Artsax Respublikasının keçmiş dövlət naziri Artak Beqlaryan bildirib ki, Okampo Dağlıq Qarabağ Soyqırımı ilə bağlı ikinci hesabatını təqdim edib. Soyqırımın qarşısının alınması və cəza mexanizmlərinə də toxunub.
“Dekabrın 18-də Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin birinci baş prokuroru Luis Moreno Okampo Azərbaycanın 2023-cü ildə Dağlıq Qarabağ (Artsax) xalqına qarşı törətdiyi soyqırımı ilə bağlı ikinci hesabatını dərc edib.
Bu hesabat Dağlıq Qarabağdakı vəziyyətə yönəlib, soyqırımın iyirmidən çox qurbanının, o cümlədən Artsaxın üç keçmiş prezidentinin və Azərbaycanda həbsdə olan digər beş liderin azad edilməsinin təcili olduğunu qeyd olunur.
Soyqırım Konvensiyasının qəbulunun 75-ci ildönümü dövlətin soyqırım faktını ardıcıl olaraq inkar etmək mövqeyini ortaya qoyur.
2023-cü ilin son aylarında BMT-nin soyqırımın qarşısının alınması üzrə xüsusi müşaviri etnik qruplara, o cümlədən Rohincalara, Dağlıq Qarabağ xalqına, Efiopiya Tiqranlarına, İsraillilərə və Fələstinlilərə və Darfur masalitinə qarşı soyqırım təhlükəsinin mövcud olduğu altı fərqli vəziyyət barədə xəbərdarlıq edib.
Soyqırım Konvensiyasında ABŞ, Fransa, Böyük Britaniya, Almaniya, İsrail və Rusiya kimi iştirak edən dövlətlər Dağlıq Qarabağ xalqının ciddi soyqırımı riski ilə bağlı xəbərdarlıqlara məhəl qoymadılar. Əvəzində onlar yeni hərni əməliyyətlərdəm qaçmaq, öz iqtisadi və geosiyasi maraqlarını həyata keçirmək üçün Ermənistanla Azərbaycan arasında sazişin imzalanmasına şərait yaratmaq istəyirdilər, məsələn, İsrail Azərbaycana irimiqyaslı silah satışında maraqlı idi.
Konvensiyada iştirak edən dövlətlər soyqırımdan faydalanmamalıdır.
Onların soyqırımın qarşısının alınmasına sadiqliyi prezident Əliyevin Ermənistana hücum etmək üçün soyqırım niyyətinin qiymətləndirilməsini davam etdirməyi, Dağlıq Qarabağda öz həyatlarını və əmlakını itirənlərə kompensasiya verilməsini, etnik qrupun öz ata-baba yurdlarına təhlükəsiz qayıtmaq hüquqlarına təminat verilməsini və “erməni məhbuslarının” azad edilməsini tələb edir”.
Artak Beqlaryanın ifadəsi, Soyqırım Konvensiyasının II/b maddəsi ilə müəyyən edilmiş, bütün etnik qrupun məruz qaldığı ciddi psixoloji zərərini göstərir.
Hesabatda üç mövvzunu ətraflı təhlil olunur:
a) Əsrlər boyu Dağlıq Qarabağda yaşayan bir qrup erməninin etnik təmizləməyə məruz qalması soyqırım, məcburi deportasiya isə insanlığa qarşı cinayətdir.
b) Dağlıq Qarabağ soyqırımının qarşısının alınmasında ardıcıl dövlət təcrübəsi hədəfdə olan etnik qrupa qarşı soyqırımı haqqında məlumatlara məhəl qoymamaqdan ibarətdir.
c) Soyqırımı cəzalandırma öhdəliyinə gəlincə, Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi fevralın əvvəlində prezident Əliyevin 2021-ci il mayın 10-dan bəri Ermənistanda törətdiyi cinayətləri araşdırmaq yurisdiksiyasını alacaq”, – Beqlaryanın bildirdi.
