Türkiyə və Ermənistan Gürcüstan vasitəsilə birbaşa quru ticarətinə icazə vermək barədə razılığa gəlib. Bu haqda Türkiyənin T24 nəşri yazır.
AB Monitor jurnalisti Ezgi Aki-nin məlumatına görə, vəziyyətlə tanış olan iki ticarət mənbəyi Türkiyə və Ermənistanın ikitərəfli quru ticarətinə başlamaq barədə razılığa gəldiklərini bildiriblər.
Bu addım, Ankaranın Cənubi Qafqazda ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi daha geniş regional sülh səylərinin bir hissəsi kimi Yerevanla münasibətləri nizamlamaq səylərini aktivləşdirdiyi bir vaxta təsadüf edir.
Türkiyə və Ermənistanın rəsmi diplomatik münasibətləri yoxdur və onların sərhədi 1993-cü ildən bağlıdır. Bununla belə, iki paytaxt 2022-ci ildə sərhədləri açmaq və rəsmi diplomatik münasibətlər qurmaq məqsədilə münasibətlərin normallaşdırılması danışıqlarına başlayıb – deyə nəşrdə qeyd olunur.
Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması prosesi üzrə Türkiyənin xüsusi nümayəndəsi Serdar Kılıç və Ermənistan parlamentinin sədr müavini, Yerevanın xüsusi nümayəndəsi Ruben Rubinyan sentyabrda Ermənistanda normallaşma səyləri ilə bağlı altıncı görüşlərini keçiriblər.
Bir mənbə qeyd edib ki, bu görüşlərdən sonra Kılıç noyabrda Türkiyə Ticarət Palataları və Əmtəə Birjaları Birliyinin (TOBB) sədri Rifat Hisarcıklıoğlu ilə yeni razılaşmanın texniki detallarını müzakirə etmək üçün görüşüb.
“Qərar bir müddət əvvəl verilib və texniki işlər davam edirdi” – Türk-Erməni Biznesinin İnkişafı Şurasının İcraiyyə Şurası sədrinin müavini Noyan Soyak deyib.
Bu günə qədər iki ölkə arasında quru ticarəti Gürcüstandakı vasitəçi şirkətlər vasitəsilə, qismən re-ixrac prosedurları ilə həyata keçirilirdi. Ermənistana yönələn türk malları Gürcüstana daxil olduqda rəsmi olaraq ayrıca ixrac malları kimi yenidən təsnif edilirdi.
Yeni tənzimləməyə əsasən, Gürcüstandan tranzit daşımalar artıq “re-ixrac” sayılmayacaq. Yük daşımaları tranzit daşınma zamanı ilkin ixrac statusunu qoruyacaq; beləliklə, ikitərəfli birbaşa ticarət Gürcüstan vasitəçi şirkətlərinə ehtiyac olmadan və qapalı quru sərhədinin yenidən açılması şərti olmadan mümkün olacaq.
Sektor mənbəyi qeyd edib ki, Gürcüstan vasitəsilə quru ticarəti praktiki olaraq mümkün olub, lakin şirkətlərə öz fəaliyyətlərini mövcud tənzimləmələrə uyğunlaşdırmaq üçün vaxt lazım olacaq.
Qeyd olunur ki, iki ölkə 2022-ci ildə münasibətlərin normallaşdırılması addımlarının bir hissəsi kimi birbaşa hava yükdaşımalarına da başlayıb.
Ermənistan Statistika Komitəsinin məlumatlarına görə, Türkiyə və Ermənistan arasında ikitərəfli ticarət 2024-cü ildə 336 milyon dolları ötüb.
Türkiyədən Ermənistana idxal təxminən 335 milyon dollar təşkil edib, onun təxminən 40%-i Gürcüstandan keçən quru yolları ilə həyata keçirilib;
Bu o deməkdir ki, birbaşa tranzit razılaşması əsasən türk tacirlərə fayda verəcək. Türkiyədən Ermənistana ixracın əsas malları maşın və mexaniki avadanlıqlar, dəmir və polad məmulatları, digər sənaye malları və toxuculuq məhsullarıdır.
2025-ci ilin rəsmi məlumatları hələ dərc edilməsə də, Soyak ümumi ticarət həcminin təxminən 400 milyon dollara çatacağını təxmin edir.
Re-ixrac mexanizminin ləğvinin, həmçinin türk şirkətlərinin üzərindəki əlavə 10%-15% xərc yükünü aradan qaldıracağı proqnozlaşdırılır.
Bildirilir ki, erməni tacirlərin də əvvəllər Gürcüstan vasitəsilə Türkiyəyə mal göndərmək üçün texniki imkanları olub, lakin Türkiyə quru gömrük xidmətində Ermənistan mənşəli mallara qarşı qeyri-müəyyənliklər prosedurları çətinləşdirir, bəzən yüklərin itirilməsinə səbəb olur və bu, erməni tacirlərin Türkiyəyə ixrac həyata keçirməsinə mane olurdu.
Mənbə factor.am
