Ermənistan Parlamentinin sədri Alen Simonyanın rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Parlamentlərarası İttifaqın Cenevrədə keçirilən 149-cu Assambleyasında iştirak edib.
Sülh sazişi Parlamentin sədrinin digər ikitərəfli görüşlərinin də gündəliyində olub. Alen Simonyanın Türkiyə və Azərbaycan parlamentlərinin rəhbərləri ilə görüşləri əvvəlcədən planlaşdırılıb. Cenevrə əldə olunmuş razılaşmaların bir uğursuzluğunu qeyd etdi.
Simonyan bəyan edib ki, sülh zamanıdır. Bu açıqlama Azərbaycan tərəfinin Ermənistan və Azərbaycan parlament rəhbərlərinin Cenevrədə planlaşdırılan görüşünü ləğv etdiyi gündən sonra olub. Ermənistan tərəfi Ermənistana qayıdandan sonra əlavə dəqiqləşdirmələr təqdim etməyə hazırlaşır.
Simonyan Parlamentlərarası İttifaq Assambleyasının iştirakçılarına Ermənistanın sülhə nail olmaq üzrə gündəliyini təqdim edib.
“Biz Azərbaycanı siyasi iradə nümayiş etdirməyə, fürsətdən istifadə etməyə və mümkün reallığa çevrilmək üçün bizə qoşulmağa dəvət edirik. Ermənistan bu gün də sülh müqaviləsi imzalamağa hazırdır. Aylar əvvəl sülh prosesi ciddi şəkildə başlayanda Azərbaycan beynəlxalq səviyyədə tanınmış beş bənd üzrə bizim razılaşmamızı istəyirdi”.
Simonyanın bəyanatını Azərbaycan prezidentinə cavab kimi anlamaq olar. Rəsmi Yerevanın təklifi rəsmi Bakı tərəfindən rədd edilib. Azərbaycan prezidenti bəyan edib ki, “Ermənistanla sülh müqaviləsinin bütün bəndləri eyni dərəcədə vacibdir və onları bir-birindən ayırmaq olmaz”. Əliyev Ermənistan tərəfinin təklifini qəbul etməyib.
Cenevrədəki uğursuz görüşlə yanaşı, regionda sülh və sabitlik məsələləri ilə bağlı keçirilən görüş də var. Alen Simonyan Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri Numan Kurtulmuşla görüşüb. Simonyan bildirib ki, Cənubi Qafqazda sülh mövzusu da daxil olmaqla, ikitərəfli məsələlərin geniş spektri müzakirə olunub.
Bu yaxınlarda Yerevanda “Sülhün kəsişməsi” layihəsinin müzakirəsində iştirak edən Türkiyənin Milli Müdafiə Universitetinin Atatürk adına Strateji Araşdırmalar İnstitutunun nümayəndəsi, professor Əhməd Kasım Han qeyd edib ki, Türkiyə bu mərhələdə Ermənistanla münasibətlərinin normallaşmanın əleyhinə deyil.
Ermənistanla münasibətlərin indiki mərhələdə, xüsusən də Ermənistanın “Sülhün kəsişməsi” proqramı Türkiyənin üstünlük verdiyi “Orta Dəhliz” layihəsini tamamlaya bilər. Amma bu halda da türk analitiki üçün sualdır: əgər fərqli maraqlar varsa, o zaman Türkiyənin hansı maraqlara üstünlük verəcəyi danılmazdır.
“Türkiyə və Ermənistan bir sıra yaxşı fürsətləri əldən verdi. Ter-Petrosyanın hakimiyyətinin son dövrü belə bir fürsət idi, 2008-09-cu illər, Türkiyə əhalisi bu cür normallaşmanın əleyhinə olsa da, “futbol diplomatiyası” illəri də fürsət idi. İndi görürəm ki, başqa şans var”.
O, Türkiyə ilə Ermənistan arasında hər hansı razılaşmanın olması Azərbaycanla münasibətlərlə şərtləyib.
Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin tənzimlənməsi ilə bağlı Ermənistan tərəfinin xüsusi nümayəndəsi Ruben Rubinyan da mütəmadi olaraq Yerevanın rəsmi mövqeyini vurğulayır.
2024-cü il iyulun sonunda xüsusi nümayəndələrinin 5-ci görüşü olub. Axurik/Akyaka dəmir yolu sərhəd-keçid məntəqəsinin işə salınmasına imkan verəcək texniki ehtiyacların qiymətləndirilməsi və bundan əvvəl üçüncü dövlətlərin nümayəndələri üçün Ermənistan-Türkiyə sərhədinin açılması ilə bağlı razılıq əldə olunub . sonuncu isə hələ də icra olunmayıb.
Buna görə də, Rubinyan deyir ki, Ermənistan fundamental beynəlxalq prinsiplərə əsaslanaraq, ilkin şərt olmadan sərhədləri açmağa hazırdır.
“Sabah Azərbaycanla “Sülh müqaviləsi” bağlamaq, sabah Azərbaycanla açıq ünsiyyət, sabah Türkiyə ilə diplomatik əlaqələr qurmaq. Biz “real siyasət” nöqteyi-nəzərindən danışsaq, nə etmək olar, hər şey çox sadədir.
Bütün bunlarla yanaşı, Azərbaycan tərəfinin erməni tərəfi ilə planlaşdırılan görüşü ləğv etdiyi həmin Cenevrədə regional məsələlər də Azərbaycan və Türkiyə parlamentlərinin rəhbərləri tərəfindən ayrıca müzakirə olunub.
Türkiyə parlamentinin sədri X mikrobloqunda yazıb ki, qondarma “Zangezur dəhlizi” deyilən məsələdə də qardaş Azərbaycanla çiyin-çiyinədirlər. Rubinyan da deyir ki, Türkiyə ilə münasibətləri normallaşdırması üçün Ermənistanın siyasi iradəsi var.
