Noyabrda Bakıda təşkil olunan iqlim konfransı ətrafında düzgün ab-hava yaratmaq üçün Ermənistanın cəmi bir neçə ayı var.
Hazırda belə bir vəziyyət yaranıb ki, COP 29 konfransı həm Ermənistan, həm də Azərbaycan üçün həm siyasi, həm də imic əhəmiyyətinə malikdir.
Kimin hansı nəticə və ya mənfi nəticə əldə etməsi ölkənin addımlarından asılıdır.
Bununla bağlı Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin keçmiş prokuroru Luis Moreno Okampo X səhifəsində ermənilərə təkliflə çıxış edib.
Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin keçmiş prokuroru Luis Moreno Ocampo Azərbaycanda təşkil olunacaq COP 29 beynəlxalq iqlim konfransına qarşı media kampaniyası təklif edir.
Sabiq prokuror Azərbaycanın “tərəflərin sülh konfransı” adlandırdığı konfransın Bakıda keçirilməsini problemli hesab edir.
Bu arada, Okampo xatırladır ki, yalnız 2023-cü ildə BMT-nin Soyqırımın qarşısının alınması üzrə xüsusi müşaviri altı halda, o cümlədən Dağlıq Qarabağda davam edən təhlükəni müəyyən edib.
Okampo hesab edir ki, erməni girovlar və digər siyasi məhbuslar qeyd-şərtsiz azad olunmasa, Azərbaycanın konfransda sülh müqaviləsi imzalamaq təklifi mənasız və məntiqsizdir. Okamponun sözlərinə görə, bütün dünya ermənilərinin təşkil etdiyi media kampaniyası COP 29-da iştirak edən jurnalistləri, nümayəndə heyətini və qeyri-hökumət təşkilatlarını erməni girovlar və siyasi məhbuslarla bağlı Azərbaycandan cavab tələb etməyə məcbur edir.
Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin keçmiş prokuroru yazıb:
“Məqsəd aydındır. Həqiqətən də sülh tərəfdarı olan Tərəflərin 29-cu konfransı Bakıdan erməni girovların və siyasi məhbusların azad edilməsi ilə qeyd edilməlidir. Erməni icmaları, iyulun 23-də başlayacaq COP 29-a hazır olun.
Siz COP 29-u təkcə iqlim dəyişikliyi üçün deyil, insan hüquqları və ədalət məsələlərinə çata bilərsiniz. Ermənilər, dəyişikliyin öncülləri olmaq vaxtıdır. Şərh yazın və müsbət səs verin. Əminəm ki,çoxları sizə qoşulacaq, o cümlədən mən”.
Bakının iqlim konfransının ekoloji cəfəngiyyatı
COP 29 beynəlxalq iqlim konfransının əslində müxtəlif məqsədləri və maraq təbəqələri var. Azərbaycan Bakıda böyük beynəlxalq tədbir təşkil etməklə istədiyi ab-havanı yaratmağa, özünü reallıqla ziddiyyət təşkil edən obrazla təqdim etməyə çalışır.
Ən birinci “tematik” məqsəd regionda iqlim və ətraf mühitin mühafizəsi məsələlərində “lider” statusunu qazanmaqdır.
Bir neçə ay əvvəl Ermənistan Respublikasının bir sıra qeyri-hökumət təşkilatları beynəlxalq ictimaiyyətin “gözünü” açmağa çalışıblar. “Ermənistan meşələri” qeyri-hökumət təşkilatının rəhbəri, ekoloq-hüquqşünas Nazeli Vardanyan “Radiolur”a müsahibəsində beynəlxalq strukturlara iqlim problemi ilə bağlı Bakı Beynəlxalq Forumunu boykot etməyə çağıran mesajlar göndərdiklərini bildirib.
“Azərbaycanın böyük ekoloji problemləri var, çünki o, qaz və neft hasil edən ölkədir və ekoloji normalara əməl olunmur, bütün Xəzər hövzəsi çirklənir, hava çirklənir, sular çirklənir.
Bununla bağlı beynəlxalq strukturlarda kifayət qədər protokollar var. Amma bütün konvensiyaların iştirakçısı olmadıqlarına görə bu qədər təzyiq göstərə bilmirlər, heç bir beynəlxalq norma onlara şamil olunmur, ona görə də istədiklərini edirlər.
Nəzərə alsaq ki, iqlimə mənfi təsir göstərən çirkləndirici ölkədir, demokratik deyil, söz azadlığı yoxdur, ictimai iştirakçılıq yoxdur, məhkəmələr ictimaiyyət üçün əlçatan deyil və bundan əlavə, təcavüzə yol vermiş və 120 min insanı məcburi köçkün vəziyyətinə salmış ölkədir.
Bütün bunlar onu göstərir ki, Azərbaycanda belə bir forum keçirilə bilməzdi”.
Nazeli Vardanyan əmindir ki, Azərbaycan bu illər ərzində qurduğu siyasətə sadiq qalaraq, forum zamanı elə müzakirələr təşkil etməyə çalışacaq ki, onun ekoloji problemlərinə deyil, Ermənistanın ekoloji məsələlərinə toxunacaq və o məhkəmə iddialarına hansılar ki, Ermənistana qarşı hazırlayıb.
Bakının İqlim Konfransının siyasi “oyunu”.
Lakin konfrans öncəsi Azərbaycan da “sülhməramlı” rolunu oynamağa çalışır, Ermənistana konfrans çərçivəsində istənilən sənədi imzalamağı təklif edir.
Bundan əvvəl, əlbəttə ki, o, “Sülh Müqaviləsi”ni imzalamaq üçün əlverişli vaxtdan danışdı, Ermənistanın Baş naziri cavab verdi ki, “Sülh müqaviləsini imzalamaq üçün həmişə yaxşı vaxtdır”, o, hazır olduğunu bir neçə dəfə təsdiqlədi.
Nəzərə alsaq ki, Bakıdan dəvət artıq Ermənistanın Xarici işlər nazirinin adından göndərilib, indi “Prinsiplər” sənədinin imzalanması real hesab olunur.
Azərbaycanın dəyişən əhval-ruhiyyəsini nəzərə alaraq, hazırda siyasi müstəvidə aktiv müzakirələr gedir və bu halda Bakı konfransında yalnız Ermənistan iştirak edə bilər.
“Hanrapetutyun” partiyasının başqanı, keçmiş Baş nazir Aram Sarkisyan üçün Bakıya səfərinin yalnız bir səbəbi var .
“Bu, Azərbaycanın “ümumi prinsiplər ətrafında saziş” dedikdə nəyi nəzərdə tutmasından asılıdır”.
Əgər Əliyev 1975-76-cı illərdə Alma-Ata Bəyannaməsi ilə müqavilə imzalayacağını nəzərdə tutursa.
Yaxud demarkasiya prosesini ən son xəritələrlə irəlili aparmaqdırsa, yəni Praqada, sonra Soçidə və s. şifahi olaraq razılaşdığı prinsipləri imzalamağa hazırdırsa, onları əsas prinsiplər kimi yazıb altına imza atacaqsa, onda o zaman getmək və imzalamaq olar.
Bu günə qədər biz Azərbaycanla danışıqlar zamanı bir çox prinsipləri razılaşdırmışıq, lakin onlar heç vaxt imzalanmayıb. Yox əgərgedəcəklər və eləcə elan edəcəklərsə getməyin əhəmiyyəti yoxdur. Əgər Əliyev deyirsə: imza atacağıq, deməli getməyə dəyər.
Bakının İqlim konfransının hüquqi “dəyəri”.
Ermənistanın Bakının İqlim konfransında iştirakı məsələsinin də hüquqi “dəyəri” var ki, bunu “Prival News”a müsahibəsində “Həqiqət və Ədalət” Mərkəzinin həmtəsisçisi, amerikalı erməni hüquqşünas Milena Maylyan müzakirə edib.
“Aprel ayında Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsində Azərbaycana, Əliyevə, bir çox yüksək vəzifəli şəxslərə qarşı iddia qaldırdıq və bu, bizim üçün çox problemlidir.
Başa düşmək lazımdır ki, belə bir dəvət qəbul olunarsa, bunun hansı müsbət cəhətləri ola bilər? Ola bilsin ki, bizim xəbərimiz olmayan arqumentlər var, sadəcə olaraq dəvəti qəbul edib, meydana çıxıb iştirak etmək, mənə elə gəlir ki, indi mövcud olan proseslər üçün yaxşı olmaz. Onlar kifayət qədər ciddi problemlər yarada bilərlər”.
Hüquqşünasın sözlərinə görə, yaxın aylarda konfransın dəyərlər sistemi üzərində işləmək vacibdir ki, Bakı konfransına gedən hər bir iştirakçı müxtəlif beynəlxalq konvensiyaların pozulduğu, qərarların qəbul edildiyi və aralıq olduğu ölkəyə getdiyini yaxşı bilsin.
Müxtəlif beynəlxalq məhkəmələrin qərarlarına məhəl qoyulmur və konfrans günlərində burada çoxlu hərbi əsir saxlanılır.
