Raket və bombaların partlaması, həmçinin neft anbarlarındakı yanğınlar nəticəsində atmosferdə sağlamlıq üçün təhlükəli olan zəhərli maddələr əmələ gəlir.
Onlar onilliklər boyu havada, torpaqda və suda qalır və onları aradan qaldırmaq baha başa gəlir və çətindir.
Bloomberg yazır ki, Yaxın Şərqdə müharibənin vurduğu ətraf mühit zərəri uzun müddət aradan qalxmayacaq.
Qara yağış, havanın, torpağın, suyun çirklənməsi. Yaxın Şərqdəki müharibə hərbi ilə yanaşı, həm də ciddi ekoloji problemlər yaradıb.
Ekoloqlar qeyd edirlər ki, müharibənin ətraf mühitə təsiri hələ uzun müddət qalacaq. İnsanlar və ekosistemlər təhlükə altındadır.
Bloomberg agentliyi, münaqişələr və onların ətraf mühitə təsiri ilə məşğul olan Britaniyanın Conflict and Environment Observatory təşkilatının hesabatına istinadən yazır ki, Yaxın Şərqdəki münaqişə səbəbindən artıq ətraf mühit üçün təhlükəli olan 300-dən çox hadisə qeydə alınıb:
“Agentlik qeyd edir ki, raket və bombaların partlaması zamanı onların tərkibində olan ağır metalların və digər zəhərli maddələrin ətrafa yayılması baş verir.
Bunlar tez-tez onilliklər boyu havada, torpaqda və suda qalaraq sağlamlığı təhlükə altına alır və onları aradan qaldırmaq baha başa gəlir və çətindir”.
Bloomberg vurğulayır ki, Tehran Əlburz dağlarının ətəyində yerləşir və bu dağlar havanın sərbəst dövranına mane olur, zərərli maddələr isə həmin ərazidə qalır.
35 il əvvəl İranın paytaxtında oxşar vəziyyət artıq yaranmışdı: Küveytin yüzlərlə neft yatağında yanğınlar başlamışdı. O zaman Tehranın üzərinə his, karbohidrogenlər və kükürd dioksidi buludları çökmüşdü.
Son vaxtlar neft anbarlarına və emalı zavodlarına edilən hücumları nəzərə alaraq, ekspertlər proqnozlaşdırırlar ki, müharibə davam edərsə, mülki və ikili təyinatlı infrastruktur daha tez-tez raket atəşinə məruz qalacaq.
“Hücuma məruz qalmış bir çox hərbi obyektdə ikinci dərəcəli partlayışlar və yanğınlar müşahidə olunsa da, onlar nadir hallarda bütün təhlükəli maddələri məhv edir və əlavə çirklənməyə səbəb ola bilər.
Ehtimal olunan çirkləndiricilərə yanacaq, yağlar, ağır metallar daxildir. Yanğınlar dioksinlər və furanlar buraxa bilər”.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, İranın, Livanın və Körfəz ölkələrinin bir çox hərbi obyektləri yaşayış məntəqələrinin yaxınlığındadır və bu, münaqişə nəticəsində yaranan çirkləndiricilərin təsirinə məruz qalma riskini artırır.
Qara karbonun kiçik hissəcikləri ağciyərlərin dərinliyinə nüfuz edə bilər. Bloomberg-ə görə, Tehrandan alınan məlumatlar zəhərli turşu yağışlarından xəbər verir.
“Bu hadisə kükürdün oksidləşməsi ilə zəngin olan “turş” xam neftin yanması nəticəsində yaranır, kükürd dioksidi atmosferə atılır və yağış damcılarında sulfat turşusuna çevrilir.
Sıxlığından asılı olaraq, sulfat turşusunun təsiri gözləri və tənəffüs yollarını qıcıqlandırır, lakin çox vaxt bu təsirləri ayırmaq çətindir”.
Mütəxəssislər ikinci dərəcəli təsir təhlükəsi də görürlər. Bu, zəhərli maddələrin külək vasitəsilə yayıldığı halda yaranacaq. Bu, artıq təkcə İranda deyil, bütün regionda ola bilər.
Havanın kəskin çirklənməsi halları xüsusilə sağlamlıq problemləri olan insanlara təsir edir. Tənəffüs, ürək-damar xəstəliklərindən və şəkərli diabetdən əziyyət çəkən şəxslər yüksək risk qrupuna düşüblər.
Tənəffüs problemləri ilə bağlı təcili yardım çağırışlarının, xəstəxanalara çatdırılma hallarının və ölüm hallarının sayı artıb.
Neft anbarlarından sızmalar həm içməli, həm də suvarma suyuna zərər vurur.
Araşdırmaya görə, zəhərli maddələrin təsirini Tehrandan xeyli uzaqda olan yaşayış məntəqələri də hiss edir. Ekspertlər proqnozlaşdırırlar ki, hava kütləsi şimal-şərqə doğru hərəkət edəcək.
Çökmə his təhlükəsi altında buzlaqları olan Altayın Qızıl dağları (Altay dağları nəzərdə tutulur) qala bilər. İranın neft obyektlərinə İsrailin zərbələrindən sonra Qırmızı Aypara təşkilatı Tehranda zəhərli və ya turşu yağışları təhlükəsi barədə xəbərdarlıq etmişdi.
Martın 8-i səhər 10 milyon əhalisi olan Tehranda yağan yağışdan sonra şəhər hakimiyyəti də zəhərli turşu tullantıları təhlükəsi barədə xəbərdarlıq etmişdi.
Ermənistan Respublikasının Ətraf Mühit nazirliyindən bildirirlər ki, atmosfer şəraitini daim izləyirlər və hər hansı dəyişiklik olduqda ictimaiyyətə məlumat verəcəklər.
