Gündəliyin müzakirəsi ilə yanaşı, BMT Baş Assambleyası sessiyanın işi ilə paralel olaraq keçirilən ikitərəfli görüşlərlə də diqqəti cəlb edir.
Ermənistanın Baş naziri və Xarici işlər naziri artıq bir neçə əsas görüş keçirib. Növbəti görüş sabah gözlənilir. Yerevan və Bakı rəsmiləri sentyabrın 26-da Ermənistan və Azərbaycanın Xarici işlər nazirləri Ararat Mirzoyan və Ceyhun Bayramovun ABŞ dövlət katibi Entoni Blinkenin iştirakı ilə Nyu-Yorkda görüşəcəyini təsdiqləyiblər.
Ermənistanın Baş naziri ilə Türkiyə prezidenti arasında görüş ötən gün baş tutub. Paşinyan Erdoğana “Sülh kəsişməsi”ni hədiyyə edib və Erdoğansa “Daha ədalətli dünya mümkündür” kitabını hədiyyə edib.
Blinken-Mirzoyan-Bayramov görüşünün digər platforması BMT Baş Assambleyası olacaq. Sentyabrın 26-na planlaşdırılan görüşün üçtərəfli olacağı, yoxsa ABŞ dövlət katibinin Ermənistan və Azərbaycanın Xarici işlər nazirləri ilə ayrı-ayrılıqda görüşlərinin olacağı hələlik məlum deyil.
Bu məlumatı ilk rəsmi Bakı da təsdiqləyib. Məlumat sızmasının ilk mənbəyi Vaşinqton müxbirinə əsaslanan “Turan” agentliyi olub. İki fərqli mənbə ona dövlət katibi Entoni Blinkenin sülh danışıqlarının “son mərhələsinə” çatmaq planı ilə görüşdüyünü bildirib.
Nəhayət, NATO-nun Vaşinqtonda keçirilən sammitində tərəflər eyni formatda görüşüblər. Bu yaxınlarda Blinken ER Baş naziri Nikol Paşinyan və Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə ayrıca telefon danışığı aparıb.
Hazırkı mərhələdə “yekun mərhələ” ifadəsi bir qədər qeyri-müəyyəndir, sazişin məzmununun böyük hisəssinin razılaşdırılmasına baxmayaraq hələ də dəqiqləşdirilməmiş xeyli məsələləin mövcud olması qeyd olunur.
Bundan əlavə, Azərbaycan Ermənistanın “Sülh sazişi”nin razılaşdırılmış bəndlərinin imzalanması təklifinə qarşı çıxır, imzalanmanın ilkin şərt kimi Ermənistan Respublikasının Konstitusiyasına dəyişikliklər edilməsini israr edir.
Regional məsələlər üzrə ekspert Armen Petrosyanın qənaətincə, bu münasibət onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycan sülhə hazır deyil və Ermənistanın gələcək inkişafına mane olmaqla daha artığını əldə etmək istəyir.
“Azərbaycan heç bir sənədlə əl sıxmaq və daha əlverişli beynəlxalq vəziyyətdən istifadə etmək istəmir. Azərbaycan üçün bu, Ermənistanın öz təhlükəsizlik potensialını bərpa etməsinin qarşısını almaq naminə əsas məqsəddir.
Üstəlik, təkcə silahların alınması, orduda islahatların aparılması baxımından deyil, həm də siyasi baxımdan. Yəni, yeni hərbi əməkdaşlığın formalaşdırılması istiqamətində, niyə yeni ittifaqların müəyyən baxışlarının formalaşdırılması istiqamətində olmasın?
Eyni şey Ermənistan iqtisadiyyatının bərpasına da aiddir. Aydındır ki, Azərbaycan Ermənistana regional layihələr hesabına iqtisadi potensialını bərpa etməyə imkan verməyəcək”.
Üçtərəfli görüşdən əvvəl ABŞ-ın vitse-prezidenti Kamala Harrisin Ermənistanın Müstəqillik Günü münasibətilə Amerika erməni icmasına müraciətində Amerika impulslarını görmək olar.
Harris qeyd edib ki, o, Ermənistan və onun qonşuları arasında suverenliyə, müstəqilliyə və ərazi bütövlüyünə hörmət edən davamlı sülhə sadiqdir.
O, Dağlıq Qarabağdan didərgin düşmüş ermənilərin sağ-salamat öz evlərinə qayıtmaq hüququnun erməni xalqının ləyaqətinin bərpası və regionda sabitliyin bərqərar olması üçün mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayıb.
Ermənistanın Baş naziri artıq Nyu-Yorkda Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Erdoğanla regional sülh məsələlərini müzakirə edib.
Paşinyan-Erdoğan görüşünün ardınca Ermənistan daxilində fərqli qiymətləndirmələr oldu. Müxalifət dairələri görüşün yerinə və Ermənistanın Baş nazirinin demədiyi sözlərə diqqət yetiriblər.
Parlamentin erməni fraksiyasının üzvü Geğam Manukyan əmindir ki, Azərbaycanla problemlər olduğu üçün Türkiyə Ermənistanla münasibətləri nizamlamayacaq.
“Gəlin sözləri düzgün anlayaq. İkitərəfli görüş olmayıb, ancaq Nikol Paşinyan Erdoğanla görüşə tək gedib. İkitərəfli görüşlər üçün çoxlu salonların və xüsusi yerlərin olduğu BMT-nin qərargahında deyil, BMT binasından çıxaraq Türkiyənin BMT-dəki nümayəndəliyinin və Baş Konsulluğun yerləşdiyi birinci prospektdə “Türk prospekti” adlı nəhəng təpəyə gedib.
Türkiyə artıq 44 günlük müharibənin başlıca ifaçılarından olduğunu açıq şəkildə ifadə edir.
“Siz, Ermənistanla münasibətləri Azərbaycanla münasibətlərlə əlaqələndirməyə davam edərkən, oxşar dişsiz diplomatiya haçan ki, BMT sədrliyindən öz partiyanızın şüarını irəli sürmək üçün təbliğ edənrkən, Ermənistanın qarşısında duran, çağırışlar, təhdidlər,Artsax əhalisinin ermənilərdən tərk olunması Artsaxda mədəniyyət abidələrinin darmadağın edilməsi, min bir problemlər, və bu mühitdə səfərdə Erdoğanla görüş təəssüratını yaradırsan, yəni regionda hər şey normal və Ermənistana qarşı heç bir düşmənçilik yoxdur”.
Müxalifətdən fərqli olaraq parlamentin hakim qanadı Paşinyan-Erdoğan görüşünün əhəmiyyətini vurğulayır. Xüsusilə Erdoğan bütün Nyu-York görüşlərini dünya liderləri ilə məhz burada keçirdiyinə görə görüş yerinə diqqət yetirmirlər.
“KP” fraksiyasından olan Babken Tunyanın fikrincə, Türkiyə prezidentinin hədiyyə etdiyi kitab və ya Ermənistanın Baş nazirinin təbəssümü deyil, tamamilə fərqli məsələlər önəmlidir.
“Bu görüşdə məni ən çox təsirləndirən Ermənistanın Baş nazirinin Rəcəb Tayyib Erdoğana “Sülh kəsişməsi” sənədini təqdim etməsi oldu. Düşünürəm ki, bunu vurğulamaq olar.
Görüşün harada olduğuna diqqət yetirsəm, gülümsəyirdilər, yoxsa gülmürdülər, ya da hansı mövqedə oturduqlarını bilmirəm, kitabı hansı mövqedə saxlayırdılar?
Məncə, bunlar ikinci dərəcəli məsələlərdir. Ermənistan özünün həmsərhəd, o qədər də kiçik olmayan dövləti ilə münasibətləri tənzimləməyə və blokadanın açılmasının ölkəmizin maraqlarına cavab verən versiyasını təqdim etməyə cəhd edərkən bu daha vacibdir.
İndi biz qəzəbli ola bilərik, amma bu, bizim məqsədimizdir və bu, uğur qazanarsa, məncə, ER bundan ancaq faydalanacaq”.
ER Baş nazirinin növbəti çıxışı sentyabrın 26-da BMT Baş Assambleyası çərçivəsində nəzərdə tutulub.
