İki il əvvəl Qarabağ Respublikasının sabiq dövlət naziri Ruben Vardanyan Azərbaycan hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən həbs olunub.
EADaily-yə verdiyi müsahibədə vəziyyəti beynəlxalq müqayisəli hüquq mərkəzinin rəhbəri, erməni əsirlərin AŞ PA-da nümayəndəsi, vəkil Siranuş Sahakyan şərh edir.
Vardanyan ailəsinin nümayəndələri dəfələrlə beynəlxalq ictimaiyyətə müraciət edərək Ruben Vardanyanın taleyinə diqqət çəkməyə çağırıblar. Ümumilikdə reaksiya necədir? Kim kömək edir, kim isə imtina edir?
Biz, ailə üzvləri və müxtəlif insan haqları təşkilatları bir neçə dəfə beynəlxalq ictimaiyyətə müxtəlif ölkələrin rəhbərlərinə, eləcə də beynəlxalq təşkilatlar və insan haqları müdafiəçilərinə müraciət etmişik.
Müxtəlif cavablar almışıq, məsələn, Avropa Parlamentinin mart ayı qətnaməsi qəbul olunub. Amma, gördüyünüz kimi, Azərbaycan erməni əsirləri qeyri-qanuni olaraq saxlayır.
Beynəlxalq insan haqları müdafiəçilərinin Azərbaycana rəsmi səfər və elan etdiyi “açıq məhkəmə prosesi”ndə iştiraka dair çoxsaylı müraciətləri rədd olunub və ya nəzərə alınmayıb.
Məsələn, mən sizə, KİV olaraq, bu “açıq məhkəmə proseslərinin” işıqlandırılması üçün müraciət etməyi və Azərbaycan müvafiq orqanlarından aldığınız cavabı dərc etməyi məsləhət görərdim.
Lakin indi diqqətinizi daha vacib bir məsələyə yönəltmək istəyirəm, hansı ki, həm biz insan haqları müdafiəçilərini, həm də əsirlərin ailələrini narahat edir.
3 sentyabrdan etibarən Azərbaycanın hökumətinin tələbi ilə erməni əsirlərinə giriş imkanı olan yeganə beynəlxalq humanitar təşkilat – Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi bu ölkədə fəaliyyətini dayandırıb.
Bilirsiniz bu nə deməkdir? Deməkdir ki, əsirlərin indiki vəziyyəti barədə etibarlı və doğru məlumat olmayacaq. Bildirmək istəyirəm ki, vətənə qayıdan bütün erməni məhbusları işgəncəyə məruz qalıblar.
Ruben Vardanyan da keçən il keçirdiyi ilk aclıq aksiyası zamanı işgəncə görüb və biz bununla bağlı müvafiq BMT strukturlarına müraciət etmişik.
Azərbaycana rəhbərlik edənlərin Ruben Vardanyanı Ermənistan üzərində təzyiq vasitəsi kimi istifadə etdiyini düşünürsünüzmü? Ermənistan hakimiyyətinin onun azad olunması üçün atdığı addımları necə qiymətləndirirsiniz?
Əlbəttə, yalnız Ruben Vardanyanın yox, bütün erməni əsirlərin saxlanılması və bu məhkəmə farsının səhnələşdirilməsi konkret siyasi məqsədlərə xidmət edir.
Ruben Vardanyanın ona qarşı irəli sürülən 42 ittihamla fərdi əlaqəsi və ya birbaşa bağlılığına dair heç bir dəlil yoxdur.
Üstəlik, bu ittihamlar hər hansı erməniyə qarşı yönəldilə bilər. Məhkəmə iclaslarının işıqlandırılmasını izləyirsiniz? Bunu mütləq edin.
Sadəcə absurd vəziyyətdir. Yüzlərlə insan şahidlik edərək bildiriblər ki, onlar xəsarət alıblar, amma Ruben Vardanyanı heç vaxt görmür və tanımırlar, onun “günahını” yalnız Azərbaycan KİV-lərindən öyrəniblər.
Ermənistan hakimiyyəti tərəfindən atılan addımlar əsirlərin artıq azad olunması halında qaneedici olardı.
Bundan əlavə, bizi narahat edən məsələ odur ki, Vaşinqtonda paraf edilən sülh sazişində əsirlərin geri qaytarılmasına dair müddəa yoxdur, beynəlxalq iddiaların geri çəkilməsi barədə maddə isə əsirlərin hüquqi müdafiəsinin və ədalətin ləğvi deməkdir.
Başqa sözlə, İlham Əliyev rejiminin onların azad olunması ilə bağlı heç bir siyasi və hüquqi öhdəliyi olmayacaq.
Aydın görünür ki, əsirlərin azad olunması olmadan erməni cəmiyyəti bu sülh proseslərinə inanıb etibar edə bilməz.
Buna görə də, bu məsələ sülh prosesləri başa çatmadan həll edilməlidir.
