Azərbaycanın 30-dan çox qeyri-hökumət təşkilatı vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrini BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasına (“COP29”) Tərəflərin Konfransının Azərbaycanda keçiriləcək 29-cu sessiyasında iştirak etməməyə çağıran bəyanat yayıb.
Bəyanatda qeyd olunur ki, COP29 2024-cü ildə Avropa Şurası Parlament Assambleyasının (AŞPA) qərarı ilə bir sıra səbəblərə, xüsusən də Dağlıq Qarabağın blokadasının təşkilinə və hərbi əməliyyatlara, insan hüquqlarının davamlı şəkildə pozulmasına, müxalif siyasətçilərə və müstəqil mediaya qarşı təqiblərlərə görə AŞPA-dan uzaqlaşdırılan bir ölkədə keçiriləcək.
“Azərbaycan Mühacirlərinin Vətəndaş Koalisiyası (AZEX) İnsan Hüquqları İnstitutu (İHR) və Jurnalistlərin Azadlıq və Təhlükəsizliyi İnstitutu (RATİ) ilə birgə BMT-yə üzv dövlətləri insan haqları və demokratiyaya obyektiv qiymət verməyə və ölkənin hazırkı hakimiyyətinə ölkədə keçirilən COP-29 kimi irimiqyaslı tədbirdən siyasi dividendlər çıxarmağa imkan verməməyə çağırır.
Azərbaycanda müstəqil mətbuata və vətəndaş cəmiyyətinə qarşı təzyiqlər fonunda bu yakınlarda Əliyev hakimiyyətinin aqressiv və hərbi gündəmini təbliğ edən “Birinci Ətraf Mühit” koalisiyası kimi saxta “ictimai” birliklər yaradılır. Koalisiyanın təsisçilərindən biri Amin Məmmədovdur,o 2022-2023-cü illərdə Dağlıq Qarabağın blokadasının fəal iştirakçısı olub.
Blokada nəticəsində 120 minə yaxın insan ilkin tələbat mallarından, istilikdən və dərmandan məhrum olub. Saxta ekoloqlar daha sonra hərbçilərlə əvəz olundu. Dağlıq Qarabağ ərazisi etnik təmizləməyə məruz qalıb.
Azərbaycan iri neft şirkətlərinin və bəzi siyasi liderlərin dəstəyi ilə karbon əsaslı yanacaqların istehsalını genişləndirir. Eyni zamanda, iqlim riskləri və ətraf mühitə dəyən zərərlər əhəmiyyətli dərəcədə artır. Abşeron yarımadasının ərazisi neft və neft məhsulları, berillium, qurğuşun, uranla çirklənir. Çirklənmiş ərazi 21,3 min hektardır (TASİS 2009).
“Azər-Yod” MMC Azərbaycanın Neftçal rayonunun Mirqurbanlı və Yeni Qeşlaq kəndlərini su ilə təmin edən Mil Muğan suvarma kanalına radioaktiv yod buraxır. Sakinlər etiraz ediblər, lakin hökumətin nəzarətində olan mətbuat yalnız şirkətin əməkdaşlarından müsahibə götürdü.
2023 Azərbaycanın Gədəbəy rayonunun Söyüdlü kəndinin sakinləri Gyadaba qızıl-gümüş mədəninin istismarı nəticəsində yaranan tullantılar üçün nəzərdə tutulan sianid tullantıları anbarının tikintisinə etiraz ediblər. Hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən dəyənək, rezin güllə, bibər və gözyaşardıcı qazdan istifadə etməklə sakinlərə qarşı zorakılıq hərəkətləri edilib. Söyüdlü kəndinin sakinlərinin və ətraf mühitin müdafiəsi üçün heç bir Azərbaycan təşkilatı çıxış etməyib.
Müstəqil qeyri-hökumət təşkilatlarının və azad mətbuatın Bakıda keçirilən COP-29-da iştirakının təhlükəsizlik təminatı yoxdur, İsveçrə parlamentinin üzvü Nik Quqerlə 2024-cü ildə Azərbaycanda seçkilər zamanaı baş verdiyi kimi, təxribatlar və ya həmin ölkədən məcburi qovulması istisna edilə bilməz. O, Azərbaycan Mərkəzi Seçki Komissiyasında akkreditə olunmuş müşahidəçi statusuna və İsveçrə diplomatik pasportuna baxmayaraq, kobud və nümayişkaranə şəkildə Azərbaycandan deportasiya edilib.
“Biz COP29-a gedəcək iqlim fəallarının təhlükəsizliyindən narahatıq. Biz bilirik ki, Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyəti öz fəaliyyətində çox məhduddur və mühüm sosial məsələləri təhlükəsiz şəkildə müdafiə edə bilmir. Üzvlərimiz iqlim danışıqları zamanı artıq ayrı-seçkiliyə məruz qalıblar, ona görə də BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının Katibliyi COP29-da təhlükəsizlik və geniş miqyaslı vətəndaş cəmiyyətinin iştirakına xüsusi diqqət yetirməlidir”,- ən böyük beynəlxalq CAN EECCA iqlim şəbəkəsinin koordinatoru Olqa Boyko belə narahatlığını ifadə edib.
Biz AŞPA kimi nüfuzlu beynəlxalq təşkilatının Azərbaycanla bağlı mövqeyini, Azərbaycanda insan hüquqlarının pozulması ilə bağlı vətəndaş cəmiyyətinin beynəlxalq platformalarda çoxsaylı bəyanatlarını nəzərə alaraq, eləcə də Azərbaycanın saxta ekoloji təşkilat və koalisiyalarının Əliyev diktatura rejiminin aqressiv siyasi gündəmini məcbur etmək üçün manipulyasiya cəhdlərini pisləyərək, vətəndaş cəmiyyətini neft lobbisinin təşkil etdiyi siyasi şouda -COP29-da iştirak etməməyə çağırırıq”.
