Azərbaycanın xarici siyasəti müttəfiqlərlə imzalanmış sənədlərdə götürdüyü öhdəliklərə qətiyyən uyğun gəlmir.
Xarici siyasət müstəvisində ciddi fikir ayrılıqları olan Rusiya və Türkiyə arasında Azərbaycan, cəmi bir ay əvvəl Rusiya tərəfi ilə imzalanmış müttəfiqlik bəyannaməsini pozaraq Azərbaycan bununla özünə cəlb etməyə çalışır. Bəs Azərbaycan tərəfi niyə təmkinli deyil?
Azərbaycan bir əllə iki qarpız saxlamaq istəyir. O, Rusiyanın yeni müttəfiqi, “Ukraynasevər” Türkiyənin sadiq və vəfalı dostudur.
Əliyevin kabinetinin bir divarında Ankara ilə “Şuşi bəyannaməsi”, digərində isə fevralın 22-də Moskva ilə imzalanmış müttəfiqlik bəyannaməsi var.
Politoloq Armen Vardanyan hesab edir ki, bu iki sənəd bir-biri ilə ziddiyyət təşkil edir, Rusiyanın əsas silah sifarişçisi birdir Azərbaycandır və o birdir Krımın müstəqilliyini tanımayacaq, əks halda beynəlxalq ictimaiyyətlə ciddi problemlər yaranacaqdır.
Bəs Rusiya-Azərbaycan bəyannaməsi harada qaldı? Azərbaycanı niyə cilovlamır?
Armen Vardanyanı dinləyək:
“Azərbaycan çox yaxşı manevr edir.Harada lazımdırsa həmin deklarasiya ilə hərəkət edir. Harada ki, o deklarasiya lazım deyilsə ”ona məhəl qoymur”.
Eyni şey bütövlükdə Rusiyaya da aiddir. Vaxtıyla Bismark bir dəfə demişdi ki, “Rusiya ilə imzalanan sənədlər imzalandığı kağız parçasına dəyməz”.
Əgər Rusiya ilə Türkiyə arasında Krım məsələsində ciddi qarşıdurma olsaydı, Azərbaycanın bu iki ölkə arasında düşünməli çox şeyi olardı.
Lakin Azərbaycan bu vəziyyətdən ancaq yararlana bilər, çünki o, nəinki bu ikisinin maraqlarına qarşı çıxmır, hətta hardasa onları birləşdirir” – deyə Cənubi Qafqaz üzrə ekspert Armine Marqaryan bildirib. Bu baxımdan o, “Şuşini” Türkiyə-Azərbaycan və Moskvanın Rusiya-Azərbaycan deklarasiyalarını şərh edir ․
“Hər halda mən bu iki sənədə qarşı çıxmazdım, çünki Rusiya və Türkiyənin qlobal məqsəd və strategiyaları bir çox hallarda ziddiyyət təşkil etsə də, buna baxmayaraq, bu iki tərəf çox səmərəli əməkdaşlıq edə bilir.
Onun təzahürlərindən biri də böhrandır. Ukraynada Türkiyə tərəfi vasitəçiliyini təklif edəndə “təəssürat yaranır ki, Türkiyə tərəfi Rusiya ilə Ukrayna arasında dayanacaq əsas vasitəçi olacaq”.
Azərbaycan əslində bu iki düşərgədədir. Ukraynaya 5 milyon dollarlıq dərman verir, təcili yardım maşınlarını pulsuz yanacaqla təmin edir, Rusiya əleyhinə təbliğatın səviyyəsini o həddə çatdırır ki, Rusiyada ən məşhur azəri mətbuat orqanlarından biri olan “Haqqınaz” bloklanır.
Yaxşı bəs Azərbaycan niyə belə xarici siyasət yeritdiyinə görə cəzalandırılmır? Hərbi-siyasi ekspert Areq Koçinyan izah edir.
“Əvvəla, bu, Azərbaycanın enerji daşıyıcılarıdır. Bugünki dünyada onların rolu görünməmiş şəkildə artıb, çünki Norveç, Rumıniya, Azərbaycan, bir neçə başqa yerdən gələn enerji mənbələri birlikdə Rusiyadan imtina etməyə imkan verəcək”.
Əksinə, indi həm Rusiya, həm də Türkiyə Azərbaycan tərəfini “böyük oyun kartı” hesab edir. Rusiya Azərbaycanı təmkinli, ən azı neytral, Türkiyəni isə “Avropaya açıq” görmək istəyir.
“Bu vəziyyətdə Azərbaycanın Rusiyaya qarşı siyasətini mən xüsusilə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin gərginləşməsi ilə şərtləndirərdim, çünki biz qaz təchizatı ilə bağlı nə baş verdiyini görürük.
Azərbaycanın Artsax ermənilərini məhv etmək və Artsaxı əhalidən təmizləmək kimi dövlət siyasəti getdikcə artır.
Ekspertin qənaətincə, nə qədər ki, Azərbaycan Rusiyaya və Türkiyəyə lazımdır, Azərbaycan tərəfi xarici cəbhədə müttəfiqlərini təhqir etməyən hərtərəfli siyasətinə görə cəzalandırılmayacaq.
Türkiyə ilə “Şuşi” və Rusiya ilə “Müttəfiq əməkdaşlığı” barədə bəyanatlar isə dərinləşdirici və məhdudlaşdırıcı xarakter daşıyır.
Ekspertlər bu münasibətlərin Türkiyə ilə nə qədər dərinləşəcəyini, Rusiya tərəfinin tələbi ilə nə qədər təmkinli qalacağını söyləməkdə çətinlik çəkirlər.
