Beynəlxalq reytinq agentlikləri Vaşinqtonda Ermənistan və Azərbaycan arasında imzalanmış sülh çərçivə sazişinin potensial iqtisadi təsirini qiymətləndirirlər. Beynəlxalq reytinq agentliyi Fitch öz son hesabatında qeyd edib ki, onilliklər ərzində müharibə şəraitində olan ölkələr arasında sülh prosesi mövcud maneələrə baxmayaraq, Ermənistanın kredit qabiliyyətinin artmasına, valyuta sabitliyinə və ortamüddətli perspektivdə iqtisadi inkişafına töhfə verə bilər. Nüfuzlu qurum bunu iqtisadi inkişaf üçün mümkün təkan kimi, lakin ehtiyatlı nikbinliklə qiymətləndirib.
“Fitch” beynəlxalq reytinq agentliyi Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin mümkün yaxşılaşmasının iqtisadi nəticələri ilə bağlı ilkin proqnozlar verib. Agentlik son hesabatında qeyd edib: “Sülh sazişinin əldə edilməsi çətin ki, hər hansı bir ölkənin reytinqinə dərhal təsir göstərsin, lakin bu, müsbət orta müddətli kredit tendensiyalarına, xüsusən də inkişafı stimullaşdıra bilən ticarətin genişləndirilməsinə töhfə verə bilər”.
Maliyyə naziri siyasi prosesin iqtisadi aspekti ilə bağlı qiymətləndirmələrə tez cavab verdi. Vahe Hovhannisyan “Fitch”in sosial şəbəkələrdəki paylaşımında müşahidələrini müsbət qiymətləndirərək, onların Ermənistan hökumətinin proqnozlarına uyğun olduğunu vurğulayıb. Nazirin postundan sitat.
“Fitch faktiki olaraq geosiyasi risklərin azalması hesabına Ermənistanın iqtisadi artımının stimullaşdırılması, o cümlədən valyuta dəyişmələrinin və fiskal risklərin azaldılması ilə bağlı proqnozlarımızı bir daha təsdiqləyib”.
Nazir əlavə edib ki, müsbət irəliləyişlər beynəlxalq sərmayələri cəlb etmək üçün yeni imkandır və Ermənistanın etimadını artıracaq.
“Fitch”in fikrincə, geosiyasi risklərin davamlı azalması Ermənistanın iqtisadi artımını stimullaşdıra, ortamüddətli perspektivdə valyuta və fiskal riskləri azalda bilər. Maraqlıdır ki, agentlik həm də müsbət gözləntilərini müdafiə xərclərinin mümkün azaldılması ilə şərtləndirib. Bundan başqa, Ermənistan üçün geosiyasi risklərin durmadan azaldılması Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşması və sülh müqaviləsinin müddəalarının yekun formalaşdırılması ilə də əhəmiyyətli dərəcədə şərtlənib.
Ermənistanın ticarət yolları hazırda əsasən Gürcüstan ərazisindən keçir. Fitch qeyd edib ki, əgər sülh prosesi həm də alternativ yollardan, məsələn, Türkiyə ərazisindən istifadə etməyə imkan verirsə, bu, ölkənin iqtisadi perspektivlərinə töhfə verəcək.
Və buna baxmayaraq, müsbət perspektivlərə baxmayaraq, “Fitch” yüksək qeyri-müəyyənliyi və sülh prosesində hələ də mövcud olan maneələri nəzərə alaraq, bu amilləri hazırkı makroiqtisadi proqnozlarına daxil etmədiyini vurğulayır.
“APRI Armenia” analitik mərkəzinin baş eksperti Beniamin Poğosyan “Fitch”in hesabatını real qiymətləndirir. Onun sözlərinə görə, Vaşinqtonda baş verən proseslər regional sülhə doğru atılan əsas addım olsa da, əslində bir çox suallar hələ də açıqdır.
“Kifayət qədər çox suallar var və mənə elə gəlir ki, agentliyin analitiki bir tərəfdən qeyd edib ki, bəli, avqustun 8-də Vaşinqtonda baş verənlər sülh prosesi üçün kifayət qədər vacibdir, lakin təbii ki, bu, prosesin sonu demək deyil və hələ də kifayət qədər risklər və qeyri-müəyyənliklər var”.
“Biz bilirik ki, TRIPP eksklüziv olaraq Ermənistan ərazisində olacaq, burada da suallar yaranır, əgər Azərbaycan ərazisindən yüklərin və insanların daşınması üçün beynəlxalq iştirak və beynəlxalq təminatlar olmayacaqsa, o zaman bu daşımalar nə dərəcədə təhlükəsiz ola bilər və ümumiyyətlə, bu kommunikasiya marşrutlarının işləməsi nə dərəcədə realdır? Bizdə elə bir vəziyyət yaranmayacaqmı ki, oradan yalnız Ermənistanın cənubu ilə Türkiyəni birləşdirən yol işləyəcək. orada Amerikanın iştirakı varmı?”
“Fitch” hesabatda Azərbaycanın Ermənistanda konstitusiya dəyişiklikləri ilə bağlı mövqeyinə və tələbinə də toxunur, bunu siyasi baxımdan çətin kimi qiymətləndirir və 2026-cı ilin ortalarına qədər keçiriləcək parlament seçkilərini mümkünsüz qiymətləndirir.
Ermənistanın daxili siyasi arenasında bir çox qiymətləndirmələr var ki, hətta bu dəyişikliklərin həyata keçirilməsi Azərbaycanın sazişi imzalamasına zəmanət vermir. Azərbaycan konstitusiya dəyişikliklərindən sonra da yeni tələblər irəli sürə bilər.
