Akademik Ruben Safrastyan Türkiyə xarici işlər nazirinin davranışını təkcə mənəvi deyil, həm də cinayət əməli hesab edir.
Beynəlxalq hüquq eksperti Ara Ğazaryan da hesab edir ki, bu əmələ hüquqi qiymət verilməlidir.
Söhbət Türkiyənin Xarici işlər nazirinin Uruqvayda ermənilərin etiraz aksiyasına “boz qurdlar” jestini göstərərək cavab verməsindən gedir.
Bundan sonra, Türkiyə səfiri izahat vermək üçün Uruqvay Xarici işlər nazirliyinə çağırılıb. Uruqvay Prezidenti də yüksək rütbəli türk məmurunun irqçi davranışı simvolizə edən jesti qəbuledilməz hesab edib.
Xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşma mühitinin formalaşmasına heç bir töhfə verməyən qınaq obyekti. Ermənistan parlamentinin Xarici Əəlaqələr komitəsinin sədri Edurad Ağacanyan Çavuşoğlunun jestinə cavab olaraq Facebook səhifəsində yazıb.
Aprelin 24-də – Erməni Soyqırımı qurbanlarının Anım günündə Uruqvayın Montevideo şəhərində Türkiyə səfirliyi qarşısında toplaşan ermənilərin etirazına Çavuşoğlu türk millətçiliyini simvolizə edən millətçi “boz qurdlar” jesti ilə cavab verib.
Bundan sonra Türkiyə səfiri izahat vermək üçün Uruqvay Xarici işlər nazirliyinə çağırılıb. Çavuşoğlunun bu hərəkətinə keçmiş Xarici işlər naziri Zöhrab Mnatsakanyan da reaksiya verib.
“Mövlut Çavuşoğlu, “boz qurdlar”ın salamı iyrənc, rəzil və irqçidir. Sanki Hitler məzarından salam verir” – deyərək keçmiş nazir Twitter-də yazıb.
Türk millətçilərinin bir-birini bu formada salamlaması 2019-cu ildə Avstriyada qadağan edilib. Almaniyada Xristian Demokrat Partiyası və Sol Partiyası 2018-ci ildə salamlaşma jestini faşist adlandıraraq qadağan etməyi təklif ediblər.
Hadisə Uruqvayın erməni icmasının narazılığına səbəb olub. Uruqvay 1965-ci ildə Erməni Soyqırımını tanıyan ilk ölkə olub.
Akademik, türkoloq Ruben Safrastyan “Radiolur”a müsahibəsində yüksək rütbəli türk məmurunun irqçi işarə nümayiş etdirməsini qəbuledilməz və qınana bilən kimi qiymətləndirib.
“Erməni Soyqırımının 1,5 milyon qurbanının xatirəsinin əvvəlki dövləti Osman imperiyasının bu soyqırımı törətmiş dövlətin nümayəndəsi tərəfindən təhqir olunması mənəvi cəhətdən məhkum olunur.
Lakin Çavuşoğlunun münasibəti həm də bu baxımdan pislənilir. Bu jest irqçiliyin təbliğatını ehtiva etdiyinə görə, bu, Türkiyənin ən yüksək vəzifəli şəxslərindən birinin xüsusilə başqa bir ölkədə irqçi yanaşmanı müdafiə etməsi deməkdir. Buna artıq hüquqi qiymət verilməlidir”.
Hadisədən sonra Türkiyə səfiri izahat vermək üçün Uruqvay Xarici işlər nazirliyinə çağırılıb. Erməni Soyqırımının 107-ci ildönümü ilə bağlı keçirilən tədbirdə çıxış edən Uruqvay Xarici işlər naziri Fransisko Butillon Çavuşoğlunu ermənilərə ünvanlanan “boz qurdlar” işarəsinin əlaməti olaraq məhkum edir.
Nazir Uruqvay tərəfindən Erməni Soyqırımının tanınmasını bir daha təsdiqləyərək bildirib ki, onun ölkəsi sülhü və fiziki və mənəvi zorakılıq və nifrətlə əlaqəli bütün hərəkətləri müdafiə edən yaddaş və prinsiplər ölkəsidir.
Deutsche Welle xəbər verir ki, Uruqvay Prezidenti Luis Lakale Pou da Türkiyənin Xarici işlər naziri Çavuşonun ermənilərə qarşı millətçi jestini tənqid edib. “Çavuşoğlunun münasibəti sərtliklə i tənqid olunmalıdır (…), icma təhqir olunur, bi isə ədalətlidir” – deyə o, qeyd edib.
Türkiyə Xarici işlər nazirinin Uruqvaya səfəri də mümkün ticarət razılaşması üzrə danışıqlara başlamaq məqsədi daşıyırdı. Uruqvay Prezidenti vurğulayıb ki, ticarətdə irəliləyiş Montevideonun qarşı tərəfin “daxili və ya xarici siyasəti” ilə razılaşdığı anlamına gəlmir.
Akademik Ruben Safrastyan baş verənləri “boz qurdlar” simvolunun nümayişi hesab etmir, hesab edir ki, bu, cinayət əməlidir və biz bu məsələdə ardıcıl olmalıyıq.
Beynəlxalq hüquq üzrə mütəxəssis Ara Ğazaryan akademikin fikirləri ilə razılaşır. Bu jest həm də nifrət nitqi cinayətini ehtiva edir, onun sözlərinə görə, bu cinayət nifrət nitqini açıq şəkildə yayır.
“Yüksək rütbəli məmurun belə jest göstərməsi ilk növbədə davranış məsələsini gündəmə gətirir, dövlət qulluqçusunun, yüksək rütbəli məmurun etikası məsələsini gündəmə gətirir.
Türkiyədə dövlət qulluqçusu etikası normaları da var. Cinayət məsuliyyəti bundan asılıdır. Onun göstərdiyi jest ictimai yerlərdə nifrət nitqinin yayılmasıdır.
Bir çox ölkələrdə bu, cinayətdir.İndi toxunulmazlıq məsələsi qaldırıla bilər, bu, Uruqvay qanunvericiliyi ilə öyrənilməlidir.Amma içində İstənilən halda yerli erməni icması benefisiar kimi nifrət nitqinə əsaslanan hüquqi prosesə başlaya bilər”.
Bu il təkcə Uruqvayda deyil, dünyanın müxtəlif ölkələrində də Erməni Soyqırımının 107-ci ildönümü ilə bağlı tədbirlər keçirilib ki, bu da akademik Safrastyanın fikrincə, heç nəyin unudulmamasının bariz mesajıdır.
“Bu dəyirmi yubiley deyil, bu 100 və ya 110 il deyil. Və belə bir şəraitdə də müxtəlif ölkələrin rəsmilərinin, deputatlarının, hökumət üzvlərinin müvafiq bəyanatlar verməsi, tədbirlərdə iştirak etməsi Erməni Soyqırımının unudulmaması deməkdir”.
Ankaranın unutdurmaq cəhdlərinə baxmayaraq, dünya Erməni Soyqırımını xatırlayır. İstanbulda “Erməni Soyqırımı” qurbanlarının xatirəsinə həsr olunmuş tədbir yerli hakimiyyət orqanlarının qadağasına görə ləğv edilib.
Bu il Erməni Soyqırımının 107-ci ildönümü tədbirləri nəinki yalnız Uruqvayda həm də dünyanın müxtəlif ölkələrində keçirilib. Bu da akademik Safrastyana görə dəqiq mesicdir ki, heç nə unudulmur”.
