Ermənistandan eyni vaxtda Türkiyəyə iki nümayəndə heyəti göndərilir
Yaxın günlərdə Ermənistandan demək olar ki, eyni vaxtda iki nümayəndə heyəti Türkiyəyə yola düşəcək: əvvəlcə İstanbulda, sonra isə Antalyada müxtəlif dövlətlərin yüksək səviyyəli nümayəndələri toplaşacaq.
Türkiyədə hansı müzakirələr gözlənilir, Ermənistanın iştirak formatı niyə dəyişib, Ermənistanda guya incidilmə ilə bağlı niyə danışılır və hansı ikitərəfli görüşlər planlaşdırılır?
Antalya Diplomatik Forumu aprelin 17-dən 19-dək, İstanbulda keçiriləcək Parlamentlərarası İttifaqın 152-ci konfransı isə aprelin 15-dən 19-dək baş tutacaq.
Ermənistandan iki fərqli nümayəndə heyəti bu tədbirlərdə iştirak edəcək. Lakin baş nazir Paşinyan heç birinə qatılmamaq qərarı verib.
Parlament müxalifətindən deputat Qarnik Danielyan səbəbi bilmir, lakin baş nazirin Türkiyəyə getməmək qərarını Ermənistandaxili seçki prosesi ilə əlaqələndirir:
“Hazırkı vəziyyətdə, bəlkə də Ərdoğan-Paşinyan arasında olan o qədər isti, belə desək, əl sıxma anları və münasibətlər bu seçki prosesləri zamanı onun üçün müəyyən mənfi təsir göstərə, problemlər yarada bilər və buna görə də bu anda bəlkə də bu görüşdən yayınıb. Mən belə bir ehtimala sahibəm. Başqa məlumatım yoxdur”.
Əvvəlki illərdən (2024 və 2025-ci illər) fərqli olaraq, Antalya Forumunda Ermənistan xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan iştirak edirdisə, 2026-cı ildə Ermənistan orada xarici işlər nazirinin müavini səviyyəsində təmsil olunacaq.
Diplomatik Forumda xarici işlər nazirinin müavini Vahan Kostanyan iştirak edəcək. Bu qərar bəzi dairələrdə diplomatik səbəblərlə deyil, Ermənistandakı seçkiqabağı atmosfer və işlərlə izah olunur.
Antalya Diplomatik Forumunu həm də Milli Məclisin vitse-spikeri, Ermənistan-Türkiyə danışıqlarında Ermənistanın nümayəndəsi Ruben Rubinyan buraxacaq.
O, Türkiyəyə getməməyin dəqiq səbəbini demir, lakin iştirak səviyyəsinin hansısa mənada münasibət ifadə etməsi, əldə olunmuş razılaşmaların hələlik türk tərəfi tərəfindən həyata keçirilməməsi ilə bağlı fərziyyələri rədd edir:
“Amma mən tamamilə belə bir şey demədim. Siz öz ehtimallarınızı min cür formalaşdıra bilərsiniz. Mən sizə dedim ki, Antalya Diplomatik Forumunda təmsilçilik olacaq, nə səviyyədə, necə və nə vaxt olacağını biləcəksiniz”.
Razılaşmalara gəlincə, Ermənistan və Türkiyə arasında üçüncü ölkələrin vətəndaşları və diplomatik pasportu olanlar üçün sərhədlərin açılması məsələsində Ermənistan hər şeyi edib – bunu Rubinyan vurğulayıb.
Daha sadə desək, Türkiyə ilə sərhədlərin açılması məsələsində “top” Ermənistanın meydançasında deyil. Görülən işlər, Rubinyanın sözlərinə görə, az deyil:
“Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin nizamlanması prosesində bir sıra addımlar artıq atılıb. Ən əvvəldə bir neçə il dayandırılmış olan Yerevan və İstanbul arasında uçuşlar bərpa edildi.
Xatırlayacaqsınız ki, həmçinin birbaşa hava yükdaşımalarını mümkün etmək barədə razılıq əldə edildi, bu da edilib. Ani tarixi körpüsünün bərpası barədə razılıq var.
Sənəd prosesi davam edir. Ən böyük razılıq isə sərhədin üçüncü ölkələrin vətəndaşları və diplomatik pasport daşıyanlar üçün açılmasıdır, bununla bağlı biz öz tərəfimizdən nə lazım idisə, etdik.
Nəzərdə tuturam keçid məntəqəsinin bərpasını. Yaxşı xəbər budur ki, türk tərəfi nəhayət bu il öz tərəfindən keçid məntəqəsinin bərpası istiqamətində işlərə başladı və biz razılığın həyata keçirilməsini gözləyirik.
Bu baxımdan top bizim meydançamızda deyil. Sülh qorunub saxlanılır, lakin proseslər öz axarı ilə getməlidir”.
Ermənistanın nümayəndəsi deyir ki, münasibətlərin qurulması danışıqlarında Türkiyənin ilkin şərtləri yoxdur. Rubinyan iddia edir ki, Erməni Soyqırımı qurbanlarının xatirə günü ilə bağlı məsələlərdə də türk tərəfi problem görmür.
Türkiyə ilə danışıqlar aparan Rubinyan, aprelin 24-də hökumət nümayəndə heyətinin Tsitsernakaberdə ziyarəti ilə bağlı ona niyə suallar ünvanlandığına təəccüblənir və hətta qəzəblənir:
“Amma hər il ziyarət edirlər, güman edirəm ki, bu il də edəcəklər. Nə dəyişib, hökumətdən kimsə başqa bir şey deyib? Siz özünüz Tsitsernakaberdə gedəcəksiniz?
Mən vəzifəmə görə hər il ziyarət edirəm, xaricdə işgüzar səfərdə olduğum illər istisna olmaqla. Yəni jurnalist sahəsi bu “şarı” o qədər şişirdib – inkar, inkar, guya nə isə, xain, ki, özünüz bu absurdlara inanmağa başlamısınız?
Soyqırımının beynəlxalq tanınması 98-ci ilə qədər, yəni Levon Ter-Petrosyanın prezidentliyi illərində də prioritet olmayıb, lakin bu o demək deyil… bir şeydir sən bir şeyi öz beynəlxalq siyasətinin əsas prioriteti kimi qoymaq, tamam başqa şeydir sənin xatirə günün. Söhbət nədən gedir?”.
Türkiyədə keçirilən beynəlxalq tədbirlərə qayıdaq. İstanbulda toplaşacaq Parlamentlərarası İttifaqın 152-ci konfransında Ermənistan Milli Məclisin sədri Alen Simonyanın başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti ilə iştirak edəcək. Artıq görüşlər planlaşdırılıb:
“Bir neçə gündən sonra mən İstanbula yola düşürəm, çoxlu parlamentlərin rəhbərləri orada olacaq. Hazırda iki həmkarımla görüş planlaşdırılıb. Azərbaycan və Gürcüstan həmkarlarımla görüşəcəyəm”.
Parlamentlərarası İttifaqın 152-ci konfransının əsas mövzusu “Ümid aşılamaq, sülhü təmin etmək və gələcək nəsillər üçün ədalətə zəmanət vermək”dir.
Konfransın rəsmi saytında gündəliyin əsas məsələləri təqdim olunub. Sülh və təhlükəsizlik problemlərindən çıxış edərək, xüsusi diqqət postmünaqişə idarəetmə mexanizmlərinin yaradılmasına və ədalətli və davamlı sülhün bərpasına veriləcək.
Dayanıqlı iqtisadiyyat məqsədləri üçün himayədarlığa qarşı mübarizədə, gömrük rüsumlarının azaldılmasında və korporativ vergilərdən yayınmanın qarşısının alınmasında parlamentlərin rolu müzakirə olunacaq. Gündəlik məsələləri sırasında həmçinin insan hüquqları, regional münaqişələr, qurumun yeni baş katibinin seçilməsi və təşkilatın 2027-2032-ci illər üçün yeni strategiyasının qəbulu da var.
