Azərbaycanın siyasi və ekspert dairələrində belə bir fikir formalaşıb ki, Ermənistanın bir daha Azərbaycan üçün təhdid olmağa cəhd etməyəcəyinə və ya 2020-2023-cü illərdə itirdiklərini qismən də olsa bərpa etməyə cəhd etməyəcəyinə yeganə təminat Ermənistanın həyat qabiliyyəti olmayan dövlətə çevrilməsinin yeganə təminatıdır.
Bu haqda jurnalistə müsahibəsində “APRI Hayastan” Analitik Mərkəzinin baş elmi işçisi Beniamin Poğosyan deyib.
“Yəni, əgər Ermənistan həyat qabiliyyətli dövlətdirsə, onda Azərbaycanda həmişə belə bir qorxu və ya narahatlıq var ki, nə vaxtsa 10 ildən, 20 ildən, 30 ildən sonra qüvvələr nisbəti dəyişə bilər və Ermənistan güc balansının dəyişməsindən istifadə edə bilər.
Aydındır ki, Zəngəzur dəhlizi Azərbaycanın ideyaları ilə yaradılarsa, Ermənistan qeyri-yaşayışlı dövlətə çevrilir. Ermənistan ərazisində Qərbi Azərbaycanın muxtar birliyi yaradılarsa, Ermənistanın yaşamaq qabiliyyəti olmayan dövlətə çevrildiyi aydındır. Başqa sözlə, son məqsəd Ermənistanı qeyri-yaşayışlı dövlətə çevirməkdir” – deyə o, vurğulayıb.
Benyamin Poğosyan Tramp administrasiyasının Azərbaycanın işğalı təhlükəsi gördüyünü, bunun qarşısını almaq və sülhün bərqərar olması üçün səy göstərdiyini bəyan etdiyinə toxunaraq deyib:
“Bu təhlükə həmişə olub və bundan sonra da uzun illər olacaq. Əlbəttə, amerikalıların öz məlumat mənbələrinin, o cümlədən Azərbaycandan olması başa düşüləndir.
Bu, o barədə ipucudur ki, istənilən anda Azərbaycan siyasi rəhbərliyi hesab etsə ki, Ermənistana qarşı yeni hərbi hücum onlara daha çox fayda gətirəcək, nəinki ziyan – həmin hücumu başlayacaqlar.
Amerikalıların bunu əngəlləməyə çalışdıqları… əlbəttə, biz bilmirik qapalı qapıların arxasında nə baş verir, açıq şəkildə çox intensiv bir cəlb olunma da görmürəm.
Ola bilər ki, qapalı qapıların arxasında hansısa proseslər baş verir. Hər halda, dövlət katibi Rubionun bəyanatı onu göstərir ki, Azərbaycan istənilən anda hərbi əməliyyata başlaya bilər.
Ermənistanın atmalı olduğu addımlardan danışarkən, ekspert dedi:
“Ermənistan hər şeyi etməlidir ki, Azərbaycanın hərbi-siyasi rəhbərliyinin hesablamaları həmişə bu nəticəyə gəlsin ki, Ermənistana qarşı yeni genişmiqyaslı hücum onlara daha çox təhlükə gətirəcək, nəinki fayda.
Azərbaycanın hərbi-siyasi rəhbərliyi bu şəkildə düşündüyü müddətcə, hücum ehtimalı kifayət qədər aşağı olacaq”.
İranın roluna toxunaraq, o vurğuladı:
“Hamıya aydındır ki, Ermənistanın yaşaya bilməyən bir dövlətə çevrilməsi İranın maraqlarına ziddir. Bu, o demək deyil ki, İran Ermənistanı və ya erməniləri sevir, sadəcə, Ermənistanın qeyri-yaşayışlı bir dövlətə çevrilməsi avtomatik olaraq Türkiyə və Azərbaycanın təsirinin ciddi şəkildə artması deməkdir.
Onsuz da hazırda Azərbaycan Cənubi Qafqazda hegemon dövlətə çevrilmək istəyir və əgər Ermənistanı qeyri-yaşayışlı bir dövlətə çevirə bilsə, demək olar ki, Türkiyə və Azərbaycan Cənubi Qafqazda– həm İranı, həm də Rusiyanı qabaqlayaraq birinci dərəcəli oyunçuya çevriləcəklər .
Aydındır ki, nə İranı, nə də Rusiyanı bu perspektiv sevindirmir. Digər tərəfdən, açıq şəkildə görünür ki, sanksiyalar altındakı və daim Amerika və ya İsrail hücumlarını gözləyən İranın Azərbaycan-Türkiyə layihələrinin həyata keçməsinə mane olmaq imkanları, Qərblə hansısa razılığa gəlmiş və iqtisadi inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuş İrana nisbətən xeyli azdır.
Bu mənada, ABŞ-İran danışıqlarının davam etməsi Ermənistanın maraqlarına tamamilə uyğundur və danışıqların uğurlu getməsi çox faydalıdır.
Hətta danışıqların uğurla başa çatması və ya yekun bir razılaşmanın imzalanması mümkün olmasa belə – çünki tərəflərin mövqeləri bir-birindən çox uzaqdır – biz heç olmasa maraqlı olmalıyıq ki:
a) danışıqlar mümkün qədər uzun davam etsin və
b) imkan olduğu halda hansısa aralıq razılaşma imzalansın. Hətta aralıq razılaşmanın imzalanması belə avtomatik olaraq İranın qarşıdakı aylarda, bəlkə də illərdə hərbi aqressiyaya məruz qalması ehtimalını aradan qaldıracaq”.
