RF Xarici işlər naziri Aleksandr Pankin KTMT ilə Ermənistan arasındakı fikir ayrılıqları və onların mümkün həll yolları barədə danışıb.
O, xüsusilə KTMT -nin üzvlük haqlarının ödənilməməsi məsələsinə toxunub. Pankin bildirib ki, əgər Ermənistan 2025-ci ilin sonuna qədər təşkilatın üzvlük haqqını ödəməsə, KTMT müxtəlif ssenariləri nəzərdən keçirə bilər.
Rəsmi Yerevan isə KTMT ilə münasibətlərdə hələ də dəyişiklik olmadığını bildirir.
Moskva tərəfi, Ermənistanın KTMT üzvlük haqlarını ödəməməsi davam etdiyi təqdirdə nəticələri barədə xəbərdarlıq edib. Bu xəbərdarlıq Rusiyanın Xarici işlər naziri səviyyəsində səslənib.
Aleksandr Pankin açıqlayıb ki, əgər Ermənistan 2025-ci ilin sonuna qədər KTMT -nin büdcəsinə üzvlük haqqını ödəməsə, iki illik ödənişlərin edilməməsi halında təşkilatın üzv ölkələri “müxtəlif ssenariləri nəzərdən keçirə bilər”.
Rusiya nümayəndəsi bu ssenarilərin hansıları olduğunu konkretləşdirməyib.
Ermənistan 2024-cü il fevralında KTMT -də iştirakını dondurduğunu elan etdi, həmin ilin mayında isə təşkilata maliyyə töhfələrini dayandırdı. Ermənistan XİN bu qərarı təşkilatın “Ermənistanın təhlükəsizliyini təmin etmək öhdəliyini yerinə yetirmədiyi” ilə əsaslandırıb.
KTMT ilə Ermənistan arasındakı münasibətlər 2022-ci il sentyabrından, Azərbaycanın təcavüzündən və Ermənistanın ərazilərinə soxulduqdan sonra gərginləşib.
Rəsmi Yerevan təkcə təşkilatın vəziyyətə müdaxiləsini deyil, həm də Ermənistan ərazilərinin işğalı ilə bağlı siyasi qiymətləndirmə gözləyirdi.
Ermənistan parlamentinin sədri Alen Simonyan son günlərdə TŞMT ilə münasibətlərdə heç bir dəyişiklik olmadığını bildirib:
“Heç bir yenilik yoxdur. Yəni heç bir dəyişiklik baş verməyib. KTMT bizim qiymətləndirdiyimiz eyni KTMT-dir, hansı ki, bu münasibətlərdə rus tərəfi üçün ən ağrılı məsələdir”.
KTMT daxilindəki fikir ayrılıqları yalnız Rusiya ilə deyil, həm də Belarusla münasibətlərə təsir edib. Ermənistan baş naziri bu məsələyə aid olaraq xüsusilə qeyd edib:
KTMT rəhbərlərindən biri: “44 günlük müharibəni hazırlayan, ona qoşulan, təşviq edən və Azərbaycanın qələbəsini arzulayanlar bizdədir.
Bəs mən indi Belarus prezidenti ilə KTMT formatında oturub müzakirəmi aparım? Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko olduğu müddətcə heç vaxt bu ölkəyə səfər etməyəcəyəm.
Ümumiyyətlə, bəyan edirəm ki, bundan sonra Ermənistan Respublikasının heç bir rəsmi nümayəndəsi Belarusu ziyarət etməyəcək”.
KTMT-nin büdcəsinə əsasən, İrəvan 2024-cü ildə təşkilata təxminən 53 milyon rubl ödəməli idi.
Təşkilatın illik maliyyələşdirilməsi aşağıdakı nisbətdə həyata keçirilir: 50% Rusiyaya, 10% isə digər üzv dövlətlərə aid edilir.
Yeri gəlmişkən, KTMT-də üzvlük haqları ilə bağlı yaranan vəziyyət unikal deyil. Rusiyanın müavin xarici işlər naziri belə qeyd edib ki, təşkilatda texniki və ya maliyyəli səbəblər üzündən ödənişlərin gecikdirilməsi halları olub.
Lakin Ermənistanın vəziyyəti siyasi prinsipial məsələ ilə əlaqədar olduğu üçün istisna təşkil edir.
KTMT ilə əlaqələr məsələsi bu yayın əvvəlində Ermənistana planlaşdırılan səfər zamanı parlament sədri Alen Simonyanın rus həmkarı Valentina Matviyenko ilə müzakirə oluna bilər.
Simonyan: “Qarşılıqlı həll edilməmiş məsələlər var. Gəlin onları həll etməyə çalışaq”.
Ermənistan uzun müddətdir ki, KTMT- nın birgə hərbi təlimlərindən və görüşlərindən uzaq qalır, lakin təşkilatdan çıxmaq üçün rəsmi müraciət etməyib.
Bunu Rusiyanın müavin Xarici işlər naziri Aleksandr Pankin də təsdiqləyib. Pankin hətta iki illik ödənişlərin olmaması halında belə üzv dövlətin təşkilatdan xaric edilməsi ehtimalını “çox zəif” adlandırıb.
O, açıqlamasında bildirib: “Yəqin ki, ölkələr arasında əməkdaşlığın gələcək üsullarını müzakirə etmək mümkün olacaq”.
KTMT-dən fərqli olaraq, münasibətlər nə BİA (BMİƏ)-da, nə də EAİT-də bu qədər gərgin deyil. Regional və Avrasiya inteqrasiyası məsələləri üzrə Daimi Komissiyanın sədri Vağarşak Hakobyan əksinə, EAİT ilə əməkdaşlığın davam etdirilməsinin Ermənistan üçün çox vacib olduğunu vurğulayıb.
O, KTMT ilə problemləri EAİT ilə əlaqələndirməməyi məsləhət görüb:
“Biz öz üzvlüyümüzü və EAİT-dəki tərəfdaşlarımızı, xüsusilə Rusiyanı qiymətləndiririk. Onunla mal dövriyyəsi davamlı artır və biz tərəfdaşlarımızla münasibətlərimizi dərinləşdirmək üçün hər şeyi etməliyik.
KTMT və EAİT tamamilə fərqli strukturlardır. Biz burada heç nədən yayınmırıq və yaya da bilmərik”.
Avropa Birliyinə üzvlük prosesinin Ermənistanda müzakirəsi ilə bağlı son spekulyasiyalar:
Parlamentin son iclasında Ermənistanın Avropa Birliyinə üzvlük prosesinin ikinci oxunuşunun gündəmdən çıxarılması ilə əlaqədar “bu qərarın geosiyasi dəyişikliklərlə əlaqəli olduğu” fərziyyələri yayılsa da, bu təxminlər həm Alen Simonyan, həm də Vağarşak Hakobyan tərəfindən təkzib edilib.
