“Beynəlxalq sülh və rifah naminə Trampın yolu” layihəsi çərçivəsində proqramın həyata keçirilməsi istiqamətində növbəti əməli adımlıq atılıb.
Keçən həftə Amerikanın “AECOM” şirkətinin əməkdaşları Ermənistanda olub və araşdırmalar aparıblar. Ermənistan hökumətinin verdiyi məlumata görə, layihənin icrasında Amerika tərəfi də Ermənistan qədər maraqlıdır.
Bütün bunlar isə artıq bütövlükdə konkret müddətlərdən danışmağa əsas verir.
Amerikanın mühəndislik-məsləhət şirkəti “AECOM”-un nümayəndələri “Trampın yolu” layihəsinin icra olunacağı ərazini nəzərdən keçirmək üçün artıq üçüncü dəfədir Ermənistana səfər edirlər.
Mütəxəssislərin əvvəlki səfərləri bu ilin fevral və may aylarında baş tutub. Amerika Birləşmiş Ştatlarının Ermənistandakı səfirliyi təsdiqləyir ki, “AECOM” komandası və Ermənistan hökumətinin tərəfdaşları dəmir yolu və digər infrastrukturun formalaşdırılması məqsədilə TRIPP ərazisini öyrəniblər.
Bu, yəqin ki, Ermənistanın icraedici hakimiyyətinə artıq təxmini bir müddət müəyyən etməyə imkan verir; Baş nazir Paşinyan da özünün son brifinqində bu barədə danışıb:
“Bunun icrasına bir dəqiqə tez başlamaq istəyirik, başa düşdüyüm qədər, Amerika tərəfi də bunu istəyir.
İndi prosedurları normal şəkildə təmin etməliyik ki, ümid edirəm, bu ilin payızında artıq sahədə ilk işlər həyata keçiriləcək”.
Daha əvvəl Baş nazir öz hesablamalarına görə qeyd etmişdi ki, TRIPP layihəsi çərçivəsində ən tez yüksək gərginlikli elektrik ötürücü xətləri, daha sonra isə dəmir yolu istismara verilə bilər.
“Beynəlxalq sülh və rifah naminə Trampın yolu” layihəsi hələ çoxdan Meğri regional həyatını canlandırıb və aydın gözləntilər formalaşdırıb.
Meğri icmasının rəhbəri Xaçatur Andreasyan bu gözləntiləri “Radiolur”a təqdim edib:
“Keçmiş Sovet İttifaqı dövründə mövcud olmuş eyni dəmir yolu tikiləcək. Avtomobil yolu üçün hələ ki, danışıqlar yoxdur. Bəs TRIPP təkcə Meğriyə yox, bütün Ermənistana nə verəcək?
İlk növbədə, respublikamız tranzit ölkəyə çevrilir və əsas nəqliyyat şirkətlərindən böyük avtomobil axını gözlənilir. Aqarak şəhərindəki keçmiş gömrük məntəqəsi tamamilə sökülür və öz ərazisində 1,800–2,000 avtomobil qəbul etmək imkanına malik olacaq yeni gömrük məntəqəsi tikilir”.
Keçmiş dəmir yolunun bərpası üçün bəzi qiymətləndirmələrə görə 1–1.5 il tələb olunacaq. Baxmayaraq ki, bu işlər ikitərəflidir — Ermənistan və Amerika Birləşmiş Ştatları arasında, onların gedişatı ilə Azərbaycan tərəfi də maraqlanır.
Bunu bu günlərdə Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov da təsdiqləyərək əsaslandırıb ki, TRIPP sahəsində giriş və çıxış Azərbaycan ərazisində yerləşir, ona görə də amerikalı tərəfdaşlar gedişat barədə Azərbaycan tərəfini də məlumatlandırırlar.
TRIPP layihəsi hələ icrasının ilkin mərhələsində olduğu üçün, işlər müxtəlif tərəflərdən səslənən narahatlıqlarla da müşayiət olunur.
Bu narahatlıqlardan birini İranın Ermənistandakı səfiri dilə gətirərək, öz ölkəsinin sərhədlərinə yaxın Amerika varlığından duyduğu narahatlığı çatdırıb.
Buna cavab olaraq Ermənistan Baş naziri bildirib ki, narahatlıq üçün heç bir əsas görmür, çünki layihə ətrafında heç bir konspirasiya (gizli sövdələşmə) yoxdur.
“Ermənistan və region blokadadan azad olunmalıdır. Qatar getməli, gəlməli, avtomobil getməli, gəlməli, elektrik enerjisinin tranziti olmalı, bəlkə də qaz kəmərləri, neft kəmərləri, boru xətləri, kabellər olmalıdır.
Buradakı narahatlıq nədən ibarətdir? Biz şəffafıq, istənilən suala cavab verə bilərik və cavab verməyə hazırıq, bu ismarışı da ötürmüşük.
Narahatlığın nədən ibarət olduğunu formalaşdırmaq lazımdır, biz əminik ki, bütün narahatlıqlar dağılacaq. Biz bütün tərəfdaşlarımızla — İİR, RF, Gürcüstan, Azərbaycan, Türkiyə, AB, Mərkəzi Asiya ölkələri, Çin, hamı ilə işləməyə davam edəcəyik, çünki bu, qlobal bir layihədir və getdikcə bu layihənin dəyəri və əhəmiyyəti daha da artır”.
Ermənistan Baş naziri əmindir ki, region layihələri birbaşa TRIPP-in işə salınması ilə deyil, qlobal proqramların reallaşması nəticəsində İranın da maraqlarına cavab verir.
O, bəyan edir ki, proqramların icrası nəticəsində Ermənistan Fars körfəzindən Qara dənizə qədər olan dəmir yolunu açacaq.
Cənubi Qafqazın Ermənistan hissəsində hazırda bir neçə qlobal proqram kəsişir. TRIPP-dən başqa, bunlara Ermənistan hökumətinin “Sülh kəsişməsi” layihəsi, Şimal-Cənub yolu, həmçinin AB-nin “Kabel şəbəkəsi gündəliyi”ni özündə birləşdirən “Global Gate” (Qlobal Qapı) strategiyası daxildir.
Bu çərçivədə Avropa Birliyi Ermənistanda Türkiyə ilə sərhəddə Markara və Axurik hissələrində, eləcə də Azərbaycanla sərhəddə Cənub istiqamətində üç sərhəd buraxılış məntəqəsi tikməyi nəzərdə tutur.
“Radiolur” ilə söhbətində bu məqsədi AB-nin Ermənistandakı səfiri Vasilis Maragos da təsdiqləyib:
“Biz artıq üç sərhəd buraxılış məntəqəsi tikmək öhdəliyini üzərimizə götürmüşük. Hazırda bunun detalları üzərində işləyirik”.
Avropalı rəsmisinin təqdimatına görə, bütün bunlarda ilk zəruri addım delimitasiya proseslərində ərazilərin minalardan təmizlənməsi işləridir.
Digər məqsədlərlə yanaşı, elə bunun üçün də AB Ermənistana iki ədəd müasir minatəmizləmə texnikası təqdim edib.
