Ermənistanın Avropa Birliyinə daxil olmaq istəyi daha çox göz qabağındadır, bu, ötən ilin oktyabrından bəllidir və ölkənin liberal müxalifəti bunun böyük dəstəkçisidir.
ER hökuməti də dəstək verir, sadəcə olaraq daha praqmatik yanaşmanı mənimsəyib, addım-addım həyata keçirir.
Bu fikri beynəlxalq münasibətlər və təhlükəsizlik üzrə ekspert Sosi Tatikyan jurnalistə müsahibəsində Ermənistanla Avropa Birliyi arasında inkişaf edən münasibətlərdən danışıb.
“Avropa Birliyi də öz mahiyyətinə görə praqmatik təşkilatdır və bizim hökumətlə Ermənistanın üzv olması ilə bağlı danışıqlar aparır ki, əhalimiz yanlış gözləntilər yaratmasın, Ermənistan asanlıqla tamhüquqlu üzv olacaq.
Əslində, bu, hamı üçün uzun və çətin prosesdir, illərlə tələb olunur, demokratik prinsiplərlə bağlı bir çox meyarlar var və üzv olmaq istəyən ölkənin qonşuları ilə münaqişəsi olmaması vacibdir” – deyə Tatikyan bildirib.
Onun sözlərinə görə, bu proses iqtisadi baxımdan çətin olacaq, çünki Ermənistan Avropa Birliyinə üzv olmaq üçün Aİİ-dən çıxmalıdır, çünki o, eyni zamanda iki əks strukturda ola bilməz.
Bu, hazırda mümkün deyil, çünki biz Aİİ ölkələrinin ümumi bazarı ilə sıx bağlıyıq. Ekspertin fikrincə, KTMT-dən çıxmaq maddi və praktik olaraq Aİİ-dən daha asandır, çünki biz hər il sonuncudan çoxlu gəlir əldə edirik və bu strukturdan birdən çıxsaq, iqtisadiyyatımız dərhal çökəcək.
Onun sözlərinə görə, keçid mərhələli olmalıdır və bu yolla Avropa İttifaqı müəyyən kvota və üstünlüklər verməklə bizə kömək etməlidir ki, biz bazarımızı tədricən Aİİ-dən Avropa İttifaqına keçirə bilək.
Tatikyanın sözlərinə görə, Ermənistan-AB münasibətlərinin ən böyük nailiyyəti AB-nin monitorinq missiyasının Ermənistanda yerləşdirilməsi və fəaliyyət göstərməsidir ki, bu da Azərbaycanın sürünən ilhaqına və mümkün hərbi təcavüzə qarşı yumşaq çəkindirici vasitədir.
Əgər bu missiya yerləşdirilməsəydi, Ermənistan daha çox ərazi itirəcəkdi, ona görə də ekspertin fikrincə, bu missiya Avropa Birliyinin Ermənistana qarşı atdığı ən mühüm addım idi.
Buna baxmayaraq, həmsöhbətimizin fikrincə, Avropa İttifaqı ABŞ-la birlikdə Azərbaycana qarşı liberal sülh nəzəriyyəsinə xas siyasətdən istifadə edib ki, bu siyasət Azərbaycan kimi aqressiv və avtoritar dövlətin timsalında işləyə bilməz.
“Avropa Birliyi və ABŞ həqiqətən də düşünürdülər ki, Azərbaycan heç bir beynəlxalq sülhməramlı qüvvələr olmadan, Artsaxa muxtariyyət statusu vermədən Artsax ermənilərinin təhlükəsizliyini və hüquqlarını təmin edə bilər, bu da sadəlövhlük idi.
AB-nin Dağlıq Qarabağdakı ermənilərə qarşı etnik təmizləməyə reaksiyası yumşaq olub, çünki AB-də bütün qərarlar konsensus əsasında qəbul edilir, halbuki təşkilat son illərdə çoxlu müxtəlif qruplar, müxtəlif ölkələrlə müxtəlifləşib.
Siyasi sistemlər və daxili dinamika, bəziləri AB-nin ermənipərəst qərarlar qəbul etməsinə mane olur. Bu, məsələn, Macarıstandır, baxmayaraq ki, öz maraqlarından çıxış edən başqa ölkələr də var, çünki onlar Azərbaycandan qaz alırlar və Bakının rəsmi tərəfdarlarıdırlar, ona görə də Avropa Birliyi Nazirlər Şurası Dağlıq Qarabağın etnik təmizlənməsindən sonra qəti şəkildə cəzalandırıcı bəyanat qəbul etməyib.
Təbii ki, Borel öz fikrini bildirib, lakin onun bəyanatı Nazirlər Şurasının bəyanatı ilə eyni qüvvəyə malik deyil” – deyə Tatikyan bildirib.
Onun sözlərinə görə, Avropa Birliyi bir tərəfdən demokratiya və insan hüquqlarının fundamental dəyərlərinə sadiqliyini, digər tərəfdən isə enerji təhlükəsizliyinə əsaslanan geosiyasi, praktiki maraqlarını tarazlaşdırmağa çalışır.
Rusiyadan asılılığı azaltmaq üçün Avropa Birliyi Azərbaycan və Fars körfəzinin avtoritar dövlətləri ilə enerji sazişləri imzalayıb.
Yəni, bir tərəfdən Avropa Birliyi öz enerji təhlükəsizliyini təmin etməyə, digər tərəfdən isə dəyər sistemini qorumağa çalışır ki, bu da Tatikyanın fikrincə, son dərəcə çətin prosesdir.
“Əlbəttə, Avropa Birliyi regionumuzda yeni müharibənin başlamasını istəmir, çünki Ukraynadakı müharibədən sonra o, artıq çox məşğuldur və daim Rusiya-Ukrayna müharibəsi nəticəsində yaranmış vəziyyəti idarə etməyə çalışır.
AB Azərbaycanın hücumu olacağı təqdirdə gəlib erməniləri xilas edəcəyi kimi saxta illüziyalarla bizi qidalandırmaq istəmir. AB-nin müşahidəçi missiyasının yerləşdirilməsi AB-nin bizim üçün edə biləcəyi ən çox şey idi, sadəcə olaraq başqa bir müharibədən qaçmağa çalışırdı.
Digər mühüm addım bu təşkilatın sülhməramlı alətlərinin və adekvat maliyyənin təmin edilməsi ola bilər. Macarıstan bu məsələdə problemlər yaratsa da, biz ümid edirik ki, bu maneə dəf olunacaq və nəhayət ölümcül olmayan, yumşaq hərbi AB olacaq.
