünyanın müxtəlif ölkələrində qeydiyyatdan keçmiş və “Rusiyanın kölgə donanması”nın bir hissəsi saydığı gəmilərə əvvəlki kimi sanksiyalar tətbiq etdi.

“Neft tankerlərinin “kölgə donanması’na daxil olan və ya Rusiyanın enerji gəlirlərinə töhfə verən gəmilərin fəaliyyətini məhdudlaşdırmaq üçün Avropa Şurasının 2025/1495 saylı qərarı ilə 2014/512 saylı qərarla müəyyən edilmiş siyahıya 105 gəmi əlavə edilir.

 Bu gəmilərə AB üzvü ölkələrin limanlarına və kanallarına daxil olmaq, həmçinin dəniz nəqliyyatı ilə bağlı geniş çeşiddə xidmətlərdən istifadə etmək qadağan edilir” — 18 iyulda Avropa Şurasının qəbul etdiyi qərarda bildirilir.

Şuşa

Yuxarıda qeyd olunan 105 gəmi arasında “Şuşa” adlı gəmi də var (IMO nömrəsi: 9779941).

AB bu gəmini “qara siyahı”ya daxil edərək əsaslandırır: gəmi standart olmayan və yüksək riskli naviqasiya üsullarından istifadə edərək, mənşəyi Rusiya olan və ya Rusiyadan ixrac edilmiş xam neft və ya neft məhsulları daşımışdır.

Şəkil

Uzunluğu 250 m, eni 44 m olan “Şuşa” xam neft tankeri 2017-ci ildə Cənubi Koreyada tikilib.

Onun sahibi Azərbaycanın SA Şuşa Shipholdings şirkətidir, operatoru isə 2023-cü il yanvarında ASCO (Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi) dövlət şirkətinin bazasında yaradılmış və onun qızıl müəssisəsi olan ASCO Shipmanagement AFEZCO-dur. Sahib və operator Bakıda eyni ünvanda qeydiyyatdadır (ətraflı: link).

ASCO Shipmanagement AFEZCO-nun yaradılmasından cəmi 5 ay sonra, 2023-cü il iyununda bu tanker Azərbaycan bayrağı altında üzməyə başlayaraq “Şuşa” adını aldı.

2017-2023-cü illərdə isə Marşal adaları bayrağı altında üzərək “Aristoklis” adını daşımışdır.

Hal-hazırda “Şuşa” Aralıq dənizində üzür (14 iyulda Türkiyənin “Nemrut” limanından çıxıb, təyinat limanına 27 iyulda çatacaq).

Bu Azərbaycan tankerinin naviqasiya statistikası göstərir ki, son dövrlərdə o, Türkiyə (Egey dənizi sahilində yerləşən “Nemrut” limanı) və Rusiya (Leninqrad vilayətinin Baltik dənizi sahilindəki Primorsk şəhəri) arasında üzür.

Qarabağ

AB 18 iyulda (tətbiq 20 iyuldan) Azərbaycanın “Qarabağ” tankerinə də sanksiyalar tətbiq etdi (IMO nömrəsi: 9810513).

Əsaslandırma eynidir: bu gəmi standart olmayan və yüksək riskli naviqasiya üsullarından istifadə edərək, mənşəyi Rusiya olan və ya Rusiyadan ixrac edilmiş xam neft və ya neft məhsulları daşımışdır.

Operatoru yenə ASCO Shipmanagement AFEZCO (ASCO-nun qızıl şirkəti), kommersiya meneceri isə (yüklərin təşkilatçısı) SA Qarabağ Shipholdings-dir.

Bu şirkətlər Bakıda eyni ünvanda qeydiyyatdadır (ətraflı: link).

“Şuşa” kimi “Qarabağ” da 2023-cü il iyununda Azərbaycan bayrağı altına keçərək indiki adını aldı. 2018-2023-cü illərdə Liberiya bayrağı altında üzərək “Sperxios” adını daşımışdır.

“Qarabağ”ın naviqasiya statistikası da göstərir ki, son dövrlərdə o, türk “Nemrut” və rus Primorsk arasında yük daşıyır. Xüsusilə, tanker son dəfə 8 iyulda Primorskdan çıxıb və bu gün, 24 iyulda “Nemrut” limanı yaxınlığında lövbər saldı.

Zəngəzur

Lakin “Şuşa” və “Qarabağ” Azərbaycan bayrağı altında üzən və AB “qara siyahı”sına düşən ilk gəmilər deyil.

Xüsusilə, bu ilin 20 may tarixli qərarla Avropa Şurası eyni əsaslandırma ilə (tətbiq 21 maydan) xam neft daşıyan “Zəngəzur” tankerinə də analoji sanksiyalar tətbiq etmişdir (IMO nömrəsi: 9420617).

Ölçüləri 243×42 m olan bu gəmi 2010-cu ildə Yaponiyada tikilib. Məlumatlara görə, əvvəlcə Panama bayrağı altında üzərək “Şah Dəniz” (Shah Deniz) adını daşımış, sonra Malta bayrağı altında üzməyə başlamışdır.

2018-2021-ci illərdə “Zərifə Əliyeva” 2021-2023-cü illərdə isə “Silver” adlanıb. 2023-cü ilin payızından etibarən gəmi Azərbaycan bayrağı altında “Zəngəzur” adı ilə üzür.

Gəminin sahibi Azərbaycanın SA Zəngəzur Shipholdings-dir, texniki meneceri yenə ASCO Shipmanagement AFEZCO, kommersiya meneceri isə Azərbaycanın SA Maritime AFEZCO-dur.

Bu sonuncu öz növbəsində ASCO və Azərbaycanın dövlət neft şirkəti SOCAR-ın birgə müəssisəsidir. “Zəngəzur”un sahibi, texniki və kommersiya menecerləri Bakıda eyni ünvanda qeydiyyatdadır və gördüyümüz kimi yuxarıda qeyd olunan ASCO (Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi) dövlət şirkəti ilə əlaqəlidir

Təəccüblü deyil ki, “Şuşa” və “Qarabağ” kimi “Zəngəzur” da son dövrdə türk “Nemrut” limanı və rus Primorsk şəhəri arasında üzüb. Məlumatlara görə, son məlumatlara əsasən “Zəngəzur” 27 maydan etibarən Egey dənizində, Türkiyə sahilləri yaxınlığında lövbər salıb.

Əlavə edək ki, “Zəngəzur” tankeri AB-dən əvvəl, 9 mayda çoxsaylı digər gəmilərlə yanaşı, Böyük Britaniya tərəfindən öz “qara siyahı”sına daxil edilmişdi.

Əsaslandırma belə idi: bu gəmi rus mənşəli neftin daşınması üçün istifadə olunur.

“Rusiyanın kölgə donanması bu gün tarixdə ən böyük sanksiya paketi ilə zərbə alacaq, bu da Putinin üzərindəki təzyiqi gücləndirəcək və Böyük Krallığın və Avropanın ən vacib milli infrastrukturunu qoruyacaq” — deyə Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer 9 mayda bəyan etdi.

Eyni paket çərçivəsində Böyük Britaniya 5 azərbaycanlıya da sanksiyalar tətbiq etdi. Britaniya hökumətinə görə, bu şəxslər Rusiya hökumətindən strateji əhəmiyyətli sahədə, yəni rus enerji sektorundan faydalanmağa və ya ona dəstək olmağa qatılıb və ya qatılırdılar.

ASCO Shipmanagement-in 6 Tankeri

ASCO Shipmanagement-in rəsmi saytında göstərilir ki, şirkətin donanması 6 gəmidən ibarətdir, bunlardan 4-ü xam neft daşıyan tankerlər, digər 2-si isə neft/kimya tankerləridir.

Gəmilərin adları və IMO nömrələri bu saytda göstərilməsə də, magicport.ai saytında onların məlumatlarını tapmaq olar.

Buna görə, ASCO Shipmanagement təkcə “Şuşa”, “Qarabağ”, “Zəngəzur” gəmilərinin texniki meneceri (operatoru) deyil, həm də “Xankəndi” “Azərbaycan” və “Bakı” tankerlərinin operatorudur.

Bunlardan son ikisi nisbətən kiçik tutumlu gəmilərdir, “Xankəndi” isə (işğal edilmiş Stepanakertin Azərbaycan variantı) “Şuşa” və “Qarabağ”ın ölçülərinə (250×44 m) malik tankerdir (IMO nömrəsi: 9867621).

2020-ci ildə Cənubi Koreyada tikilən bu gəmi 2020-2024-cü illərdə Marşal adaları bayrağı altında üzərək “Aristofanis”adlanıb.

2024-cü ilin avqustundan etibarən Azərbaycan bayrağı altına keçib. Gəminin sahibi Azərbaycanın SA Lider Shipholdings AFEZCO-dur, kommersiya meneceri isə yuxarıda qeyd olunan SA Maritime AFEZCO-dur.

 Təkrar edək: hamısı Bakıda eyni ünvanda qeydiyyatdadır və ASCO (Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi) dövlət şirkəti ilə əlaqəlidir.

“Xankəndi” son dövrdə “Şuşa” və “Qarabağ” kimi əsasən “Nemrut” limanı və Primorsk şəhəri arasında üzür.

 Son dəfə 2 iyulda tanker “Nemrut”dan çıxıb və bu gün Leninqrad vilayətində, Baltik dənizi sahilindəki Ust-Luqa qəsəbəsinin limanına çatıb.

magicport.ai saytının məlumatına görə, bu Azərbaycan gəmisi Şuşa, Qarabağ və Zəngəzur kimi sanksiya riski altındadır (kim tərəfindən bilinmir). Əgər bu doğrudursa, məlum olur ki, ASCO Shipmanagement-in 6 gəmisindən 4-də artıq anti-Rusiya mövqeyi tutan ölkələrlə problemlər var ki, bu da ən azı bu gəmilərin sahiblərinin və operatorlarının həyatını çətinləşdirməlidir.