Ermənistan-AB əməkdaşlığı gündəmini irəli aparmaq baxımından 2024-cü ili Xarici İşlər nazirinin müavini Paruyr Hovhannisyan misilsiz hesab edir.
O, Ermənistan-Avropol və Ermənistan-Avrojust kimi bir çox nailiyyətləri sadalayır. Təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq həm maliyyələşdirməni, həm də Ermənistan-Azərbaycan sərhədində AB müşahidəçilərinin fəaliyyətini əhatə edir.
Bu ilin yayında Ermənistan vətəndaşları üçün AB-yə vizasız girişlə bağlı dialoq başlayıb.
Ermənistan AB ilə müzakirələr aparır və 2025-ci ildə 25 milyon avro dəstək alması mümkündür, bu barədə gələn ilin büdcə layihəsinin parlamentdə müzakirəsi zamanı Maliyyə naziri Vahe Hovhannisyan bildirib.
İki günlük səfərlə Ermənistanda olan AB nümayəndə heyəti erməni tərəfi ilə viza liberallaşdırılması üzrə danışıqlar proqramını hazırlayır.
Bu yay başlayan proses, lakin uzunmüddətli olacaq. Nazirin müavininin sözlərinə görə, substantiv danışıqlar, yəqin ki, , Ermənistanın tələb olunan şərtləri təmin etmək üçün hansı addımları atmalı olduğu aydınlaşdıqdan sonar 2025-ci ilin əvvəlində başlayacaq.
“Ermənistanda olan bu nümayəndə heyəti mərhələlər üzrə tədbirlər planı hazırlayır. Hazırda bütün addımlar, ardıcıllıq və s. müvafiq qurumlarla müzakirə olunur.
Şərtlərin siyahısına gəlincə, o qədər də çətin deyil. Burada əsas texniki məsələ biometrik pasportların hazırlanması və bir sıra sahələrdə vəziyyətin dəyişdirilməsi ilə bağlı səhiyyə sığortasıdır.
Eyni şey bizim sərhədlərdə və gömrük nəzarətindəki vəziyyətə də aiddir. Bu həm də miqrasiya strategiyamızın işlənib hazırlanması ilə bağlıdır.
İnsan hüquqları sahəsində nisbətən az işimiz var, amma əhəmiyyətli addımlar atılmalı olacaq” – deyə nazir müavini vurğulayıb.
Viza liberallaşdırılması üzrə dialoqun başa çatdırılması üçün tələb olunan addımlar siyahısına daxil olan səhiyyə sığortası proqramı isə Ermənistanın 2025-ci il üçün büdcə layihəsində yer almır.
Nazir müavini və maliyyə naziri arasında bu mövzuda danışıq hələ ümidverici deyil:
Gec-tez biz bu məsələyə müraciət etməliyik və əminəm ki, maliyyə baxımından bu vacib məsələnin həlli üçün uyğun həll yollarını tapacağıq – deyə Hovhannisyan qeyd edib.
Ermənistan hakimiyyəti AB ilə əməkdaşlıqdan razıdır. “Dayanıqlılıq və İnkişaf” proqramı çərçivəsində AB Ermənistana 270 milyon avro dəstək göstərməyi planlaşdırır.
Dörd illik proqramın layihəsi yekunlaşmaq üzrədir.
Başqa bir proqram çərçivəsində Avropa Sülh Fondunun 10 milyon avrosunun Ermənistana verilməsi noyabrın 18-dən başlayacaq. 2024-cü ilin iyulunda AB ilk dəfə olaraq Avropa Sülh Fondundan Ermənistana vəsait ayırmaq qərarına gəlib.
Yardımın məqsədi Ermənistanın silahlı qüvvələrinin maddi-texniki imkanlarını artırmaq və böhran və fövqəladə hallarda mülki əhalinin müdafiəsini yaxşılaşdırmaqdır.
AB ilə təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq yeni gündəmlə davam etdiriləcək, danışıqlar isə yaxın həftələrdə başa çatacaq.
“Bu yeni gündəm versiyası müqaviləni yalnız mümkün assosiasiya müqaviləsi ilə müqayisə etməklə yanaşı, CEPA-da olmayan təhlükəsizlik və digər yeni sahələri də əlavə edəcək.
AB ilə bu sahədə ən böyük irəliləyiş AB missiyasının fəaliyyəti və ümumi təhlükəsizlik və müdafiə siyasəti missiyalarına qoşulma ilə bağlıdır, bunun da Ermənistanın regional və qlobal təhlükəsizliyə töhfəsi olacaq” – deyə nazir müavini vurğulayıb.
Bu bütün məsələlərlə yanaşı, parlamentin “Ermənistan” fraksiyasının üzvü Artur Xaçatryan iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi mövzusunda faktlarla danışmağı təklif edərək narahatedici rəqəmləri açıqlayıb.
“Sizin hökumət dövründə Ermənistan-AB ticarət-iqtisadi əlaqələri ən pis vəziyyətdədir. Sentyabrın 21-dən sonra bizim xarici ticarətimizdə AB-yə ixracımız heç vaxt 4,5% olmamışdı, halbuki bu ilin ilk altı ayı ərzində belə olub.
Bizim şaxələndirdiyimizi deyirlər, lakin faktlar göstərir ki, sizin hökumət dövründə Avropa ilə ticarət-iqtisadi əlaqələr ən pis vəziyyətdədir” – deyə Xaçatryan qeyd edib.
İqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyanın sözlərinə görə, bunun səbəbi Ermənistan şirkətlərinin və ya onların real sahiblərinin Rusiya vətəndaşları olmasıdır.
“Burada problem köklüdür. İxracatçıların əsl sahibləri və ya ixracatçılar Rusiya vətəndaşları olub və Qərb sanksiyaları altına düşüblər, biz də ixrac etmirik.
Bu, iqtisadiyyatımızın həssas nöqtələrindən biridir. Məsələn, mis, molibden və digər mədən məhsulları əvvəllər Avropaya ixrac olunurdusa, indi ixrac istiqamətləri dəyişərək Çinə yönəlib.
Bu kontekstdə AB ilə ticarət azalarkən Çin və digər ölkələrlə ticarət artmışdır”.
Avropa Ermənistanın müxtəlif mallarına, bəzən gözlənilməz mallara maraq göstərir.
Bəs Ermənistan AB ölkələrinə nə ixrac edir? İqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyan bunu belə açıqlayıb:
Avstriya: lif və ipəkdən geyim
Belçika: molibden və filiz konsentratları
Bolqarıstan: mis filizi və konsentratları
Almaniya: kişi kostyumu, şalvar, gödəkçə
Danimarka: rentgen aparatları və tibbi hissələr
Estoniya: meyvə şərabları
İrlandiya: mirvari və qiymətli daşlar
İspaniya: alüminium folqa
İtaliya: paltar, isti gödəkçə, çətir
Latviya: konyak, rom, cin, araq, likör
Polşa: alüminium folqa
Litva: təmizlənmiş mis, əridilmiş ərinti, pirinç və bürünc
Lüksemburq: tütün və nikotin
Xorvatiya: kostyum, şalvar, yubka
Kipr: təmizlənməmiş alüminium.
Erməni mallarını Avropa bazarında daha tanınan etmək üçün Xarici İşlər nazirinin müavini Paruyr Hovhannisyan Avropa Birliyi ölkələrində iqtisadi nümayəndələrin rolunun aktivləşdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Brüsseldə iqtisadi nümayəndəliklər Fransa, Almaniya və Benilüks ölkələrində – Belçika, Hollandiya və Lüksemburqda da genişləndiriləcəkdir.
AB-nin “oyun qaydaları”na uyğun olaraq Ermənistan artıq konyak adı ilə öz məhsulunu tanıda bilməyəcək. Ermənistanda istehsalçılar məhsullarını artıq həmin coğrafi adla qeyd edə bilməyəcək.
Əvəzində “Erməni brendisi” coğrafi ad kimi qeydiyyata alınacaq. Gevorq Papoyanın sözlərinə görə, “Konyak” coğrafi adının istifadəsini mərhələli şəkildə dayandırmaq üçün lazımi proseslər həyata keçirilir.
