“Radar Armenia”-nın müsahibi beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspert Şahan Qantaharyandır.
Sual: – 2024-cü ili geosiyasi inkişaflar kontekstində necə qiymətləndirirsiniz?
Cavab: – Bu halda Yaxın Şərq perspektivindən qiymətləndirməyə çalışacağam. Qəzza və Livanda müharibə, Suriyada hakimiyyət dəyişikliyi – bunlar 21-ci əsrdə Yaxın Şərqdə qeyd olunan qlobal müharibənin “proksiy” müharibələri formasında təzahür edən variantlarıdır.
Görünən odur ki, Yaxın Şərqin siyasi xəritəsi dəyişir. Bu, zəncirvari əməliyyatların ümumi planıdır və hələ qarşıda nail olunacaq mərhələlər var.
Sual: – 2024-cü ildə Ermənistan üçün əhəmiyyətli olan hadisələr hansılar idi?
Cavab: – Yenə Yaxın Şərq müstəvisində yanaşsaq, Ermənistan ilə ərəb ölkələri arasında əlaqələrin davam etdirilməsi və xüsusilə Səudiyyə Ərəbistanı ilə diplomatik münasibətlərin qurulması diqqətəlayiqdir.
Səudiyyə Ərəbistanı ərəb dünyasında əhəmiyyətli təsir gücünə malikdir. Hazırda ərəb dünyasında, xüsusilə sünni cəmiyyətləri üzərində təsir sahələrini formalaşdırmaq məqsədilə Ər-Riyad və Ankara arasında güclü rəqabət müşahidə olunur.
Sual: – Əslində 2024-cü ildə Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh sazişi imzalanmadı. Bununla bağlı 2025-ci ildə nə gözləmək olar?
Cavab: – Danışıqlar davam edəcək. Azərbaycan öz ilkin şərtlərini yeniləməyə davam edəcək. Azərbaycanın razılığa doğru addım atması Ankaradan asılıdır.
Hazırda isə əks proses gedir – Azərbaycan bu prosesi sabotaj edir. Ermənistan-Azərbaycan arasında sülh yalnız Qərb və Ankara bu istiqamətdə daha irəli addım atmaq qərarına gəlsə mümkün olacaq.
Bu razılıq Ermənistan-Türkiyə sərhədinin açılmasına və daha sonra diplomatik münasibətlərin qurulmasına yol açacaq.
Bunun ardından Rusiyanın Ermənistandakı hərbi bazasının yerləşdirilməsinin zəruriliyi məsələsi yenidən gündəmə gətiriləcək.
Bu uzunmüddətli plandır və hazırda onun icrası üçün şərait yetişməyib.
Sual: – 2025-ci ildə, xüsusən yanvarın 20-dən sonra hansı qlobal dəyişikliklərin şahidi ola bilərik?
Cavab: – Məncə, kəskin dönüş xarakterli dəyişikliklər olmayacaq. Trampın seçiləcəyi təqdirdə, bəzi üslub fərqlilikləri ilə, dayanma və bəzi məsələlərdə dondurma siyasəti ilə ABŞ-ın Rusiya, İran və Çin əleyhinə apardığı müxtəlif formatlı müharibələri davam etdirəcəyini düşünürəm. Çinlə bağlı iqtisadi mübarizə, İranla “danışıqlar və zərbə vurmaq” yanaşmaları, Rusiya ilə bağlı isə sanksiyalar və Ukrayna kontekstində davam edən proseslər müşahidə olunacaq.
Sual: – Sizcə, 2025-ci ildə dünya sülhəmi, yoxsa müharibələrəmi daha çox yaxın olacaq?
Məncə, biz hələ də lokallaşdırılmış, proxy müharibələr, iqtisadi və hibrid formatlı münaqişələrin şahidi olmağa davam edəcəyik. Bu, XXI əsrdə qlobal müharibənin yeni formatıdır.
