Rusiyanın Xarici işlər naziri Sergey Lavrov bu yaxınlarda Bakıda sensasion bəyanatla çıxış edərək bildirib ki, Ermənistan Ermənistanla və Azərbaycan arasında kommunikasiyaların blokadadan çıxarılması prosesini sabotaj edir.
Lavrovun bəyanatına ER Xarici işlər nazirliyi cavab verib, o, rusiyalı rəsminin iddiasını rədd edib və “Rusiyanın Ermənistanla Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşdırılması prosesində konstruktiv iştirakını” şübhə altına alıb.
Ertəsi gün Rusiya Xarici işlər nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova Ermənistan XİN-in bəyanatına cavab verərək, Yerevanı öz səhvlərini başqalarının üzərinə atmaqda ittiham edərək, konkret olaraq sübut etməyə çalışdıqdan sonra Yerevanla Moskva arasında uzaqdan atışma davam etdi.
Rusiya tərəfinin bu mövzuda aktivləşməsi başa düşüləndir. Dağlıq Qarabağın əhalisinin boşaldılmasından sonra Moskvanın Cənubi Qafqazda baş verən proseslərə təsirini ciddi səviyyədə saxlamaq variantlarından biri onun Syünik ərazisindən keçən kommunikasiyalarda olmasıdır.
Qeyd edək ki, bu bəyanatlar həm Yerevan, həm də Bakı sülh sazişinin mətnindən blokadanın ləğvi bəndinin çıxarılması ilə bağlı razılığa gəldiklərini açıq şəkildə təsdiqlədikdən sonra edilir.
Moskvanı bu məsələdə fəallaşmağa sövq edən başqa bir amil ABŞ-ın blokadanın açılması prosesində Bakı və Yerevan üçün məqbul həll yollarına nail olmaq cəhdidir.
Xüsusilə, söhbət ABŞ dövlət katibinin müavini Ceyms O’Brayenin son aylardakı açıqlamalarından gedir. O`Brayen artıq bir neçə dəfə açıq şəkildə bəyan edib ki, Ermənistanın Cənubuna kommunikasiyaların açılması Rusiyanın regionda təsirini xeyli azalda bilər.
Ötən ilin sonunda O’Brayen regional kommunikasiyaların blokdan çıxarılması prosesinin prinsipləri haqqında da danışıb. Bu prinsiplərdən ən mühümü Rusiyanın mövcudluğunun istisna edilməsidir.
Bir anda Vaşinqton tərəflərlə bu prinsiplərin həyata keçirilməsinin texniki variantlarını müzakirə edərək, rabitəyə nəzarəti özəl şirkətə həvalə etmək ideyasını irəli sürdü.
Aydındır ki, bütün bunlar Moskvaya təsirsiz ötüşməyə bilməzdi.
Lakin Lavrovun Bakıdakı bəyanatı, eləcə də Zaxarovanın Ermənistanın öz öhdəliklərindən əl çəkməsi ilə bağlı bəyanatı indiki məqamda sadəcə olaraq aktual deyil.
Bu məsələlərin həll edildiyi təhlükəsizlik arxitekturası və regional tənzimləmələr artıq mövcud deyil.
Bu de-fakto halın de-yure reallığa çevrilməsi üçün Ermənistan 9 noyabr üçtərəfli bəyanatından dərhal öz imzasını geri götürməlidir.
Ermənistanda belə bir fikir var ki, bu addım regional sabitliyə əlavə risklər yarada bilər, çünki bəyanat ikinci Qarabağ müharibəsindən sonraYerevan və Bakı arasında atəşkəs rejimini tənzimləyən yeganə sənəddir.
İndiki məqamda bu narahatlıq həddindən artıq şişirdilir. Noyabrın 9-da bəyannamənin imzalanmasından sonra Azərbaycan həm Ermənistana, həm də Artsaxa qarşı bir sıra hərbi əməliyyatlar keçirərək, nəhayət, Dağlıq Qarabağ üzərində tam nəzarətin yaradılması kimi əsas məqsədinə nail oldu.
Bu baxımdan, aydındır ki, bu sənəd heç bir çəkindirici rol oynaya bilməz. Ermənistana yeni hücum olacağı təqdirdə Azərbaycanın bəhanə tapmaqda problemi olmayacaq.
9 noyabr bəyannaməsindən yalnız sülh müqaviləsi imzalandıqdan sonra rəsmən imtina edilə biləcəyi yanaşması da etibarsızdır. Azərbaycanın ilkin şərtlərini nəzərə alsaq, bu sənədin yaxın gələcəkdə imzalanması perspektivləri də qeyri-müəyyəndir.
Rusiyadan gələ biləcək mümkün təhlükələrə gəlincə, Ukrayna cəbhəsindəki vəziyyəti nəzərə alaraq, Moskva çətin ki, Ermənistana təzyiq göstərmək üçün ciddi resurslardan istifadə etməyə hazır olsun.
Üstəlik, ötən ilin inkişafı göstərir ki, həm Bakı, həm də Yerevan Rusiya ilə münasibətlərin indiki mərhələsində əvvəllər əldə edilməsi mümkün olmayan bəzi məsələlərdə elə nəticələr əldə edə bilirlər.
