İnformasiya təhlükəsizliyi üzrə mütəxəssis Samvel Martirosyan “Factor TV”nin efirində seçkiqabağı təşviqat kampaniyası zamanı informasiya sahəsində gedən mübarizədən, süni intellektin tətbiqindən, xarici müdaxilələrdən və hibrid təhdidlərdən danışıb.
Onun müşahidəsinə görə, Azərbaycan və Türkiyə Ermənistana qarşı informasiya əməliyyatlarını demək olar ki, dayandırıb,
Rusiya isə fəal şəkildə təsir göstərməkdə davam edir. Martirosyanın sözlərinə görə, “Meta” kimi sosial şəbəkələr seçkiqabağı məzmunu daha fəal şəkildə moderasiya etməyə çalışsa da, sistem mükəmməl olmaqdan uzaqdır.
O, qeyd edir ki, moderasiya edənlər çox vaxt yerli konteksti başa düşmürlər, nəticədə hətta açıq-aşkar saxtakarlıqlar da cavabsız qala bilər.
Eyni zamanda, o vurğulayır ki, saxta xəbərlərin yayılmasının əsas problemi onun keyfiyyəti deyil, insanların psixologiyasıdır.
“Problem ondadır ki, insanların çoxunu bunun doğru olub-olmadığı o qədər də maraqlandırmır. İnsanın bu siyasi xadim haqqında öz təsəvvürü var – məsələn, onun çox yaxşı olduğuna inanır.
Əgər onu süni intellektlə yaradılmış, başının üstündən mələyin endiyi və onu öpdüyü bir videoda görsə, deyər: “Dedim ya, elədir’. Əksinə, əgər bilirsə ki, bu adam alçaqdır, nə cür göstərsən də, özü inanacaq. Çox hallarda deyirsən ki, bu süni intellektdir, o deyir:
“Bəli, sonra nə var, amma elə deyil, hə?”
Martirosyanın müşahidəsinə görə, hazırda süni intellekt erməni informasiya məkanında insanları inandırmaqdan daha çox siyasi satira və istehza üçün istifadə olunur.
Mütəxəssis qeyd edir ki, son bir-iki ildə xarici aktorların fəallığında dəyişiklik müşahidə olunur.
“Azərbaycan və Türkiyə Ermənistana qarşı bu əməliyyatları faktiki olaraq azaldıblar. Azərbaycan Ermənistana qarşı işləyən bütün erməni dilli təbliğat saytlarını bağladı.
Onların necə hərəkət etmək istədikləri barədə təsəvvürləri var və təbii ki, hazırda Ermənistanda fəaliyyət göstərmək onlar üçün məqsədəuyğun deyil, çünki hazırkı hakimiyyətlə konkret razılaşmaları var”.
Bunun əksinə olaraq, onun sözlərinə görə, Rusiya əsas fəal oyunçu olaraq qalır. “Aydındır ki, burada problemi olan, ölkə rəhbəri səviyyəsində bunu deyən Rusiya… onlar açıq şəkildə təsir göstərməyə çalışırlar”.
O qeyd edir ki, rus tərəfi vətəndaş cəmiyyəti, Qərb tərəfindən maliyyələşdirilən qurumlar haqqında fəal şəkildə məlumat toplayır, lakin mütəxəssis onların bəzi hərəkətlərini səmərəsiz hesab edir:
“Nə qədər baxıram, daha çox normal iş görməkdənsə, pul yeyirlər”. Martirosyan izah edir ki, hibrid təhdidlərə qarşı durmaq son dərəcə çətindir, çünki onlar çoxqatlıdır və müxtəlif idarələrin əlaqələndirilmiş işini tələb edir.
“Hibridin mənası ondadır ki, o hibriddir, yəni bir neçə fərqli amili birləşdirirsən. Məsələn, bir neçə nəfər bağlamalar göndərirdi, içərisinə xüsusi bir şey qoyurdular ki, yolda, anbarda yanmağa başlasın.
Bundan sonra dronlar uçurmağa başladılar. Yarım saat dövrə vururdular, bundan sonra hava limanı iki günlük bağlanırdı”. O qeyd edir ki, Avropa Birliyinin müşahidə missiyası faydalı ola bilər, lakin Ermənistan öz müqavimət qabiliyyətini müstəqil şəkildə inkişaf etdirməlidir.
“Hibrid hücumlar məsələsində avropalılar bəzi məsələlərdə bizdən də öyrənə bilərlər. Kibertəhlükəsizlik məsələlərində əlbəttə ki, onların çox böyük təcrübəsi var.
Maliyyə axınları və s. – bu sahədə də əlbəttə ki, bizdən daha yaxşı təcrübəyə malikdirlər. Amma məsələ o qarmaqarışıq hibrid hücumlara gəldikdə, problem ondadır ki, heç kimin təcrübəsi yoxdur, çünki hibrid hücumlar daim yeni metodlar tətbiq edir”.
Mənbə factor.am.
