Azərbaycan və Ermənistan sülh müqaviləsinin mətni üzərində işdə mühüm irəliləyiş əldə edilib. Bu haqda Azərbaycan prezidentinin xarici əlaqələr üzrə müşaviri Hikmət Hacıyev Almaniya KİV-lərinin birinə müsahibəsində deyib.
O, sazişin imzalanması şərtləri barədə danışmağı hələ tez hesab edib, lakin o, bir daha vurğulayıb ki, saziş sərhədlərin müəyyən edilməsi prosesindən yan keçməlidir.
Azərbaycan rəsmisi bildirib ki, sülh sazişi sərhədlərin demarkasiyasına girov olmamalıdır. Bu iki prosesin bir-birindən ayrılması yanaşması ikitərəfli danışıqlar formatına üstünlük verməsi kimi,eləcə də rəsmi Bakının son mövqelərində mərkəzi yer tutur.
Azərbaycan tərəfi bu məsələləri təbliğ etməklə hansı problemləri həll edir və Ermənistanın onlara qarşı hansı addımları var?
Son aylar azərbaycanlılar İran üzərindən alternativ tapdıqlarından əmin olaraq “Zəngəzur dəhlizi” haqda susurlar. Dünən isə Əliyevin köməkçisi Hikmət Hacıyev yenidən dəhlizlə bağlı danışıb.
“Nəqliyyat layihəsinin İran ərazisindən həyata keçirilməsi o demək deyil ki, Ermənistan ərazisindən keçən marşrutun bundan sonra mümkünlüyü nəzərə alınmayacaq. Biz Ermənistanla işləməyə hazırıq. “Dəhliz” ifadəsi sizi qorxutmasın, o, Ermənistanı iki yerə bölməyəcək, Ermənistan ərazisindən Naxicevanla nəqliyyat əlaqəsi onun suverenliyinə təsir etməyəcək”.
Ümumiyyətlə, Hacıyevin sözlərinə görə, indi Qarabağ məsələsi tamamilə gündəmdən çıxarıldığı üçün Ermənistanla sülh müqaviləsinin bağlanmasına heç bir ciddi maneə yoxdur.
“Sülh müqaviləsinin mətni üzrə mühüm irəliləyiş əldə olunub, lakin hələ də bir neçə həll olunmamış problem var” – deyə Hacıyev bildirib.
Bu gün Azərbaycan Prezidentinin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi Elçin Əmirbəyov Azərbaycan və Ermənistanın sülh sazişi bağlamaqdan uzaq olmadığını və danışıqların həlledici mərhələdə olduğunu bildirib.
Əmirbəyov vurğulamışdır ki, Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxicevan arasında əlaqə milli təhlükəsizlik baxımından Bakı üçün həlledici əhəmiyyət kəsb edir, bu, Orta dəhliz çərçivəsində alternativ marşrut kimi nəzərdən keçirilir.
Politoloq Tiqran Qriqoryan Bakının son açıqlamalarına yekun vuraraq qeyd edir:
“Belə bir təəssürat yaranıb ki, Azərbaycan sadəcə olaraq bütün problemli məsələləri “Sülh müqaviləsi”nin gündəliyindən çıxarmağa çalışır. Bundan əvvəl Qarabağ məsələsi əsas maneə hesab olunurdu, biz onların bunu necə həll etdiyini gördük.
Əslində, ondan əvvəl də razılaşma var idi ki, bu iki məsələ bir-birindən ayrılmalıdır.İndi görünən odur ki, ən problemli paket sərhəd paketidir və burada da görünür.
Hətta ilin sonunda rəsmi Bakı belə bir fikir bildirdi ki, sərhədlərin demarkasiyası məsələsi sülh müqaviləsindən ayrılmalıdır. Sərhədin demarkasiyası vaxt baxımından xeyli uzun çəkə biləcəyindən, parlamentin sədri Alen Simonyan jurnalistlərlə keçirdiyi brifinqdə belə variantın Ermənistan üçün məqbul ola biləcəyini istisna etməyib.
“Əsl sülhə gedən ölkə belə şeylərdə heç bir maneə görməyəcək. Düşünürəm ki, bəli, bəzi məsələləri həll etdikdən sonra, sülh müqaviləsini imzaladıqdan sonra, cəmiyyətləri sülhə gətirdikdən sonra, bəli, belə bir proses ola bilər, amma bu mənim şəxsi fikrimdir.
Yerevanın rəsmi mövqeyi isə belə görünür ki, “Sülh müqaviləsi”nin təməl daşı 1975-ci ildə SSRİ-nin iki ölkə arasındakı sərhədin xəritələrlə müəyyən edilməsi olmalıdır. Bu barədə bir müddət əvvəl Xarici işlər nazirinin müavini Vahan Kostanyan hökumətin iclasından sonra jurnalistlərlə söhbətində bildirib.
“Bizim üçün sərhədin dəqiqləşdirilməsi məsələsi çox fundamental olaraq qalır. Mühüm məsələlərdən biri Qranada Bəyannaməsində qeyd olunan blokadanın ləğvi prosesinin dörd prinsipinin qeydə alınmasıdır.
Mübahisələrin dəqiq həlli mexanizminin yaradılması bu işin öhdəsindən gələcəkdir. Bu, iki tərəfin mövqelərini uzlaşdırmalı olacağı məsələlərdir”.
Politoloq Tiqran Qriqoryan hesab edir ki, bu məsələlər “Sülh müqaviləsi”ndən ayrılsa, Ermənistan Azərbaycanın bütün tələblərini yerinə yetirəcək, Dağlıq Qarabağda baş verənləri qanuniləşdirəcək və bunun müqabilində minimum təhlükəsizlik zəmanəti almayacaq və yaxud sərhəd məsələləri və minimal problemləri həll etməyəcək.
Bundan əlavə, politoloqun fikrincə, Azərbaycan zaminlər institutu ilə bağlı öz gündəmini irəli sürmək istəyəndə, əvvəlcə Qərb platformalarında görüşdən imtina edərək, sonra isə üçüncü vasitəçilərin müdaxiləsindən danışaraq.
“Hesab edirəm ki, üçüncü ölkələrdə hər hansı görüş gözləmək lazım deyil. Bu görüşlər baş tutsa belə, daha formal xarakter daşıyacaq və Azərbaycan öz bütün məsələlərini ikitərəfli formatda həll etməyə cəhd edəcəkdir”.
