Azərbaycandakı erməni kilsələrinə nə olub?
Azərbaycan ərazisindəki erməni orta əsr abidələri məhv edilib. Tarixi abidələr üzrə mütəxəssis Samvel Karapetyan öz “Azərbaycan sivilizasiyanın kənarında” adlı kitabında bir neçə sübutlər toplayıb.
Hazırda Azərbaycan ərazisində yüzlərlə orta əsr monastrları, kilsələri və abidələri vardır. Bunların çoxu ermənilərə aiddi və bu səbəbdən də məhv edilmişdir. Samvel Karapetyanın bunu sübut edən fotoları vardır. Fotolarda kilsələrin vəziyyəti aydın şəkildə görünür.
Vardaşen şəhəri (hazırda Oğuz şəhəri): Surb Astvatsatsin kilsəsinin şəklini Samvel Karapetyan 1986-cı ildə çəkmişdi.
Artıq 2000-ci ildə kiləs üzərindən erməni yazıları qaldırılmışdı və kilsə alban kilsəsi kimi təqdim edilir.
Daşbulağ kəndi (Şəki rayonu): Ermənilər burada 1918-ci ilədək yaşayıblar. Onlar Daşbulağda 1828-ci ildə Surb Qevorg kilsəsini tikdilər. Artıq 2010-cu ildə çəkilmiş fotoda görünür ki, kilsə ahır kimi tətbiq olunur.
Gandzak (hazırda Gəncə): 1633-cü ildə tikilmiş Surb Hovhannes kilsəsi musiqisi zalıa çəvirilib.
1985-ci ildə orada olan Samvel Karapetyan erməni yazılarının fotosunu çəkmişdi. 2007-ci ildə çəkilmiş fotoda aydın şəkildə görünür ki, erməni yazıları qəsdən qazılmışdır.
Gandzak (hazırda Gəncə): Sovet İttifaqının marşalı Hovhannes Bağramyanın büstü 1990-cı ildə məhv edilib və yerinə Azərbaycan xalq qəhərmanı Qaçaq Nəbinin büstü yerləşdirilib.
Xaçakap kəndi (hazırda Quşçi, Daşkəsən rayonu): Kənddəki Targmançats monastırın fotosu 1985-ci ildə çəkilmişdir. Digər fotoda görünür ki, monastırın zəng qülləsi məhv edildi. Bunu Google Earth tərəfindən 22.01.2002-ci ildə yayılmış fotolarda görürük.
1988-ci ildə xaçakaplilərin deportasiya günlərində sakinlərdən biri İsahak Bağyan monastır qəbiristanlığın xaçkarlarından birini məhvdən qurdararaq Bagrataşenə gətirib.
Suluk (Azad) kəndi: Pandasar zirvəsində olan 1856-cı ildə tikilmiş Surb Hovhannes kilsəsi qismən dağıdılmışdır.
Bakıdan yayılan “Yol” vərilişində 1896-cı il yazmalarda dayanan qadın kilsəni alban kilsəsi kimi təqdim edir.
Ablah kəndi (hazırda Göcakənd): Köhnə Ablah kəndində 17-ci yüz ildə tikilmiş Surb Minas kilsəsindən heç bir şey qalmamış.
Bunu Google Earth-in 29.09.2016-cı ildə yayılmış fotolardan görürük. Ehtimal var ki, kilsə 1990-cı illərin sonlarında və 2000-ci ilin əvvəllərində dağıdılıb.
Banants kəndi (hazırda Bayan, Daşkəsən rayonu): Surb Grigor Lusavoriç kilsəsi üzərinə Azərbaycan bayrağı asılıb. Keçmişdə zəng quləsində xaç vardı.
Agulis kəndi (Naxicevan, Ordubad rayonu): Verin Tağ Surb Tovma monastırı hələ 1990-larda dağıdılmışdı. Google Earth-in 2011-ci və 2016–cı illərdə çəkilmiş fotolarından görünür ki, monastır yerində məscid tikilmişdir.
