Ermənistan və AB arasında strukturun ölkəmizdəki müşahidə missiyasının statusu haqqında saziş imzalanıb. Ermənistan tərəfi missiyanın daha səmərəli həyata keçirilməsinə töhfə verəcəyini gözləyir.
Söhbət sağlamlıqdan tutmuş texniki məsələlərə qədər müşahidəçilər üçün asan şəraitin və qaydaların yaradılmasından gedir.
Nazir müavini aydınlaşdırıb ki, bu, diplomatların hər bir ölkədə malik olduğu səlahiyyətlərə bənzəyir. AB-nin Ermənistandakı nümayəndə heyətinin rəhbəri də əmin etdi ki, bununla da Avropa Birliyi irəliləməyə və ölkəmizdə mövcudluğunu gücləndirməyə hazır olduğunu qeyd edib.
Politoloq Gurgen Simonyanın fikrincə, müşahidə missiyasının statusu haqqında sazişin imzalanması AB-Ermənistan münasibətlərinin strateji xarakterini sübut edən hallardan biridir.
Ekspertin fikrincə, saziş sərhəddə müşahidəçilərin olması və monitorinqdən daha çox konseptual problemi həll edir. Politoloqun qənaətinə görə, bu, yalnız məsələnin formal qablaşdırılmasıdır.
“Məzmun baxımından o, AB-nə assosiasiya və Şimali Atlantika təhlükəsizlik sisteminin bir hissəsi olmaq perspektivini vəd edir.
Çünki sonda ER başa düşməlidir ki, regionda tək bir ifaçı kimi xarici çağırışların balanslaşdırıcı rolunu öz üzərinə götürə bilməz.
Sivil dünya ilə birləşmək üçün yeni müttəfiqlərə və bərabər yanaşmaya ehtiyacımız vduyulur və bu vəziyyət bizə bu dəstəyi verəcək”.
AB-nin müşahidə missiyasının təhlükəsizlik komponenti siyasi və geosiyasi məntiqə əsaslanan politoloq Suren Petrosyan üçün eyni dərəcədə birmənalı deyil.
Təəssüfflər olsun ki, bu, daha çox ictimaiyyətə yönəlib, “mesaj” kimi, görürsünüz ki, AB ilə münasibətlər həm hərbi, həm də strateji baxımdan getdikcə yaxınlaşır və dərinləşir.
“Status sazişi missiyanın ölkədə olmasının müxtəlif hüquq və öhdəliklərinin tənzimlənməsi ilə bağlı məsələlərdə hüquqi müəyyənlik yaradacaq” – deyə AB-nin Ermənistanda olan nümayəndə heyətinin rəhbəri bildirib.
AB Xarici işlər nazirləri bu yaxınlarda müşahidə missiyasının genişləndirilməsi təklifini təsdiqləyiblər. O, 2023-cü il fevralın 20-də iki illik mandatla Ermənistanda yerləşdirilib. Ermənistan xarici işlər nazirinin müavini Paruyr Hovhannisyanın sözlərinə görə, mandatın dəyişdirilməsindən danışmaq hələ tezdir.
“Manddat dəyişikliyindən danışmaq hələ tezdir. Söhbət potensialın artırılması və kəmiyyətin artırılmasından gedir. Hələlik konkret rəqəmlər təqdim edə bilmərik”.
Kanada AB-nin mülki müşahidə missiyasına qoşulub. Hazırda onun 103 nəfərdən ibarət beynəlxalq heyəti, o cümlədən AB ekspertləri və AB-nə üzv ölkələrindən olan müşahidəçilər var.
Xarici işlər nazirinin müavininin sözlərinə görə, üçüncü tərəflərin başqa maraqları da mövcuddur..
AB-nin Ermənistandakı nümayəndə heyətinin rəhbəri, səfir Vasilis Maraqos bunun insanların təhlükəsizliyini gücləndirəcəyinə inandıqlarını deyir.
İmzalanan saziş əsasən hüquqi məsələləri tənzimləyir, məzmun eyni qalacaq, müşahidəçilər isə müşahidəni davam etdirəcəklər.
“Biz həm də regionda etimadın güclənməsinə töhfə veririk. AB regionda sülhün bərqərar olmasına sadiqdir və bu, Ermənistanda əlimizdə olan alətlərdən biridir”.
Politoloq Gurgen Simonyanın fikrincə, AB-nin müşahidə missiyasının genişləndirilməsi Ermənistan-Azərbaycan sərhəd-keçid məntəqəsinin videomüşahidəsi ilə yanaşı, həm də ölkənin xidmətləri üçün maarifləndirici əhəmiyyət kəsb edə bilər.
“Onlar ərazi müdafiəsi məsələlərində öz yardımçı fəaliyyətlərini həyata keçirə bilərlər, çünki onlar mütəxəssisdir, baxmayaraq hələ də iştirak edirlər”.
Bəzi ekspertlər isə region ölkələrinin, xüsusən də İranın regiondankənar güclərin mövcudluğuna və fəaliyyətinə qarşı olduğunu nəzərə alaraq müəyyən risklər görürlər.
Təhlükələr həmişə var, deyən Gurgen Simonyan əlavə edir ki, ölkəmiz öz strateji maraqlarını və milli maraqlarını rəhbər tutmalıdır.
“Bir dost dövlət var, o da İrandır ki, onunla bərabər iş şəraitində fikir ayrılığı ola bilməz. ER-ın ekzistensial düşməni kimi mövqe tutan digərləri isə gec-tez ER -nın ayağa qalxıb belini düzəldəcəyi fikri ilə yavaş-yavaş barışmalıdırlar.
Simonyan deyir ki, İranla, eləcə də digər ifaçılarla danışmaqla qavrayışlı olmaq olar. Politoloq Suren Petrosyanın fikrincə, İranın bunu başa düşməsi çətin ki, mümkün deyil, çünki bu ölkə “qırmızı xətt”, “regiondan kənar qüvvələr” və ya “kənarda” formalaşdırılıb.
