Sübutların saxtalaşdırılması, istintaqın manipulyasiyası və ədalət mühakiməsinə maneçilik Azərbaycanın dövlət siyasətinin tərkib hissəsidir. Müstəqil beynəlxalq istintaq orqanları, hüquq institutları, xarici ekspertlər və hüquq müdafiə təşkilatları Azərbaycanın ittihamların saxtalaşdırılması, məhkəmə-tibbi ekspertiza rəyləri ilə manipulyasiya, sübutların gizlədilməsi və insan hüquqlarının pozulması hallarının qəsdən araşdırılmaması ilə bağlı çoxsaylı hallar aşkarlayıb. Bu barədə NEWS.am-a Daşnaksutyunun Erməni Bürosunun Hay Dat Komitəsindən məlumat verilib.
“Beynəlxalq və Müqayisəli Hüquq Mərkəzi” və Hay Dat sistemi çərçivəsində fəaliyyət göstərən “Erməni Hüquq Mərkəzi” birgə Azərbaycanın hərbi cinayətləri və insan hüquqlarının pozulmasını beynəlxalq ictimaiyyətdən gizlətmək vasitəsi kimi sübutların saxtalaşdırılması və təhrif edilməsi üzrə sistemli təcrübəsindən bəhs edən hesabat hazırlayıb.
Nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlar Human Rights Watch (HRW) və Amnesty International da Azərbaycanın bu təcrübəsini sənədləşdirib. Buraya həm vətəndaşlara, həm də korrupsiyaya etiraz edənlərə və hakimiyyət tərəfindən insan hüquqlarının pozulmasından danışanlara qarşı məqsədyönlü hücumlar, əsassız həbslər və siyasi motivli təqiblər daxildir. Dövlət siyasətinə qarşı çıxış edən və insan haqlarını müdafiə edən şəxslərin sistematik şəkildə hədəfə alınması Azərbaycan hakimiyyətinin tez-tez rastlaşdığı təcrübədir və Azərbaycan real pozuntuları ört-basdır etməyə çalışır. Bu, dövlətin nəinki insan hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı öhdəlik götürmədiyini, hətta onları müdafiə edənləri də təqib etdiyini göstərir.
ABŞ Dövlət Departamentinin 2021-ci il hesabatı təsdiq edir ki, Azərbaycan müntəzəm olaraq insan hüquqlarının pozulmasına və korrupsiyaya görə məsul olan məmurları məsuliyyətə cəlb etmir. Üstəlik, Azərbaycanın insan hüquqlarının pozulması ilə bağlı “araşdırmaları” sübutların uydurma və manipulyasiyasının aydın nümunələrini, şəffaflığın olmadığını və günahkarların məsuliyyətə cəlb edilməməsini aşkar edib.
Bir çox hallarda Azərbaycan hakimiyyəti sui-istifadə hallarında birbaşa iştirak etməklə yanaşı, həm də onları ört-basdır etməyə cəhd göstərib. Belə işlərdən biri “Lapşin Azərbaycana qarşı” işidir. Sonuncu Dağlıq Qarabağ münaqişəsini işıqlandırmaq üçün dövlət sərhədini keçdikdən sonra həbs edilib. Lapşinə Azərbaycan həbsxanasında işgəncə verilib, onun həyatı təhlükə altında idi, lakin Azərbaycan tərəfi bunun əksini təsdiq edən əsaslı sübutlara baxmayaraq, intihara cəhd kimi qiymətləndirərək, hadisəni lazımi səviyyədə araşdırmaqdan imtina edib.
Azərbaycan Milli İnsan Hüquqları İnstitutunun sistemli pozuntuları araşdırmaqdan və ya onlarla mübarizədən imtina etməsi ilə bağlı sənədləşdirilmiş tarixçəsi var. Nəticədə, 2018-ci ildə A statusundan B statusuna endirildi ki, bu da onun qərəzsiz hərəkət edə bilmədiyini və hakimiyyət orqanları tərəfindən insan hüquqlarının pozulması ilə bağlı mötəbər iddiaları araşdıra bilmədiyini nümayiş etdirir.
İnsan Hüquqları üzrə Universitetlər Şəbəkəsi qeyd edib ki, Azərbaycan hələ də 2020 və 2023-cü illərdə Dağlıq Qarabağa hücumlar zamanı ermənilərə qarşı törədilmiş vəhşiliklərə görə Azərbaycan silahlı qüvvələrinin heç bir üzvünü araşdırmayıb, ittiham etməyib və mühakimə etməyib. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin çoxsaylı qərarları Azərbaycanın sübutların saxtalaşdırılmasının, qəsdən prosessual pozuntuların və erməni qurbanlarına qarşı törədilmiş cinayətlərə görə sistematik cəzasız qalmasının miqyasını ifşa edib.
Bu və digər sənədləşdirilmiş halların fonunda Azərbaycan sübutların saxtalaşdırılması və ədalət mühakiməsinin qarşısının alınması, o cümlədən şahid ifadələri və məhkəmə-tibbi sübutların manipulyasiyası, habelə dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən pozuntuların araşdırılmasından imtinanın təkrarlanan nümunəsini nümayiş etdirir.
Azərbaycanın bütün səviyyələrində hüquq institutları müstəqilliyin olmaması, dövlət orqanlarının cinayətləri araşdırmaqdan imtina etməsi və insan hüquqlarının pozulması hallarının ört-basdır edilməsində birbaşa iştirak etməsi səbəbindən cəzasızlıq şəraitində fəaliyyət göstərir. Bu tendensiya daha çox Azərbaycanın ermənilərə qarşı törətdiyi insan hüquqlarının pozulmasına dair qeydlərdə özünü göstərir: siyasi motivli həbslərə haqq qazandırmaq üçün ittihamlar saxtalaşdırılıb, işgəncə və zorakılıq izlərini gizlətmək üçün məhkəmə-tibbi ekspertiza rəyləri manipulyasiya edilib, maddi sübutlar, o cümlədən yarılma nəticələri saxtalaşdırılıb, şahid ifadələri təhqiqata maneçilik törədilib.
Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq hesabatda Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin Azərbaycandan qovulmasından narahatlıq ifadə edilir. “Biz beynəlxalq ictimaiyyəti Azərbaycanın beynəlxalq hüquqi mübahisələrdə təqdim etdiyi bütün sübutları və hesabatları araşdırarkən Azərbaycanın sübutları saxtalaşdırması və ədalət mühakiməsinə mane olmasının sənədləşdirilmiş və sistematik nümunəsini nəzərə almağa çağırırıq”, – deyə hesabatda qeyd olunur.
