Bakıda keçirilməsi planlaşdırılan BMT-nin COP29 iqlim konfransı ərəfəsində Beynəlxalq insan haqları təşkilatı Amnesty International Azərbaycanda insan hüquqlarının vəziyyəti ilə bağlı hesabat dərc edib və öz tövsiyələrini konfrans iştirakçılarına təqdim edib, factor.am yazır.
COP29-da BMT-yə üzv dövlətlərin hökumət nümayəndələri, həmçinin Fələstin Dövləti, Müqəddəs Taxt-Tac, Niue, Kuk adaları və Avropa İttifaqının nümayəndələri də daxil olmaqla 40-50 min nümayəndənin iştirak edəcəyi gözlənilir. Təşkilat qeyd edir ki, Azərbaycanda söz, birləşmək və toplaşmaq azadlığının uzunmüddətli məhdudlaşdırılması ilə insan hüquqlarının narahatedici vəziyyəti var. Dinc etirazlar, o cümlədən ekoloji qrupların başçılıq etdiyi aksiyalar mütəmadi olaraq zorakılıqla yatırılır və hazırda 300-dən çox insan siyasi motivlərlə həbsdədir.
Azərbaycanda müstəqil medianın işi qanunlarla ciddi şəkildə əngəllənir və hakimiyyətin real və ya dərk edilən tənqidinə, həbsxanalarda işgəncələrə və pis rəftarın digər formalarına görə daimi qisas almaq təhlükəsi Azərbaycanda geniş yayılıb, cəzasızlıq möhkəmlənib. 2023-cü ilin dekabrında COP29-a ev sahibliyi edən ölkə elan edildikdən sonra Azərbaycanda insan haqlarının çətin vəziyyətinin daha da pisləşdiyi vurğulanır. Hakimiyyət bu il ondan çox fəalı və jurnalisti mühakimə edib, iqlim böhranı ilə bağlı əsas səsləri susdurub.
Amnesty International həm sammit zamanı, həm də ondan sonra Azərbaycanda repressiyaları və sənəd pozuntularını izləməyə davam etdiyini bildirir. Təşkilat həmçinin vurğulayır ki, mədən yanacaqları Azərbaycan iqtisadiyyatının təxminən yarısını və ixrac gəlirlərinin böyük əksəriyyətini təşkil edir. Dövlət neft-qaz şirkəti SOCAR prezident İlham Əliyev hökumətinin əsas gəlir mənbəyidir. Bununla belə, Azərbaycan da qalıq yanacaqlardan sürətli keçidə nail olmaq üçün öz ədalətli payını verməlidir. Bu ilin əvvəlində isə Əliyev qaz hasilatını genişləndirmək planlarını açıqlayıb ki, bu da Azərbaycanın Paris sazişi üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliklərə tam uyğun gəlmir.
Yuxarıdakıları nəzərə alaraq, təşkilat iqlimlə bağlı bütün qərarların mərkəzində insan hüquqlarını qoymağa çağırır. Bunu edə bilən dövlətlər iqlim maliyyəsini və itkilər və zərərlərə görə kompensasiyanı əhəmiyyətli dərəcədə artırmalı, bütün dövlətlər qalıq yanacaqları tez və ədalətli şəkildə ləğv etməyi öhdələrinə götürməlidirlər, COP29 iştirakçıları karbon tutma, saxlama və utilizasiya kimi riskli texnologiyalara əl atmamalıdır. Bundan əlavə, təşkilatın fikrincə, Azərbaycan hökuməti və digər hökumətlər vətəndaş məkanını qorumalı, söz, birləşmək və dinc toplaşmaq azadlığı hüquqlarını təmin etməlidir.
