ABŞ Türkiyə üçün ciddi problemlər yarada bilməz. Türkiyənin öz valyutasının dəyərdən düşməsindən tutmuş bəzi Amerika şirkətlərinin Türkiyəyə qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalara qədər iqtisadi problemləri olsa da, Türkiyə qorxmur, çünki manevr imkanı var.
Bu haqda müsahibəsində ABŞ-ın Türkiyəni İrana qarşı müharibəyə girməyə məcbur edə biləcəyi məsələsinə toxunan türkiyəşünas Andranik İspiryan bildirib.
“Amerika hərbi bazaları olan və bu gün hücuma məruz qalan ərəb ölkələrinin ABŞ-a imtina edə bilmək üçün Türkiyə qədər iradə və imkanları yoxdur.
Türkiyədən fərqli olaraq. Türkiyənin imtina etmək və bunun öhdəsindən gəlmək imkanı var. Türkiyə müharibə başlamazdan əvvəl də bu barədə ABŞ-a anladıb.
Təsadüfi deyil ki, Türkiyə rəsmiləri, o cümlədən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Milli Müdafiə Komissiyasının sədri İrana təminat verərək, İranın rahat ola biləcəyini, Türkiyədəki ABŞ bazasının ABŞ-a deyil, Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin sayıq nəzarəti altında olduğunu bildiriblər” – deyə o, qeyd edib.
Azərbaycanın İsrailin təhriki ilə müharibəyə girə biləcəyi və bu halda Türkiyənin müttəfiqi Azərbaycana hərbi yardım göstərməli olacağı, Ankaranın Azərbaycanın qərarlarına nə dərəcədə təsir edə bildiyi ilə bağlı suala Andranik İspiryan belə cavab verib:
“Bəli, bu kontekstdə Türkiyə kifayət qədər problemli qərar qarşısında qalır, əgər Azərbaycan qəfildən İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlasa.
Təbii ki, hamımız anlayırıq ki, həm İsrail, həm də ABŞ Azərbaycan tərəfindən cəbhə açılmasını, İranın şimal hissəsini zəiflətməklə onun üçün böyük problemlər yaratmağı istəyir.
Onlar da bilirlər ki, İranın şimal hissəsində türkdilli iranlılar yaşayır və orada Türkiyənin təsiri var. Bu, çox həssas məsələdir. Gördük ki, Azərbaycanın İrana qarşı sərt ritorikasından sonra Azərbaycan humanitar yardım göndərdi və bu, geniş işıqlandırıldı.
Bununla, sanki, “anladıq ki, bu təxribat idi, bu addımı atmırıq” demək istədilər. Bu, bəlkə də, Türkiyə tərəfindən Azərbaycana hələ heç bir addım atmağın lazım olmadığına dair bir siqnal idi, lakin hər şey çox sürətlə baş verdiyi üçün, nəticədə Azərbaycan-İran müharibəsinin başlaya biləcəyini istisna etmək olmaz və təbii ki, ona Türkiyə də qoşulacaq”.
Türkiyənin Azərbaycanın müharibəyə girməməsi üçün İsrailin təsirlərini neytrallaşdıra biləcəyinə dair suala türkiyəşünas belə cavab verib.
“Hər şey həmin andakı siyasi vəziyyətdən və bunun Azərbaycan üçün əhəmiyyətindən asılı olacaq. Hər halda, Əliyevin müstəqil siyasət aparmağa çalışdığını görürük və bunu Türkiyə rəhbərliyi də hiss edir.
Əlbəttə, ola bilər ki, Azərbaycan Türkiyəyə baxmasın, İsrail və ABŞ-dan təminatlar alaraq hərəkətə başlasın. Bu variant da istisna edilmir.
Əgər Azərbaycan İsrail və ABŞ-ın təhriki ilə cəbhə açaraq Türkiyəni çətin vəziyyətdə qoymaq qərarına gəlsə, Türkiyə bu və ya digər şəkildə iştirak edəcək, əli bağlı oturmayacaq, çünki Türkiyə üçün çox vacib bir böyük məqsəd var – böyük Turan və bu yol Azərbaycandan keçir.
Azərbaycanı öz gündəmlərində saxlamağa, öz tərəflərindən nəzarətdə saxlamağa nə qədər çalışsalar da, Azərbaycan yenə də tamamilə Türkiyə xətti ilə hərəkət etmir”.
Əgər inkişaflar məhz bu cür olarsa və Türkiyə bu və ya digər şəkildə Azərbaycana yardım göstərməli olarsa, bunun coğrafi olaraq yeganə yol olan Ermənistan və Syünik üçün təhlükə olub-olmadığı sualına İspiryan belə cavab verib:
“Hazırda bu yardımın hansı variantda olacağını deyə bilmərik, yenə də həmin anda regionumuzdakı qüvvələr nisbətindən, kimin hansı mövqedə olacağından asılı olacaq. Hər halda bu təhlükə mövcuddur”.
