ABŞ-ın Türkiyədəki səfiri Tomas Barakın bəyanatı Ermənistanda qızğın müzakirə mövzusuna çevrilib. O, bu günlərdə Ankarada keçirdiyi mətbuat konfransında Ermənistan və Azərbaycanın regionda yolların bağlanması ilə bağlı yanaşmalarındakı ziddiyyətlərin unikal həllini təklif edib.
“Bütün bunların mərkəzində Türkiyə durur, Azərbaycan və Ermənistan da. Onlar 32 kilometrlik yol üstündə mübahisə edirlər, amma bu, zarafat deyil.
Bu, tam on ildir, 32 kilometrlik yol üstündə davam edir. Bəs nəbaş verir?
Amerika gəlib deyir: “Yaxşı, biz bunu öz üzərimizə götürəcəyik. Bizə yüz illik icarəyə 32 kilometrlik yolu verin, siz hamınız ondan istifadə edəsiniz”.
Amma bu qəbilə düşüncəsi getmir. Biz “epluribusunum” adlı vəziyyətə gəlib çatmışıq. Bu nə deməkdir?
Bu, kütlələrdən biri naminə imtina etmək deməkdir. Amerikada da var. Orada yoxdur. Orada, önəmlik, sonra ailədir, sonra yeni millətdir. bu “epluribusunum” yayılacaq və biz latından ərəbə, ərəbdən rusa, rusdan çin dilinə keçəcəyik” – deyə Barak qeyd edib.
ABŞ-ın Ankaradakı səfirinin bu bəyanatının Vaşinqtonun tərəflərə rəsmi təklifi olub-olmaması ilə bağlı nə Dövlət Departamenti, nə də Ağ Ev hələlik şərh verməyib.
Siyasi şərhçi Hakob Badalyan Faktor TV-yə müsahibəsində qeyd edir ki, səfir müzakirə olunan və ya müzakirə olunan, lakin reallığı çox şübhəli olan bir fikir səsləndirib.
Politoloq Tiqran Qriqoryanın fikrincə, ABŞ-ın son aylar bu yola böyük maraq göstərdiyi açıq-aydın görünür, lakin səfirin bəyanatının Vaşinqtonun istəklərini nə dərəcədə dəqiq ifadə etdiyi bəlli deyil.
Son həftələr müxtəlif mənbələrdən Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşması prosesində yolların bağlanması çərçivəsində Ermənistan ərazisindən keçən yola Amerikanın nəzarət edə biləcəyi ilə bağlı nəşrlər dərc olunub.
Bu barədə ilk yazan Karnegi Fondu olub. Dövlət Departamenti bu məlumatı şərh etməkdən imtina edib və Ermənistan xarici işlər nazirinin müavini Mnatsakan Səfəryan bəyan edib ki, müəyyən şərtlər yerinə yetirildiyi təqdirdə yolun idarə olunmasının beynəlxalq şirkətə verilməsi Ermənistanın nəzərdən keçirəcəyi variantdır.
Hakop Badalyanın sözlərinə görə, ABŞ Qafqaz yollarının strateji hesab edildiyi dövlətlərin razılığı olmadan təkbaşına belə bir qərar verə bilməz. ABŞ-ın Türkiyədəki səfirinin bəyanatından sonra Baş nazirin mətbuat katibi Nazeli Bağdasaryan aydınlıq gətirib ki, Ermənistan regional infrastrukturun blokadadan çıxarılmasını müstəsna olaraq Ermənistan Respublikasının suverenliyi, ərazi bütövlüyü və yurisdiksiyası kontekstində müzakirə edir.
O, Ermənistan Respublikasında torpaq icarəsi institutunun yalnız kənd təsərrüfatı torpaqları üçün mövcud olduğunu vurğulayaraq, “Ermənistan öz suveren ərazisinə nəzarətin heç bir üçüncü tərəfə verilməsini müzakirə etməyib və müzakirə etmir” -deyə yazıb.
Bəs Vaşinqton belə bir niyyəti varsa, yalnız Ermənistan Respublikasının daxili qanunvericiliyinə və ya Ermənistanın mövqeyinə görə ondan geri çəkiləcəkmi?
Məsələn, may ayında ABŞ Kiyevlə nadir minerallara dair memorandum imzalayıb. İmzalanmadan əvvəl tərəflər arasında böyük gərginlik yaşanıb, onun pik nöqtəsi Ağ Evdəki qalmaqallı Tramp-Zelenski mübahisəsi olub.
Zelenski qarşı çıxsa da, sonda sövdələşmə Trampın ideyaları çərçivəsində baş tutub. ABŞ eyni qətiyyətlə Ermənistandan keçən yola nəzarəti bərqərar etməyə çalışacaqmı?
Bununla belə, ekspertlər bir məsələdə həmfikirdirlər: Amerika diplomatı təsadüfi açıqlama verə bilməzdi, xüsusən də Türkiyədə işləyən biri.
Mətn factor.am-ə məxsusdur.
