“Middle East Eye” xəbər verir ki, Türkiyə Qəzza zolağında ölkəni məsuliyyətə cəlb etmək üçün qlobal səylərə uyğun olaraq İsrailə qarşı altı tədbiri dəstəkləmək qərarını açıqlayıb və bu yaxınlarda keçirilən beynəlxalq sammitdə qəbul edilmiş birgə bəyannaməni rəsmi olaraq təsdiqləyən ilk ölkə olub.
Bu addım Ankaranın görüşdə təqdim olunan konkret fəaliyyət planına qoşulmaqdan ilkin imtina etməsi ilə bağlı daxili tənqidlər fonunda atılıb.
Tədbirlər iyulun 15-16-da Haaqa Qrupu çərçivəsində Kolumbiya və Cənubi Afrikanın birgə ev sahibliyi etdiyi Fələstin üzrə fövqəladə konfrans zamanı qəbul edilmiş siyasi bəyannamədən irəli gəlir.
Latın Amerikası, Afrika, Asiya, Avropa və Yaxın Şərqdən 30-dan çox ölkə iştirak edib, təşkilatçılar İsrailin Qəzza zolağındakı hərbi kampaniyasına qarşı indiyədək ən koordinasiya edilmiş hüquqi və diplomatik səy kimi qiymətləndiriblər.
Türkiyə isə sammitdəki bəyannamənin ümumi siyasi mesajını dəstəkləyib, ilkin olaraq altı bəndlik fəaliyyət planını dəstəkləməkdən imtina edib.
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan ötən cümə günü bildirib ki, bu qərar Türkiyənin Yunanıstanla Egey dənizində dəniz mübahisələri səbəbindən ratifikasiya etmədiyi BMT-nin Dəniz Hüququ Konvensiyasına dair hüquqi narahatlıqlara əsaslanıb.
Fidan qeyd edib ki, tədbirlər, xüsusilə limana giriş və dəniz tranzitinə qoyulan məhdudiyyətlər Türkiyənin davam edən regional mübahisələrdəki mövqeyinə hüquqi təsir göstərə bilər.
“Hüquq ekspertləri və müvafiq qurumlarla məsləhətləşdikdən sonra belə qənaətə gəldik ki, mətni yalnız öz qeyd-şərtimizlə qəbul edə bilərik”, o, müxalifətin tənqidlərinə qarşı deyib.
Gecikməyə baxmayaraq, xarici işlər nazirinin müavini Nuh Yılmaz çərşənbə axşamı bildirib ki, Türkiyə indi altı tədbiri, o cümlədən İsrailə hərbi ixracı dayandırmaq, İsrailin öz ərazisindən silah tranzitini rədd etmək və dövlət satınalmalarını nəzərdən keçirmək də daxil olmaqla, tam şəkildə həyata keçirəcək.
Paketə həmçinin universal yurisdiksiyaya dəstək və Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin İsrailin iddia edilən hərbi cinayətləri ilə bağlı təqibi daxildir.
Yılmaz Middle East Eye-a verdiyi açıqlamasında, “Uşaqlar təkcə bombardmanlardan deyil, həm də aclıqdan ölür. Bu, mənəvi və sistemli çöküşü göstərən süni humanitar fəlakətdir”dedi.
O, Türkiyənin qərarının Haaqa Qrupunun beynəlxalq hüquqa riayət etmək üçün “ədalətli çağırış”ını əks etdirdiyini bildirib.
Boliviya, Kolumbiya, Kuba, Honduras, Malayziya, Namibiya, Seneqal və Cənubi Afrikanın daxil olduğu qrup digər dövlətləri BMT Baş Assambleyasının 80-ci sessiyasının açılışına təsadüf edən 20 sentyabr tarixinə qədər tədbirlər görməyə çağırıb.
Boliviya, Kolumbiya, İndoneziya, İraq, Liviya, Malayziya və Cənubi Afrika da daxil olmaqla on iki ölkə artıq tədbirləri öz daxili sistemlərinə daxil etməyi öhdəsinə götürüb.
Haaqa Qrupu Türkiyənin bəyannaməni dəstəkləməsini alqışlayıb. Qrupun icraçı katibi Varşa Qandikota-Nelutla, “Bu gün Türkiyənin atdığı addımlar, beynəlxalq hüququn sadəcə istinad edilməməsi deyil, tətbiq edilməli olduğunun güclü təsdiqidir”dedi.
B’Tselem və Physicians for Human Rights-İsrail son 21 ayda münaqişə ilə bağlı araşdırmalara əsaslanaraq, İsrailin Qəzzada fələstinlilərə qarşı soyqırım törətdiyini və ölkənin Qərb müttəfiqlərinin bunun qarşısını almaq üçün hüquqi və mənəvi öhdəliyə malik olduqlarını açıqlayıb.
Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi (ICJ) İsrail qüvvələrinin Qəzzada fələstinlilərə qarşı soyqırım törətdiyi iddiası ilə Cənubi Afrikanın açdığı işə də baxır.
Mətn factor.am-ə məxsusdur.
